ESA druk met Mars rover en een monstername missie

Juli volgend jaar moet de Europese Rosalind Franklin rover (voorheen ExoMars rover) gelanceerd worden naar Mars. Op dit moment zijn technici druk bezig om de rover in elkaar te zetten. Rosalind Franklin heeft een complex laboratorium aan boord dat op zoek moet gaan naar leven. Hier zie je hoe het lab in het frame van de rover geplaatst wordt.

 

Het internationale programma om monsters van Mars naar Aarde te brengen begint ook vorm te krijgen. NASA’s Mars 2020 rover wordt volgend jaar al gelanceerd om op zoek te gaan naar interessante monsters in de Jezero krater. Daar liggen de restanten van een rivierendelta. ESA levert twee belangrijke onderdelen aan het Mars Sample Return programma: een kleine rover die monsters gaat brengen bij een raket van NASA (Mars Ascent Vehicle) die de monsters in een baan rond Mars brengt. Een satelliet van ESA (de Earth Return Orbiter) gaat ze daar ophalen en naar Aarde brengen.

 

Als de monsters eenmaal op Aarde zijn, is het werk nog niet gedaan. Wetenschappers zijn nu al aan het nadenken in welke volgorde het onderzoek op Aarde gedaan moet worden. De Mars 2020 rover verzamelt monsters van allerlei lokaties en stopt de meest interessante daarvan in poedervorm in buisjes. Die buisjes worden geplaatst in een container. Is de container eenmaal gevuld met buisjes, dan wordt de container achtergelaten op het oppervlak van Mars. Omdat het op Mars over het algemeen nogal koud is, is het alsof het in de vriezer blijft.

Mars_sample_container.jpg
De container voor Mars-monsters die NASA’s Mars 2020 rover gaat achter laten. Deze container is ongeveer zo groot als een voetbal. (Foto: ESA-Anneke Le Floc’h)

Als de container op Aarde komt, mogen Aardse omstandigheden de monsters niet beïnvloeden, maar ook mogen eventuele microorganismen van Mars de Aarde ook niet besmetten. De container wordt daarom na landing naar een speciaal laboratorium gebracht waar de container tegen inerte atmosfeer wordt geopend. Waarschijnlijk bevindt zich in die container ook al wat materiaal van Mars, dus dat wordt ook onderzocht.

Mars_Sample_Return_overview.jpg
De Earth Return Orbiter gaat monsters van Mars naar Aarde brengen. Het wordt door ESA geleverd. (Afbeelding: ESA/ATG Medialab)

De buisjes met monster kunnen al voor opening onderzocht worden met röntgen-apparatuur. In de buisjes zit ook Mars-atmosfeer, dus dat moet eerst afgetapt worden om ook dit te onderzoeken. Daarna zullen wetenschappers in de rij staan om de bodemmonsters zelf te onderzoeken. Uiteindelijk moeten de monsters gesterliseerd worden. Dat klinkt nogal schokkend, als je zoveel moeite en zoveel miljarden hebt gestoken om Mars-monsters naar Aarde te halen. Maar dat schrijft het Planetary Protection protocol voor om onzelf te beschermen tegen eventueel leven van Mars.

Bronnen:

http://www.esa.int/spaceinvideos/Videos/2019/05/ExoMars_rover_science_laboratory_fitted

http://www.esa.int/Our_Activities/Human_and_Robotic_Exploration/Exploration/ExoMars/Europe_to_Mars_and_back

http://www.esa.int/Our_Activities/Human_and_Robotic_Exploration/Exploration/Mars_on_Earth_what_next

TGO vindt weinig methaan in atmosfeer van Mars, wel een hoop waterijs onder het oppervlak.

Op de dag dat iedereen vol was van de eerste foto van de Event Horizon Telescope, was er ook nieuws over de wetenschappelijke resultaten van de Europees-Russische Trace Gas Orbiter (TGO). Het is niet gek als je het gemist hebt. Wat heeft TGO gevonden? Het wetenschappelijk team heeft veel geleerd tijdens de planeetwijde stofstorm van vorig jaar, die begon net toen TGO met metingen begon. Dit was de storm die de Opportunity rover de das om deed. TGO liet zien dat tijdens de stofstorm een proces het stof en ook water hoog de atmosfeer in blaast. Dit is misschien een manier waarop Mars water is kwijt geraakt.

TGO_watches_evolution_of_dust_storm_on_Mars.jpg
Door zonlicht door de atmosfeer van Mars te analyseren, kan TGO de samenstelling van de atmosfeer waarnemen. (Credits: ESA; spacecraft: ATG/medialab; data: A-C Vandaele et al (2019))

Grote aandacht is er voor methaan. TGO heeft er heel weinig van gevonden. Veel minder dan Curiosity in de Gale krater vond bijvoorbeeld. TGO heeft hiervoor twee instrumenten en ze komen op dezelfde lage waarden uit. Het kan betekenen dat het methaan niet altijd aanwezig is. Maar ook zou kunnen dat methaan door een of ander proces heel snel afgebroken wordt, waardoor je het alleen op de grond kunt meten.

TGO_s_search_for_methane_on_Mars.jpg
Tussen 3 en 25 km hoogte kon TGO wel wat methaan vinden, maar het was heel weinig. (Credits: ESA; spacecraft: ATG/medialab; data: O. Korablev et al (2019))

Met het FREND instrument werd waterijs onder het oppervlak in kaart gebracht. FREND is een verbeterde versie van een soortgelijk instrument waarmee Mars Odyssey in 2008 waterijs in kaart bracht. De nieuwe kaart laat zien dat er een hoop waterijs te vinden is. Dankzij het detail van de nieuwe kaart kun je bijvoorbeeld zien dat onder het poolijs en onder de bodem van de Valles Marineris kloof een groot percentage waterijs ligt.

Bronnen:

http://www.esa.int/Our_Activities/Human_and_Robotic_Exploration/Exploration/ExoMars/First_results_from_the_ExoMars_Trace_Gas_Orbiter

De persconferentie waarin de bevindingen van TGO werden medegedeeld, is hier te zien:

https://client.cntv.at/egu2019/pc7

 

Credits cover foto: ESA; spacecraft: ATG/medialab; data: I. Mitrofanov et al (2018)

Mars Express bevestigt vondst methaan door Curiosity

In juni 2013 detecteerde de Mars rover Curiosity een piek in het methaan gehalte in de atmosfeer. ESA’s Mars Express heeft deze piek nu bevestigt. Hiervoor is oude data van Mars Express’ Planetary Fourier Spectrometer (PFS) met nieuwe methoden verwerkt, zodat het methaan signaal beter zichtbaar is. Een dag nadat Curiosity zijn meting deed, kwam Mars Express over hetzelfde gebied.

De hoeveelheid gemeten methaan is heel laag. Mars Express mat 15 deeltjes per miljard (qua volume). Maar dat zou betekenen dat er die dag 46 ton methaan aanwezig was in het geobserveerde gebied van 49.000 vierkante kilometer. Tien andere observaties van Curiosity konden niet door Mars Express gedetecteerd worden. Mogelijk omdat de hoeveelheid onder de detectiegrens lag.

Mars_Express_matches_methane_spike_measured_by_Curiosity.jpg

De wetenschappers van het PFS instrument denken dat de methaan vrij gekomen is door kleine scheuren in het permafrost. In het oosten van de Gale krater, waar Curiosity is, is een gebied waar waterijs niet ver onder de oppervlakte ligt. Tijdens de zomer zou het vrij kunnen komen. Dit methaan zou nog steeds geologisch van oorsprong kunnen zijn, of restanten van door leven gemaakt methaan dat lang in of onder het ijs opgeslagen lag. De hoop is dat ESA’s Trace Gas Orbiter (TGO) meer inzicht kan geven. Deze kan methaan veel gevoeliger waarnemen. Tot nu toe vond TGO echter nog niets.

http://www.esa.int/Our_Activities/Space_Science/Mars_Express/Mars_Express_matches_methane_spike_measured_by_Curiosity

ESA’s Mars orbiter fotografeert de Mars InSight lander.

Ook ESA’s Trace Gas Orbiter (TGO) heeft de Mars InSight lander weten te fotograferen. Soms lijkt het erop alsof alleen NASA een zeer krachtige camera in een baan om Mars heeft (de HiRISE camera van de Mars Reconnaissance Orbiter), maar er is ook nog de CaSSIS (kleuren-)camera op TGO. (We zouden het niet zo gauw vergeten, als ESA wat vaker beeldmateriaal ervan zou vrijgeven.)

Maar goed. Vandaag is er een nieuwe set foto’s gepubliceerd, waaronder 3D stereobeelden. En ook deze foto van de Terra Sabaea regio, waar vele sporen van stofhozen te zien zijn.

Dust_devil_frenzy.png

De sporen van deze wervelwinden zijn in werkelijkheid overigens niet blauw. Er worden vaak valse kleuren gebruikt om het contract van het overwegend rode oppervlak van Mars te vergroten.

De foto hieronder toont een deel van een kraterrand die geërodeerd is, waardoor het lichtere gesteente eronder zichtbaar is. We weten al van NASA metingen dat het gaat om sulfaatzouten.

Salty_sulphates.png

 

Bronnen:

https://www.esa.int/Our_Activities/Human_and_Robotic_Exploration/Exploration/ExoMars/InSight_lander_among_latest_ExoMars_image_bounty

https://www.esa.int/Our_Activities/Human_and_Robotic_Exploration/Exploration/ExoMars/Highlights/Mars_image_bounty

ESA’s Mars rover gaat Rosalind Franklin heten.

De Europees-Russische ExoMars rover die in maart 2021 op de rode planeet moet landen, heeft een naam gekregen. “Rosalind Franklin” is de naam die gekozen werd door ESA uit een lijst van 36.000 inzendingen. Rosalind Franklin was een Britse scheikundige die met haar werk in röntgen kristallografie een belangrijke bijdrage leverde aan het achterhalen van de structuur van DNA. Toen de Nobelprijs hiervoor werd uitgereikt, was zij al zes jaar ervoor overleden en de prijs wordt niet postuum uitgereikt.

Rosalind_Franklin.jpg

Rosalind gaat landen in Oxia Planum. De Mars-rover gaat op zoek naar (voormalig) leven op Mars en onder het oppervlak. Hiervoor heeft het een laboratorium aan boord en een boor die twee meter diep kan.

Bron:

http://www.esa.int/Our_Activities/Human_and_Robotic_Exploration/Exploration/ExoMars/ESA_s_Mars_rover_has_a_name_Rosalind_Franklin

Ruimtevaart in 2019

In voorgaande jaren schreef ik trouw elk jaar mijn aankomend ruimtevaart jaaroverzicht op mijn oude blog. En dat was bijna de enige blogpost per jaar, want ik ben te druk met de stukjes voor de werkgroep. Ik ben zo vrij hem dit keer hier te plaatsen, al is het net niet helemaal on topic voor de Werkgroep Maan en Planeten.

2018 is weer een enerverend ruimtevaartjaar geworden. Alleen al de Falcon Heavy met daarop Tesla Roadster en Starman en natuurlijk de synchroon landende boosters, dat zullen we niet snel vergeten. We hebben nu twee satellieten draaien om asteroiden. New Horizons is bijna bij Kuipergordel object Ultima Thule. En China lanceerde twee missies naar de maan: Queqiao en Chang’e 4.

2019 lijkt net zo spannend te worden met maar liefst 7 maanlandingen en nieuwe bemande ruimteschepen. Het lijkt alsof de ruimte-kerstman flink uitgepakt heeft. Maar: niet alles komt altijd uit. Continue reading “Ruimtevaart in 2019”

De ExoMars Trace Gas Orbiter vindt geen methaan in atmosfeer van Mars.

De Europees-Russische ExoMars Trace Gas Orbiter (TGO) heeft geen enkel methaan kunnen detecteren in de atmosfeer van Mars. TGO heeft twee instrumenten die heel lage concentraties kunnen detecteren. Maar er is nog niets gevonden. Dat is interessant, want de Curiosity rover heeft wel methaan gevonden. Wat TGO wel heeft kunnen aantonen, is dat het methaan in ieder geval niet van boven (meteorieten) afkomstig is. Dat sluit in ieder geval die bron uit.
TGO blijft in zoeken tot minstens 2022. Genoeg om variaties met de seizoenen, zoals gevonden door Curiosity, te kunnen ontdekken.