TGO vindt weinig methaan in atmosfeer van Mars, wel een hoop waterijs onder het oppervlak.

Op de dag dat iedereen vol was van de eerste foto van de Event Horizon Telescope, was er ook nieuws over de wetenschappelijke resultaten van de Europees-Russische Trace Gas Orbiter (TGO). Het is niet gek als je het gemist hebt. Wat heeft TGO gevonden? Het wetenschappelijk team heeft veel geleerd tijdens de planeetwijde stofstorm van vorig jaar, die begon net toen TGO met metingen begon. Dit was de storm die de Opportunity rover de das om deed. TGO liet zien dat tijdens de stofstorm een proces het stof en ook water hoog de atmosfeer in blaast. Dit is misschien een manier waarop Mars water is kwijt geraakt.

TGO_watches_evolution_of_dust_storm_on_Mars.jpg
Door zonlicht door de atmosfeer van Mars te analyseren, kan TGO de samenstelling van de atmosfeer waarnemen. (Credits: ESA; spacecraft: ATG/medialab; data: A-C Vandaele et al (2019))

Grote aandacht is er voor methaan. TGO heeft er heel weinig van gevonden. Veel minder dan Curiosity in de Gale krater vond bijvoorbeeld. TGO heeft hiervoor twee instrumenten en ze komen op dezelfde lage waarden uit. Het kan betekenen dat het methaan niet altijd aanwezig is. Maar ook zou kunnen dat methaan door een of ander proces heel snel afgebroken wordt, waardoor je het alleen op de grond kunt meten.

TGO_s_search_for_methane_on_Mars.jpg
Tussen 3 en 25 km hoogte kon TGO wel wat methaan vinden, maar het was heel weinig. (Credits: ESA; spacecraft: ATG/medialab; data: O. Korablev et al (2019))

Met het FREND instrument werd waterijs onder het oppervlak in kaart gebracht. FREND is een verbeterde versie van een soortgelijk instrument waarmee Mars Odyssey in 2008 waterijs in kaart bracht. De nieuwe kaart laat zien dat er een hoop waterijs te vinden is. Dankzij het detail van de nieuwe kaart kun je bijvoorbeeld zien dat onder het poolijs en onder de bodem van de Valles Marineris kloof een groot percentage waterijs ligt.

Bronnen:

http://www.esa.int/Our_Activities/Human_and_Robotic_Exploration/Exploration/ExoMars/First_results_from_the_ExoMars_Trace_Gas_Orbiter

De persconferentie waarin de bevindingen van TGO werden medegedeeld, is hier te zien:

https://client.cntv.at/egu2019/pc7

 

Credits cover foto: ESA; spacecraft: ATG/medialab; data: I. Mitrofanov et al (2018)

Curiosity filmde zonsverduisteringen op Mars

Zonsverduisteringen komen ook op Mars voor. Of misschien moet je het “maansovergangen” noemen. Want in tegenstelling tot een totale zonsverduistering door onze maan, zijn Phobos en Deimos niet groot genoeg om de zon te bedekken. Je zult er dan ook geen corona zien, zoals dat bij totale zonsverduisteringen op Aarde wel het geval is.

PIA23133
De zonsverduistering door Phobos.
PIA23134.gif
De verduistering door Deimos.

Hoe dan ook, vorige maand filmde de Curiosity rover de overgangen van Phobos op 26 maart (of sol 2359) en Deimos op 17 maart (of sol 2350). En dat leverde meer dan mooie plaatjes op. Op deze manier kunnen ook de banen van beide manen bepaald worden. Je zou denken dat die goed genoeg bekend zijn, maar door invloeden van de zwaartekracht van Mars, Jupiter en beide manen op elkaar veranderen die steeds een klein beetje.

Phobos is twee-en-half keer zo klein als Deimos, maar Deimos staat veel verder van Mars. Daarom

Ook filmde een van de navigatie camera’s de schaduw van Phobos. Je ziet wel dat het donkerder wordt.

PIA23135.gif

Dit was overigens niet de eerste keer dat een verduistering van de zon op Mars gezien werd. In 2004 fotografeerde Opportunity een overgang van Phobos en in 2013 zag Curiosity Phobos eveneens voor de zon gaan.

 

Bronnen:

https://www.jpl.nasa.gov/news/news.php?feature=7366

Mars Express bevestigt vondst methaan door Curiosity

In juni 2013 detecteerde de Mars rover Curiosity een piek in het methaan gehalte in de atmosfeer. ESA’s Mars Express heeft deze piek nu bevestigt. Hiervoor is oude data van Mars Express’ Planetary Fourier Spectrometer (PFS) met nieuwe methoden verwerkt, zodat het methaan signaal beter zichtbaar is. Een dag nadat Curiosity zijn meting deed, kwam Mars Express over hetzelfde gebied.

De hoeveelheid gemeten methaan is heel laag. Mars Express mat 15 deeltjes per miljard (qua volume). Maar dat zou betekenen dat er die dag 46 ton methaan aanwezig was in het geobserveerde gebied van 49.000 vierkante kilometer. Tien andere observaties van Curiosity konden niet door Mars Express gedetecteerd worden. Mogelijk omdat de hoeveelheid onder de detectiegrens lag.

Mars_Express_matches_methane_spike_measured_by_Curiosity.jpg

De wetenschappers van het PFS instrument denken dat de methaan vrij gekomen is door kleine scheuren in het permafrost. In het oosten van de Gale krater, waar Curiosity is, is een gebied waar waterijs niet ver onder de oppervlakte ligt. Tijdens de zomer zou het vrij kunnen komen. Dit methaan zou nog steeds geologisch van oorsprong kunnen zijn, of restanten van door leven gemaakt methaan dat lang in of onder het ijs opgeslagen lag. De hoop is dat ESA’s Trace Gas Orbiter (TGO) meer inzicht kan geven. Deze kan methaan veel gevoeliger waarnemen. Tot nu toe vond TGO echter nog niets.

http://www.esa.int/Our_Activities/Space_Science/Mars_Express/Mars_Express_matches_methane_spike_measured_by_Curiosity

ESA’s Mars orbiter fotografeers de Mars InSight lander.

Ook ESA’s Trace Gas Orbiter (TGO) heeft de Mars InSight lander weten te fotograferen. Soms lijkt het erop alsof alleen NASA een zeer krachtige camera in een baan om Mars heeft (de HiRISE camera van de Mars Reconnaissance Orbiter), maar er is ook nog de CaSSIS (kleuren-)camera op TGO. (We zouden het niet zo gauw vergeten, als ESA wat vaker beeldmateriaal ervan zou vrijgeven.)

Maar goed. Vandaag is er een nieuwe set foto’s gepubliceerd, waaronder 3D stereobeelden. En ook deze foto van de Terra Sabaea regio, waar vele sporen van stofhozen te zien zijn.

Dust_devil_frenzy.png

De sporen van deze wervelwinden zijn in werkelijkheid overigens niet blauw. Er worden vaak valse kleuren gebruikt om het contract van het overwegend rode oppervlak van Mars te vergroten.

De foto hieronder toont een deel van een kraterrand die geërodeerd is, waardoor het lichtere gesteente eronder zichtbaar is. We weten al van NASA metingen dat het gaat om sulfaatzouten.

Salty_sulphates.png

 

Bronnen:

https://www.esa.int/Our_Activities/Human_and_Robotic_Exploration/Exploration/ExoMars/InSight_lander_among_latest_ExoMars_image_bounty

https://www.esa.int/Our_Activities/Human_and_Robotic_Exploration/Exploration/ExoMars/Highlights/Mars_image_bounty

Mars had mogelijk netwerken van ondergrondse meren.

Mars Express heeft aanwijzingen gevonden dat er vroeger ondergrondse meren op Mars zijn geweest, die met elkaar in verbinding stonden. Vorig jaar werden aanwijzingen gevonden voor een ondergronds meer dat nu nog vloeibaar water zou kunnen bevatten. Maar daar gaat dit onderzoek niet over. Wetenschappers hebben voor dit onderzoek gekeken naar 24 extra diepe kraters en de sporen van grondwater daarin.

Evolution_of_water-filled_basins_over_time.jpg
De evolutie van een krater met grondwater.  (Afbeelding: NASA/JPL-Caltech/MSSS en F. Salese et al. (2019))

Ze vonden kenmerken die alleen ontstaan konden zijn in aanwezigheid van water. Voorbeelden zijn valeien in de kraters die uitgekerfd zijn door grondwater. En delta’s die gevormd zijn door stijgende en dalende waterniveaus. De aanwijzingen van waterniveaus komen overeen met het niveau van de Martiaanse oceaan die er 3 tot 4 miljard jaar geleden zou zijn geweest.

Bron:

http://www.esa.int/Our_Activities/Space_Science/Mars_Express/First_evidence_of_planet-wide_groundwater_system_on_Mars

Credits coverfoto: NASA/JPL-Caltech/MSSS

Mars kreeg tussen 2009 en 2016 deze schot hagel te verduren.

Ergens tussen 2009 en 2016 moet Mars geraakt zijn met een soort kosmische shotgun. Hoe we dat weten? Omdat op beelden uit 2009 deze kraters nog niet bestonden. Een kleine komeet of asteroïde moet in de tijd ertussen met hoge snelheid door de Martiaanse atmosfeer geschoten zijn. Daarbij is het in stukken gebroken voor het op de grond terecht kwam.

Waarschijnlijk wat het niet de gebruikelijke asteroïde bestaand uit ijzer of massief rots. Het is waarschijnlijk veel fragieler geweest. De enorme druk bij de tocht door de atmosfeer zorgde ervoor dat het object uiteen viel.

De 1 tot 7 meter grote kraters vielen in een gebied van 305 meter in doorsnede. De inslagen brachten lichter gekleurd materiaal naar boven dat onder het donkere oppervlak lag. Het is waarschijnlijk geen waterijs, want dat zou in die tijd (op deze plek, 30 graden van de evenaar) waarschijnlijk al gesublimeerd zijn.

De foto’s zijn gemaakt met de Context Camera van NASA’s Mars Reconnaissance Orbiter.

Bronnen:

https://www.syfy.com/syfywire/sometime-in-the-past-decade-mars-suffered-an-impact-shotgun-blast

https://www.uahirise.org/ESP_057984_1490

NASA’s laatste poging contact met Opportunity rover mislukt

Vannacht heeft NASA voor de laatste maal geprobeerd contact op te nemen met de Opportunity rover. En helaas liet Opportunity niet meer van zich horen. Morgen geeft NASA hierover een persconferentie.

De Opportunity rover landde op Mars op 25 januari 2004. NASA’s officiële “garantieperiode” voor de rover was 90 sols (Mars-dagen, 24 uur en 37 minuten). In plaats daarvan bleef de rover bijna 14,5 jaar actief.

De stofstorm van juni vorig jaar deed de rover de das om: er het stof blokkeerde het zonlicht en de rover was afhankelijk van zonlicht voor zijn energie.

 

 

opportunity_2x.png
Opportunity bleek jaren lang keer op keer onstopbaar. De comic XKCD nam dat heel letterlijk.

https://www.nasa.gov/press-release/nasa-to-share-results-of-effort-to-recover-mars-opportunity-rover