Titan’s meren zijn mogelijk vroegere explosie kraters

Saturnus-maan Titan heeft, net als de Aarde meren. Maar op Titan, waar de temperatuur rond de -170 graden is, zijn deze meren gevuld met vloeibare methaan en ethaan. En er is nog iets waarin deze meren verschillen: sommige kleinere meren op Titan zijn omgeven door scherpe, hoge oeverranden. Soms honderden meters hoog. Nou ja, dat bestaat ook wel op Aarde, maar op Titan zijn ze op een heel andere manier gevormd.

Astronomen hebben inmiddels een vermoeden hoe dat zit. Ze zijn waarschijnlijk ontstaan als kraters van explosieve werking van stikstof. Titan is vroeger kouder geweest. Zo koud dat er vloeibare stikstof stroomde, dat in de bodem getrokken is.

Maar in de laatste 1 tot een half miljard jaar geleden werd Titan warmer omdat methaan in de atmosfeer kwam en dat werkte als een broeikasgas. Het stikstof verdampte daarbij op explosieve wijze uit de bodem. Later zijn die kraters gevuld met vloeibaar methaan en ethaan.

EECCNDsXkAAX-Q8.png
De astronoom James Keane Tuttle maakte een mooie schets van hoe de vorming van Titan’s meren in zijn werking ging. (Credit: James Keane Tuttle)

 

Bron:

https://www.nasa.gov/feature/jpl/new-models-suggest-titan-lakes-are-explosion-craters

https://www.nature.com/articles/s41561-019-0429-0 (wetenschappelijke artikel, acher paywall)

Coverafbeelding: NASA/JPL-Caltech

Hayabusa 2 gaat opnieuw landen, nu naast de krater die het zelf maakte.

Hayabusa 2 gaat 11 juli een tweede landing doen op de asteroïde Ryugu om monsters te verzamelen. De landing zal 20 meter ten noorden van de impactkrater zijn, die Hayabusa 2 op 5 april maakte met de Small Carry-on Impactor (SCI). De impactkrater zelf heeft te veel grote rotsen die de ruimtesonde in gevaar kunnen brengen.

pub_onc_PPTDTM1B_20190613_st_5m.jpg
Op 30 mei liet Hayabusa 2 een “target marker” achter in de impactkrater en maakte deze foto’s (Foto: JAXA)

De impact heeft materiaal van onder het oppervlak opgeworpen, dat Hayabusa 2 in de buurt kan oppikken. Astronomen interesseren zich voor materiaal van onder het oppervlak, omdat daar zich organische stoffen kunnen bevinden die over tijd door zonlicht afgebroken worden.

 

Bronnen:

https://spaceflightnow.com/2019/07/03/hayabusa-2-cleared-for-second-touchdown-on-asteroid/

http://www.hayabusa2.jaxa.jp/en/topics/20190619e_PPTD_approach1/

Grote massa metaal onder zuidpool van de maan

Op de achterkant van de maan bevindt zich een zeer grote krater, het Zuidpool-Aitken Bekken. Dit is met 2500 km doorsnede een van de grootste kraters in ons zonnestelsel. Nieuw onderzoek zegt nu dat er zich een grote hoeveelheid metaal onder het oppervlak zou kunnen bevinden. Dat blijkt onder andere uit onderzoek naar afwijkingen in zwaartekracht.

Het vermoeden is dat dit metaal afkomstig is van restanten van een asteroïde die er ingeslagen is. Dit moet bepaald geen kleintje zijn geweeest. Denk aan een asteroïde ter grootte van Nederland. Deze massa strekt zich uit nu tot 300 km diepte. De astronomen zijn dit op het spoor gekomen door zwaartekrachtmetingen met NASA’s GRAIL satellieten.

Wanneer deze inslag plaats heeft gevonden, is niet bekend. De omstandigheden moeten zodanig geweest zijn dat het metaal niet naar de kern van de maan gezakt is.

De Chinese Chang’e 4 lander met de Yutu 2 rover is overigens geland in een krater in dit Zuidpool-Aitken Bekken en heeft sporen van de mantel van de maan gevonden.

Bronnen:

https://www.baylor.edu/mediacommunications/news.php?action=story&story=210457

https://www.universetoday.com/142481/that-explains-a-lot-the-moons-largest-crater-has-a-chunk-of-metal-embedded-in-it-thats-5-times-bigger-than-the-big-island-of-hawaii/

Link naar origineel wetenschappelijke artikel (paywall): https://agupubs.onlinelibrary.wiley.com/doi/full/10.1029/2019GL082252

Coverafbeelding: NASA/Goddard Space Flight Center/University of Arizona

Ryugu krijgt op 5 april een inslag te voorduren (en ander nieuws).

Er was een hoop nieuws over asteroïden deze week dankzij presentaties van onder andere het Hayabusa 2 team tijdens de Lunar and Planetary Science Conference in The Woodlands, Texas. Een verrassing was de dichtheid van het 900 meter grote object: 1,2 g/cm3. Dat is vreemd. Ga maar na: water heeft een dichtheid van 1 g/cm3, rotsgesteente zit rond de 2 a 4 g/cm3. Hayabusa 2 heeft gevonden dat Ryugu bijna geen water bevat. Dus hoe kom je dan tot zo’n lage dichtheid? Het antwoord is dat Ryugu heel poreus moet zijn, meer dan 50%.

Misschien komen we meer over die porositeit te weten als Hayabusa 2 haar impactor gaat afwerpen. Dit is een 2 kg zwaar object dat op 5 april een krater moet gaan slaan in het oppervlak. De Japanse ruimtemissie gaat dit doen om oudere lagen van Ryugu te kunnen onderzoeken die nooit zijn bloot gesteld aan de zon of andere straling. Zodra het projectiel afgeworpen is, maakt de ruimtesonde zich uit de voeten. Terwijl het zich uit de voeten maakt naar de andere kant van Ryugu, maakt het wel videobeelden van de inslag.

Hoe groot de krater wordt, hangt af van hoe sterk of zacht de bodem is. Als de bodem zacht is, kan de krater 10 meter breed en 1 meter diep zijn. Hayabusa 2 blijft een paar weken aan de andere kant van de asteroïde, om niet geraakt te worden door rondvliegend puin. Het oorspronkelijke plan was om daarna af te dalen naar de krater en een tweede monster te nemen. Maar voorlopig zijn die plannen geschrapt. Hayabusa 2 moet eind 2019 vertrekken om monsters van Ryugu op Aarde te brengen.

De Hayabusa 2 wetenschappers vertelden verder dat ze vermoeden dat Ryugu opgebouwd is uit puin van een van twee mogelijke asteroïden: 142 Polana of 495 Eulalia. De monsters die Hayabusa 2 afgelopen februari verkregen heeft, gaan helpen om uit te wijzen welke van de twee het is.

Tijdens een van de presentaties werd ook deze landingvideo getoond. De verstoring op het oppervlak is vrij groot. Te zien is hoe grote stenen (50 cm – 1 meter!) opzij geschoven worden.

 

Nog een video waarin te zien is hoe Hayabusa 2 navigeerde voor de landing.

 

Bronnen:

https://phys.org/news/2019-03-hayabusa2-ingredients-life-early-solar.html

https://phys.org/news/2019-03-japan-crater-asteroid-underground-samples.html

http://science.sciencemag.org/content/early/2019/03/18/science.aav8032

Mars kreeg tussen 2009 en 2016 deze schot hagel te verduren.

Ergens tussen 2009 en 2016 moet Mars geraakt zijn met een soort kosmische shotgun. Hoe we dat weten? Omdat op beelden uit 2009 deze kraters nog niet bestonden. Een kleine komeet of asteroïde moet in de tijd ertussen met hoge snelheid door de Martiaanse atmosfeer geschoten zijn. Daarbij is het in stukken gebroken voor het op de grond terecht kwam.

Waarschijnlijk wat het niet de gebruikelijke asteroïde bestaand uit ijzer of massief rots. Het is waarschijnlijk veel fragieler geweest. De enorme druk bij de tocht door de atmosfeer zorgde ervoor dat het object uiteen viel.

De 1 tot 7 meter grote kraters vielen in een gebied van 305 meter in doorsnede. De inslagen brachten lichter gekleurd materiaal naar boven dat onder het donkere oppervlak lag. Het is waarschijnlijk geen waterijs, want dat zou in die tijd (op deze plek, 30 graden van de evenaar) waarschijnlijk al gesublimeerd zijn.

De foto’s zijn gemaakt met de Context Camera van NASA’s Mars Reconnaissance Orbiter.

Bronnen:

https://www.syfy.com/syfywire/sometime-in-the-past-decade-mars-suffered-an-impact-shotgun-blast

https://www.uahirise.org/ESP_057984_1490

Tuimelende rotsblokken vormden mogelijk groeven op Phobos.

Mars-maan Phobos heeft vreemde groeven over het hele hemellichaam. De vraag is waar die vandaan komen. Zijn ze ontstaan door schokgolven van een inslag? Heeft Phobos een ring gehad die terug gevallen is op het oppervlak? Of heeft het toch iets met de grote Stickney krater te maken? Nieuw onderzoek wijst op het laatste.

En dat is gek, want als het met de Stickney krater te maken heeft, zou je verwachten dat alle groeven naar deze krater wijzen. Maar dat is niet zo. Sommige groeven lopen over elkaar heen. Dat zou er op wijzen dat niet alle groeven op hetzelfde moment zijn gevormd. Op sommige plaatsen zijn helemaal geen groeven.

In een simulatie speelden wetenschappers de inslag die de 9 km grote Stickney krater vormde na. Rotsblokken die daarbij rondgeslingerd werden, vielen terug en rolden een tijd over het oppervlak en daarbij werden de groeven gevormd. Op grotere objecten zouden deze rotsblokken niet zo ver gekomen zijn, maar op de 27 km grote Phobos bleven ze over heel Phobos rond rollen. De plaatsen waar geen groeven te zien waren, zijn lagere gebieden waar de rotsblokken overheen “gesprongen” zijn alsof van een skischans.
https://www.universetoday.com/140593/strange-grooves-on-phobos-were-caused-by-boulders-rolling-around-on-its-surface/

Toch geen zout water op oppervlak van Mars gedetecteerd.

Bij nader inzien heeft de Mars Reconnaissance Orbiter (MRO) op Mars geen vloeibaar water aan de oppervlakte gezien. In 2015 werd deze vondst groots aangekondigd. MRO had perchloraat gevonden in de donkere strepen in kraters, die leken of er water naar beneden had gelopen. Water met perchloraat kan op Mars vloeibaar zijn. Maar nieuw onderzoek toont aan de vondst van perchloraat in deze strepen op een fout in de gegevensverwerking berust.

De camera van MRO waarmee de waarnemingen gemaakt zijn, de Compact Reconnaissance Imaging Spectrometer for Mars (CRISM), werkt heel goed, maar niet perfect. Soms, als de camera van een donker naar licht gebied gaat, zorgt een kleine vertraging ervoor, dat sommige pixels net langer licht aangeven, terwijl dat er niet was. In het spectrum wordt dan een extra piek gezien. Daarvan waren de wetenschappers op de hoogte, en ze hadden methode om die pieken uit de gegevens te verwijderen. Het blijkt dat in 0,05% van de gevallen het er voor zorgde dat perchloraat gedetecteerd werd waar het er niet was.

De wetenschappers kwamen er achter toen ze perchloraat overal op Mars vonden, ook op plaatsen waar het geologisch niet kon kloppen. Het betekent niet dat er geen perchloraat in de bodem van Mars zit, maar dat het moeilijker is om het goed te detecteren.
https://www.sciencenews.org/article/mars-reconnaissance-orbiter-glitch-liquid-water