Video van de live stream over Venus is online

Vanavond was er weer een live stream van onze werkgroep te zien. Dit keer vertelde Marcel-Jan Krijgsman over de planeet Venus. Alles passeerde de revue vanaf de oudheid tot de eerste ruimtesondes die eigenlijk op de oceanen van Venus hadden moeten landen. En die bleken niet te bestaan, want gaandeweg ontdekten we dat Venus heel heet was. Tenslotte kwamen ook actieve vulkanen en mogelijke microben in de atmosfeer en terraforming van Venus nog aan bod.

De video is te zien op Twitch, maar is inmiddels ook geüpload op Youtube:

 

Oh ja, en ook kwam een boekje uit 1910 aan bod, waaruit bleek hoe we 110 jaar geleden over Venus dachten. Het was een totaal andere planeet.

Bibliotheek Natuurleven Venus1.png

Uit Bibliotheek Natuurleven van Aarde en Hemel door J.J. Hof uit 1910.

 

Een week later heb ik trouwens een Engelstalige live stream over Venus gedaan. Die video staat ook op Youtube:

Aanwijzingen dat Venus nu nog vulkanisch actief is

Venus heeft overal resten van vulkanisme. Er was al langer een vermoeden dat Venus nog steeds vulkanisch actief is. Zo vond ESA’s Venus Express zwaveloxide in de atmosfeer. En nu zijn de aanwijzingen een stuk sterker geworden dat er vandaag de dag nog uitbarstingen zijn op onze buur.

Voordat Venus Express bij Venus in een baan kwam, in 2006, hadden we al radarbeelden van het oppervlak. Op die radarbeelden waren lavastromen te zien, maar we wisten niet hoe oud die waren. Met het Visible and Infrared Thermal Imaging Spectrometer (VIRTIS) werd in beeld gebracht hoeveel infrarood licht wordt uitgestraald door die lavavlakten. Daardoor konden we achterhalen dat een aantal lavastromen geologisch vrij jong was: minder dan 2,5 miljoen jaar oud.

Lavastromen bevatten olivijn, een veel voorkomend mineraal in basalt (vulkanisch gesteente). Dat werd ook gevonden door Venus Express’ VIRTIS instrument.

In dit nieuwe onderzoek is men de omstandigheden op Venus gaan namaken in een laboratorium, om te zien hoe snel olivijn reageert met Venus’ hete atmosfeer. Het product van die reactie is hematiet en magnetiet. Uit de experimenten bleek dat deze reactie heel snel plaats vindt zodra olivijn aan de oppervlakte komt. Binnen weken tijd is het oppervlak hierdoor veranderd. Met andere woorden: waar we op Venus olivijn vinden, is niet lang geleden een vulkanische uitbarsting plaats gevonden.

 

Bronnen:

https://newsroom.usra.edu/scientists-find-evidence-that-venus-has-active-volcanoes/

https://advances.sciencemag.org/content/6/1/eaax7445.full

Coverfoto: Idunn Mons, met metingen van Venus Express’s VIRTIS instrument. Credits: NASA/JPL-Caltech/ESA

Goedkopere telescoop brengt vulkanische activiteit van Io in beeld

Om het vulkanisme van Jupiter-maan Io te onderzoeken heb je een flink grote telescoop nodig, zoals de Europese Very Large Telescope in Chili of het Keck Observatory in Hawaii. Maar die telescopen zijn meestal helemaal volgeboekt met ander belangrijk astronomisch onderzoek. Ze zijn zeker niet makkelijk in te zetten om een maan van Jupiter voortdurend in de gaten te houden.

Dus bedacht astronoom Jeff Morgenthaler van de Planetary Science Instutute een andere manier. Op Aarde gaat vulkanische activiteit vaak gepaard met een hoop gas en stof. Dus hij liet een speciaal filter bouwen dat specifiek het licht van heldere objecten, zoals Jupiter, 1000 keer dimt om dat stof en gas te zien. Dit filter gebruikt hij op een telescoop met een spiegel van 35 cm, die wij amateur astronomen kennen als een C14 (Celestron met een spiegel van 14 inch). En voila: nu kan hij Io zo vaak volgen als de waarnemingscondities in Arizona het toelaten. (Een video ervan (MP4, 64 Mb) is te zien op de site van de Planetary Science Institute.)

fp_IoIO_heroic_shot

Op deze manier ontdekte hij vulkanische activiteit van Io tussen midden december 2017 en begin januari 2018. Het gas van Io’s vulkanisme vulde Jupiter’s magnetosfeer (de grootste rond een planeet bestaande structuur in ons zonnestelsel) tot begin juni.

Jeff Morgenthaler vertelde hierover op de Weekly Space Hangout van vorige week:

 

Bronnen:

http://psi.edu/news/iosodium

https://github.com/jpmorgen/IoIO (broncode voor het observatorium)