Keukenzout ontdekt op Europa

De oceanen onder het ijs van Jupiter-maan Europa zou wel eens hetzelfde zout kunnen bevatten dat zich in Aardse oceanen bevindt: keukenzout ofwel natriumchloride. Astronomen hadden aan aanwijzingen dat er zich zouten bevonden op het oppervlak van Europa, maar ze konden niet achterhalen wat voor zouten het waren. Het vermoeden was dat het ging om magnesium sulfaat, dat veel gebruikt wordt als badzout. Dit zout zou afkomstig zijn van oceanen onder het ijs.

Telescopen en ruimteschepen gebruiken meestal infrarood spectrometers om te achterhalen uit welke stoffen het oppervlak van manen en planeten bestaat. Maar in infrarood is keukenzout nagenoeg onzichtbaar. Vandaar dat het niet gevonden is. Een aantal onderzoekers beslooot in het lab te kijken of keukenzout onder omstandigheden van Europa zichtbaar zou zijn in zichtbaar licht. Dat was aanvankelijk niet het geval, behalve als het een tijd bloot gesteld werd aan straling vergelijkbaar met die van de zon. Het zout krijgt dan een vale gele kleur.

Astronomen van Caltech University besloten daarom spectra van Europa te nemen in zichtbaar licht. Ze gebruikten hiervoor de Hubble Space Telescope. En inderdaad, Tara Regio, een geologisch jong gebied, bleek precies de juiste pieken van “bestraald” keukenzout te hebben.

europa_nacl_F2.large.jpg
Een kaart met absorptie voor (bestraald) keukenzout op Europa. De zwarte lijnen geven geologisch actieve gebieden aan. Credits: NASA/JPL/Björn Jónsson/Steve Albers

Waarom is deze vondst interessant? Als Europa magnesiumsulfaat had gehad, had het uit de rotsachtige kern gesijpeld kunnen zijn. Maar keukenzout wijst op hydrothermische activiteit. En daarvoor waren al eerder ook andere aanwijzingen. Dergelijke bronnen zijn een mogelijke oorsprong van leven.

Bronnen:

https://www.caltech.edu/about/news/table-salt-compound-spotted-europa

Oorspronkelijke wetenschappelijke artikel (gratis te lezen): https://advances.sciencemag.org/content/5/6/eaaw7123

Toch geen zout water op oppervlak van Mars gedetecteerd.

Bij nader inzien heeft de Mars Reconnaissance Orbiter (MRO) op Mars geen vloeibaar water aan de oppervlakte gezien. In 2015 werd deze vondst groots aangekondigd. MRO had perchloraat gevonden in de donkere strepen in kraters, die leken of er water naar beneden had gelopen. Water met perchloraat kan op Mars vloeibaar zijn. Maar nieuw onderzoek toont aan de vondst van perchloraat in deze strepen op een fout in de gegevensverwerking berust.

De camera van MRO waarmee de waarnemingen gemaakt zijn, de Compact Reconnaissance Imaging Spectrometer for Mars (CRISM), werkt heel goed, maar niet perfect. Soms, als de camera van een donker naar licht gebied gaat, zorgt een kleine vertraging ervoor, dat sommige pixels net langer licht aangeven, terwijl dat er niet was. In het spectrum wordt dan een extra piek gezien. Daarvan waren de wetenschappers op de hoogte, en ze hadden methode om die pieken uit de gegevens te verwijderen. Het blijkt dat in 0,05% van de gevallen het er voor zorgde dat perchloraat gedetecteerd werd waar het er niet was.

De wetenschappers kwamen er achter toen ze perchloraat overal op Mars vonden, ook op plaatsen waar het geologisch niet kon kloppen. Het betekent niet dat er geen perchloraat in de bodem van Mars zit, maar dat het moeilijker is om het goed te detecteren.
https://www.sciencenews.org/article/mars-reconnaissance-orbiter-glitch-liquid-water