WFIRST ruimtetelescoop krijgt een coronagraaf

De WFIRST telescoop gaat een coronagraaf krijgen om exoplaneten direct in beeld te brengen. Voor oplettende lezers zou dit een verrassing kunnen zijn. Had Trump vorig jaar niet de stekker uit de ruimtetelescoop getrokken? Dat probeerde hij inderdaad, maar het Amerikaanse congres moest daar uiteindelijk over beslissen. En die besloot dat de telescoop er gaat komen.

De coronagraaf van WFIST wordt het meest geavanceerde in zijn soort op een ruimtetelescoop, geavanceerder ook dan die op de James Webb Space Telescope. Het doel is om het licht van een ster uit te schakelen, zodat grote planeten zichtbaar worden. Dat is een grote technologische uitdaging. Het licht van sterren is miljarden keer feller dan het licht dat ervan weerkaatst wordt op planeten. Om dit te bereiken is complexe technologie nodig met maskers, prisma’s, detectoren en flexibele spiegels.

 

De coronagraaf op WFIRST is een zogenaamde “technology demonstrator”. Gehoopt wordt dat als de coronograaf goed werkt op WFIRST, dat volgende versies van coronagrafen Aard-achtige planeten in beeld kunnen brengen. Dan zouden we kunnen achterhalen of er water op die planeten bevindt en zelfs of er leven bestaat. Maar zover is het dus nog niet.

Bron:

https://www.universetoday.com/143535/wfirst-gets-its-coronagraph-to-block-the-light-of-stars-and-reveal-their-planets/

 

Waterdamp gevonden in atmosfeer van exoplaneet in leefbare zone

Voor het eerst is waterdamp in de atmosfeer van een exoplaneet gevonden die zich bevindt in “leefbare zone” rond zijn ster. Het gaat om een planeet half zo groot als Neptunus die in een baan draait om een M-type ster (“rode dwerg”), 111 lichtjaar van hier. Het team van astronomen dat de ontdekking deed, heeft zelfs aanwijzingen dat water er zou kunnen condenseren tot vloeibaar water. Dat betekent dat er wolken zouden kunnen zijn waaruit water regent.

De gemiddelde temperatuur op exoplaneet K2-18b zit heel dicht tegen die van de Aarde aan. K2-18b is echter wel een totaal andere planeet. Hij is 8,6 keer de massa van Aarde. De atmosfeer van deze exoplaneet is vermoedelijk heel dik en bevat waarschijnlijk veel waterstof en helium.

Het bewijs voor het bestaan van waterdamp in de atmosfeer van K2-18b komt van metingen met de Hubble Space Telescope. Deze deed deze metingen toen de planeet maar liefst 8 keer voor zijn ster langs ging (zogenaamde transits). Gelukkig draait K2-18b in 33 dagen rond zijn ster, dus hoefde het geen jaren te duren om alle gegevens te verzamelen. Deze exoplaneet gaat zeker nog nauwkeuriger bekeken worden met de James Webb Space Telescope, zodra die gelanceerd is.

XKCD over deze vondst:

 

Bronnen:

https://nouvelles.umontreal.ca/en/article/2019/09/11/water-detected-on-an-exoplanet-located-in-its-star-s-habitable-zone/

https://arxiv.org/pdf/1909.04642.pdf (wetenschappelijke artikel)

Credits coverafbeelding: ESA/Hubble, M. Kornmesser

De planeten van de Ster van Teegarden zijn de meest “aardachtigen” tot nu toe

Onlangs werden twee rotsachtige planeten gevonden rond de Ster van Teegarden. Dit is een rode M dwerg op “slechts” 12,5 lichtjaar van ons vandaan. Beide planeten hebben grofweg de massa van de Aarde. De planeten draaien hun rondjes rond deze ster in 4,9 en 11,4 dagen.

Omdat deze ster veel minder fel is dan onze zon, vallen de banen van beide planeten in de zogenaamde “bewoonbare zone” van die ster. Dat wil zeggen dat water er vloeibaar zou kunnen zijn. Een kant van beide planeten is wel altijd naar hun ster gericht, net zoals een kant van onze maan altijd naar ons gericht is.

1024px-Nearby_Stars_(14ly_Radius).svg.png
Een overzicht van de meest nabije sterren. (WikiCommons, Inductiveload)

Nieuw onderzoek van Israelische astronomen zegt dat er een goede kans is dat bereide planeten vloeibaar water is. Ze baseren dit op analytische modellen. Die zeggen dat er een kans is van 60% dat Teegarden b oppervlakte temperaturen heeft tussen 0 en 50 graden Celsius. Teegarden c is kouder, meer zoals Mars. Het zijn de meest aardachtige exoplaneten tot nu toe gevonden.

Maar wacht nog even met het opstarten van de motoren van je generatieschip. Er wordt wel veracht dat beide exoplaneten voldoende massa hebben om een atmosfeer te hebben, maar we weten niets over waar die atmosferen uit bestaan. De planeet Venus bevindt zich ook in de “leefbare zone” van onze zon, maar daar zorgt een dikke atmosfeer van kooldioxide voor temperaturen rond 460 graden.

Bron:

https://phys.org/news/2019-08-planets-orbiting-teegarden-star-earthlike.html

TESS vindt 3 exoplaneten en 6 supernova’s

De TESS telescoop heeft 3 bevestigde exoplaneten gevonden en 280 kandidaten. Om de vondst van een exoplaneet te bevestigen zijn extra waarnemingen nodig met telescopen op de grond. En natuurlijk waren planeten met de kortste omlooptijd het snelst opnieuw waar te nemen.

Zo vond TESS een planeet met 2 keer de massa van de Aarde die elke 6 dagen rond de ster Pi Mensae draait. Nu is Pi Mensae een ster die vergelijkbaar is met de Zon, dus het zal er op Pi Mensae c behoorlijk heet zijn. En wat te denken van planeet LHS 3884b die in 11 uur(!) rond zijn ster draait. Nou is deze ster een koele M-type dwerg, maar de planeet draait er zo dicht op dat gesteente smelt tot lava. Een derde planeet, HD 21749b, is 3 keer zo groot als de Aarde, met 23 keer de massa. Deze planeet heeft een grotere dichtheid dan die van Neptunus, maar minder dan een rotsachtige planeet. Misschien is het een waterplaneet, maar dan wel een met een temperatuur van 150 graden op het oppervlak. Dat, of een planeet met een substantiele atmosfeer.

Maar dat was nog niet alles. TESS ziet ook veranderingen in helderheid van andere lichtbronnen in het universum. Zoals sterren met bijzonder heldere uitbarstingen, maar ook bijvoorbeeld supernova’s. TESS ontdekte meteen 6 stuks in de eerste maand van waarnemen, voordat observatoria op Aarde ze konden vinden.

Bron:

https://exoplanets.nasa.gov/news/1542/nasas-tess-rounds-up-its-first-planets-snares-far-flung-supernovae/

De Kepler telescoop werkt niet meer.

De Kepler telescoop werkt sinds deze week niet meer. De in 2009 gelanceerde ruimtetelescoop werd gericht op een beperkt deel van de Melkweg. Daarin vond het 2600 exoplaneten, waarvan meer dan honderd ter grootte van de aarde. In ieder geval negen daarvan bevinden zich in de zone rond hun ster waar water vloeibaar kan zijn.

Omdat we dankzij Kepler nu zoveel exoplaneten kennen, weten we ook hoe een gemiddeld zonnestelsel er uit ziet. Zo blijkt dat zogenaamde super-aardes (planeten zwaarder dan de aarde, maar aanzienlijk lichter dan Uranus en Neptunus) vaak voorkomen. En we weten dat er om een of andere reden er een gat zit in de populatie tussen super-aardes en “Neptunussen”.

NASA heeft alles uit Kepler gehaald wat er in zat. Eigenlijk was de missie in 2013 op zijn einde. Kepler had vier reactiewielen en om de telescoop precies te richten had het er drie nodig. In 2013 viel de tweede uit. Maar de maker van de telescoop, Ball Aerospace, had nog een idee om de telescoop langer in bedrijf te houden: door de druk van het zonlicht te gebruiken in combinatie met de overgebleven twee reactiewielen. Dit werd de K2 missie.

De opvolger van Kepler, de TESS telescoop, is al sinds mei in de ruimte en de eerste exoplaneet is daarmee al gevonden. TESS gaat 85% van de hemelbol afzoeken naar exoplaneten.

https://www.nasa.gov/press-release/nasa-retires-kepler-space-telescope-passes-planet-hunting-torch