Belangrijke vondsten dankzij Cassini’s laatste banen rond Saturnus.

Eerder berichtten we al dat de ringen van Saturnus (geologisch gezien) nog niet zo oud zijn, zo’n 100 miljoen jaar. Dat was een belangrijke bevinding, want daar waren wetenschappers het niet over eens. Sommigen meenden dat de ringen ontstaan waren tijdens het ontstaan van het zonnestelsel. De ringen zouden dan overgebleven puin zijn. Maar anderen dachten dat de ringen veel jonger waren. Dat ze ontstaan waren uit een ingevangen Kuipergordel object of van een komeet.

Het blijkt dat Cassini’s gewaagde 22 banen tussen de planeet en de ringen niet voor niets is geweest. Radio telescopen op Aarde hebben Cassini met grote precisie kunnen volgen (tot een fractie van een millimeter per seconde!). Zo kon de zwaartekracht van Saturnus en de ringen bepaald worden en daarmee ook het gewicht van de ringen. Men komt uit op 40 procent van de massa van de maan Mimas, een 246 km grote maan. Die maan heeft een 2000 keer kleinere massa dan onze maan. Het gaat dus om relatief weinig. Het helpt wetenschappers om tot de conclusie te komen dat de ringen vrij nieuw zijn. Misschien zelfs slechts 10 miljoen jaar oud.

Maar dat was niet het enige. In de gegevens van Cassini’s positie zat afwijking ten opzichte van de modellen van de planeet en zijn ringen. Die konden ze niet verklaren. Tot ze zich bedachten dat de wolken in de atmosfeer van Saturnus niet zo licht en luchtig zijn als de Aardse wolken. Het bleek dat rond de evenaar wolken met grote massa “stromen” tot 9000 kilometer diep. De diepere laag van de atmosfeer doet er zelfs 4% langer over om om Saturnus’ as te draaien.

En ook dat was nog niet alles: men heeft ook kunnen achterhalen dat de kern van Saturnus bestaat uit een kern van 15 tot 18 keer de massa van de Aarde. Dit alles had men nooit kunnen achterhalen zonder die laatste banen van Cassini, zo dicht langs de planeet.

Bronnen:

https://phys.org/news/2019-01-saturn-hasnt.html

http://science.sciencemag.org/content/early/2019/01/16/science.aat2965

Animatie van aankomst New Horizons bij Ultima Thule binnen

We hebben inmiddels genoeg beelden van New Horizons binnen om een animatie te maken van de aankomst bij Kuipergordel object Ultima Thule. Je ziet Ultima Thule beginnend vanaf 500.000 km tot op 28.000 km afstand.

http://pluto.jhuapl.edu/News-Center/News-Article.php?page=20190115

Wetenschappers hebben zich lang afgevraagd hoe zo’n object als Ultima Thule er uit zou kunnen zien. Sommige wetenschappers hebben dit geschilderd. En als je dit vergelijkt met wat we nu gevonden hebben, dan zaten ze er niet ver naast!

scientistant.jpg
Ultima Thule naast een schilderij uit 1978 (rechtsboven), 1980 (rechtsboven) en 1996, nadat we geleerd hadden dat zulke objecten waarschijnlijk een rode tint hebben.

https://phys.org/news/2019-01-scientist-snowman-asteroid.html

Chang’e 4 gaat de nacht in en China blikt vooruit op toekomstige missies.

Als je vanavond naar boven kijkt, zie je dat het halve maan is. Die schaduwlijn loopt door op de achterkant van de maan. Op dit moment is de nacht net ingetreden op de Von Kármán krater waar Chang’e 4 (spreek uit: Chang Uh) en de Yutu 2 rover staan. Beiden moeten nu de 14 dagen durende nacht zien te overleven.

Voordat de zon onder ging wist NASA’s Lunar Reconnaissance Orbiter het landingsgebied te fotograferen. Dat deed de ruimtevaartorganisatie met hulp van China. Dat zei Wu Yanhua van het Chang’e 4 project. Het zal je verbazen, maar dat ligt gevoelig. NASA mag niet samenwerken met China zonder goedkeuring van het Amerikaanse congres.

content_CE4_Locator_Figure.png
Beelden van de camera bij de landing en rechtsboven een foto van de Lunar Reconnaissance Orbiter.

De Chinezen hebben overigens hun blik al op de toekomst gericht. Eind dit jaar moet de monstername missie Chang’e 5 gelanceerd worden. Daarna zal Chang’e 6 monsters van de achterkant van de maan verzamelen en naar Aarde brengen. Zulke monsters heeft niemand. Chang’e 7 moet grondig onderzoek gaan doen naar de zuidpool van de maan. En Chang’e 8 zal technologiën testen voor een maanbasis. Mogelijk gaan zij hiervoor samenwerken met andere landen en organisaties, zoals ESA.

Hier kun je nog wat berichtgeving over Chang’e 4 zien op de Engelstalige Chinese televisie:

 

Bronnen:

http://lroc.sese.asu.edu/posts/1087

http://www.xinhuanet.com/english/2019-01/14/c_137743306.htm

 

TESS vindt 3 exoplaneten en 6 supernova’s

De TESS telescoop heeft 3 bevestigde exoplaneten gevonden en 280 kandidaten. Om de vondst van een exoplaneet te bevestigen zijn extra waarnemingen nodig met telescopen op de grond. En natuurlijk waren planeten met de kortste omlooptijd het snelst opnieuw waar te nemen.

Zo vond TESS een planeet met 2 keer de massa van de Aarde die elke 6 dagen rond de ster Pi Mensae draait. Nu is Pi Mensae een ster die vergelijkbaar is met de Zon, dus het zal er op Pi Mensae c behoorlijk heet zijn. En wat te denken van planeet LHS 3884b die in 11 uur(!) rond zijn ster draait. Nou is deze ster een koele M-type dwerg, maar de planeet draait er zo dicht op dat gesteente smelt tot lava. Een derde planeet, HD 21749b, is 3 keer zo groot als de Aarde, met 23 keer de massa. Deze planeet heeft een grotere dichtheid dan die van Neptunus, maar minder dan een rotsachtige planeet. Misschien is het een waterplaneet, maar dan wel een met een temperatuur van 150 graden op het oppervlak. Dat, of een planeet met een substantiele atmosfeer.

Maar dat was nog niet alles. TESS ziet ook veranderingen in helderheid van andere lichtbronnen in het universum. Zoals sterren met bijzonder heldere uitbarstingen, maar ook bijvoorbeeld supernova’s. TESS ontdekte meteen 6 stuks in de eerste maand van waarnemen, voordat observatoria op Aarde ze konden vinden.

Bron:

https://exoplanets.nasa.gov/news/1542/nasas-tess-rounds-up-its-first-planets-snares-far-flung-supernovae/

De eerste duidelijke foto van Ultima Thule is binnen.

De eerste hogere resolutiefoto van Ultima Thule (2014 MU69) is binnen. Eindelijk weten we zeker wat voor object het is: een contact binair object. Het zijn twee ronde objecten die aan elkaar vast zitten. Deze foto werd gemaakt vanaf 27.000 km afstand. New Horizons kwam op zijn dichtst op 3500 km langs, dus we kunnen nog betere foto’s verwachten.

Volgens Jeff Moore van het New Horizons geologisch en geofysisch team is dit “planeetvorming bevroren in de tijd”. Deze twee bollen zijn waarschijnlijk aan elkaar gegroeid toen het zonnestelsel slechts 1% van zijn huidige leeftijd had. Ze zijn waarschijnlijk met elkaar gebotst met minder snelheid dan twee auto’s die wat blikschade oplopen. Opvallend genoeg zijn er verder geen kraters te zien.

Bronnen:

http://pluto.jhuapl.edu/News-Center/News-Article.php?page=20190102

http://www.planetary.org/blogs/emily-lakdawalla/2019/mu69-baby-comet-contact-binary.html

New Horizons laat van zich horen na passage Ultima Thule

New Horizons heeft van zich laten horen na de vlucht langs Ultima Thule. Dat is een goed teken. De eerste wetenschappelijke gegevens zijn al binnen. Er is onlangs ook een foto binnen gekomen van Ultima Thule van veraf. Het Kuipergordel object lijkt vooralsnog op een pinda (van 35 bij 15 km). De hoop is dat morgen een veel betere foto binnenkomt.


Oh ja, en de astrofysicus (en gitarist van de band Queen) Brian May maakte een song over deze passage:
Bronnen: