Curiosity rover onderzoekt gebied met veel klei

Hier op deze blog is het al een tijdje stil rond de Mars-rover Curiosity. Onterecht. Curiosity is onlangs in een gebied terecht gekomen, dat astronomen hoog op hun verlanglijstje hadden staan toen ze de missie voor Curiosity opstelden: een gebied met veel klei. Klei vormt vrijwel altijd bij aanwezigheid van water. En Curiosity heeft een lab aan boord waarmee aangeboorde monsters van die klei onderzocht kunnen worden.

Curiosity heeft twee keer een monster aangeboord. De eerste keer op een steen die de naam “Aberlady” kreeg. Maar de boor zorgde ervoor dat de steen opgetild werd. Omdat het team niet zeker was of het monster wat ze verkregen hadden van de steen was of het zand eronder, gooiden ze het monster weg en probeerden het een tweede keer.

aberlady-before-and-after.gif
Het resultaat van de boorpoging op de steen genaamd “Aberlady”. Animatie gemaakt door Emily Lakdawalla.

Dit monster, geboord van een nabijgelegen steen genaamd “Kilmarie”, was wel goed en is inmiddels onderzocht in het lab (Sample Analysis at Mars). Het kost nog wel even tijd voor we de resultaten van die analyse te horen krijgen.

 

 

 

 

20190528_sol2410_clouds2.gif
Een animatie van lichtende nachtwolken gefotografeerd op sol 2410 (18 mei 2019) en gemaakt door Justin Coward.

Curiosity is zich niet alleen aan het richten op de grond, maar ook op de lucht. Het heeft lichtende nachtwolken gefotografeerd. Vanuit Nederland kunnen rond deze tijd soms (Aardse) lichtende nachtwolken gezien worden. Het zijn wolken op grote hoogte (70-80 km) die onder speciale condities vormen. Curiosity heeft ze eerder waargenomen op Mars. Om ze te fotograferen is wel 10 tot 70 seconden sluitertijd nodig, vandaar dat ze wat spectaculairder lijken.

20190410_2356MH0007210010804566C00_DXXX_stitch_scalebar.jpg
Een mozaiek van afgeronde kiezeltjes gemaakt op sol 2356 (24 maart 2019) van een gebied genaamd Glen Torridon. De opmerkelijk afgeronde steentjes wijst erop dat er behoorlijk wat water gestroomd moet hebben. Foto bewerkt door Emily Lakdawalla.

 

Bronnen:

http://www.planetary.org/blogs/emily-lakdawalla/2019/curiosity-update-sols-2313-2387.html

https://www.nasa.gov/feature/jpl/nasas-curiosity-mars-rover-finds-a-clay-cache

http://www.planetary.org/blogs/emily-lakdawalla/2019/curiosity-noctilucent-clouds.html

Curiosity filmde zonsverduisteringen op Mars

Zonsverduisteringen komen ook op Mars voor. Of misschien moet je het “maansovergangen” noemen. Want in tegenstelling tot een totale zonsverduistering door onze maan, zijn Phobos en Deimos niet groot genoeg om de zon te bedekken. Je zult er dan ook geen corona zien, zoals dat bij totale zonsverduisteringen op Aarde wel het geval is.

PIA23133
De zonsverduistering door Phobos.
PIA23134.gif
De verduistering door Deimos.

Hoe dan ook, vorige maand filmde de Curiosity rover de overgangen van Phobos op 26 maart (of sol 2359) en Deimos op 17 maart (of sol 2350). En dat leverde meer dan mooie plaatjes op. Op deze manier kunnen ook de banen van beide manen bepaald worden. Je zou denken dat die goed genoeg bekend zijn, maar door invloeden van de zwaartekracht van Mars, Jupiter en beide manen op elkaar veranderen die steeds een klein beetje.

Phobos is twee-en-half keer zo klein als Deimos, maar Deimos staat veel verder van Mars. Daarom

Ook filmde een van de navigatie camera’s de schaduw van Phobos. Je ziet wel dat het donkerder wordt.

PIA23135.gif

Dit was overigens niet de eerste keer dat een verduistering van de zon op Mars gezien werd. In 2004 fotografeerde Opportunity een overgang van Phobos en in 2013 zag Curiosity Phobos eveneens voor de zon gaan.

 

Bronnen:

https://www.jpl.nasa.gov/news/news.php?feature=7366

Mars Express bevestigt vondst methaan door Curiosity

In juni 2013 detecteerde de Mars rover Curiosity een piek in het methaan gehalte in de atmosfeer. ESA’s Mars Express heeft deze piek nu bevestigt. Hiervoor is oude data van Mars Express’ Planetary Fourier Spectrometer (PFS) met nieuwe methoden verwerkt, zodat het methaan signaal beter zichtbaar is. Een dag nadat Curiosity zijn meting deed, kwam Mars Express over hetzelfde gebied.

De hoeveelheid gemeten methaan is heel laag. Mars Express mat 15 deeltjes per miljard (qua volume). Maar dat zou betekenen dat er die dag 46 ton methaan aanwezig was in het geobserveerde gebied van 49.000 vierkante kilometer. Tien andere observaties van Curiosity konden niet door Mars Express gedetecteerd worden. Mogelijk omdat de hoeveelheid onder de detectiegrens lag.

Mars_Express_matches_methane_spike_measured_by_Curiosity.jpg

De wetenschappers van het PFS instrument denken dat de methaan vrij gekomen is door kleine scheuren in het permafrost. In het oosten van de Gale krater, waar Curiosity is, is een gebied waar waterijs niet ver onder de oppervlakte ligt. Tijdens de zomer zou het vrij kunnen komen. Dit methaan zou nog steeds geologisch van oorsprong kunnen zijn, of restanten van door leven gemaakt methaan dat lang in of onder het ijs opgeslagen lag. De hoop is dat ESA’s Trace Gas Orbiter (TGO) meer inzicht kan geven. Deze kan methaan veel gevoeliger waarnemen. Tot nu toe vond TGO echter nog niets.

http://www.esa.int/Our_Activities/Space_Science/Mars_Express/Mars_Express_matches_methane_spike_measured_by_Curiosity

Curiosity meet op slimme wijze de dichtheid van het gesteente waarover het rijdt

Af en toe lees je artikelen waaruit weer eens blijkt hoe vindingrijk sommige wetenschappers zijn. Neem nou dit onderzoek naar de dichtheid van gesteente in de Gale krater. Curiosity heeft een scala aan instrumenten aan boord, maar je kunt er niet de dichtheid mee meten van het gesteente waarover de rover rijdt. Of toch wel? Want Curiosity heeft ook een aantal accelerometers aan boord. Accelerometers heb je ook in je mobiel, maar die van Curiosity zijn veel nauwkeuriger. Ze zijn nodig om te weten onder welke hoek de rover rijdt, zodat de software kan ingrijpen als het voertuig gevaarlijk begint te hellen.

Technici krijgen die accelerometer gegevens doorgezonden, ook als de rover stil staat. En dan wordt het interessant. Want de accelerometers zijn zo gevoelig dat ze kleine afwijkingen als gevolg van de plaatselijke zwaartekracht kunnen meten. Een team van wetenschappers besloot daarom 5 jaar aan accelerometer gegevens te onderzoeken.

curiosity-gravity-figure-2.jpg
Als Curiosity verder van het centrum van Mars raakt (bijv. door een heuvel te bestijgen), wordt de zwaartekracht iets minder. De grijze lijn laat zien dat deze minder afnam dan verwacht werd (de stippellijn).

Wat blijkt: de dichtheid van het gesteente blijkt veel minder te zijn dan gedacht: 1680 kilogram per kubieke meter in plaats van 2810. Dit wijst erop dat het gesteente poreuzer is dan gedacht. Dit leert ons iets over de geschiedenis van de Gale krater. Men dacht dat er, toen er water in de krater stond (4 miljard jaar geleden), veel meer sediment opgestapeld was. Misschien is de krater toen niet volledig met water gevuld.

https://asunow.asu.edu/20190131-discoveries-mars-rover-curiosity-makes-first-gravity-measuring-traverse-red-planet

InSight grijpt en Curiosity boort.

Er gebeurt weer van alles op Mars. Mars InSight bereid zich voor om de seismometer op de grond te zetten.

De Curiosity rover heeft weer een monster aan geboord. Dat was nog lastiger dan je misschien dacht. Wetenschappers hadden interessant gesteente gevonden om te onderzoeken, maar het gesteente was te hard voor de boor. De boor kwam niet diep genoeg om een geschikt monster te verkrijgen.
https://mars.nasa.gov/msl/mission/mars-rover-curiosity-mission-updates/?mu=sols-2160-2162-go-for-drill-on-the-red-jura

Maar nu is het wel gelukt en wetenschappers zijn best een beetje opgelucht. Dit was het 19e monster dat Curiosity geboord heeft.

Onderweg maakte de rover ook nog deze foto van gelaagd gesteente (bewerkt door Justin Coward).

Sol 2262 - Lairig Ghru

Bronnen:
https://mars.nasa.gov/msl/mission/mars-rover-curiosity-mission-updates/?mu=sols-2160-2162-go-for-drill-on-the-red-jura

Voor complexe organische stoffen op Mars is niet persé leven nodig, zegt onderzoek

In juni maakte NASA bekend dat de Curiosity rover complexe organische stoffen gevonden had in een monster dat het aangeboord had. De gedachte dat microorganismen die stoffen achtergelaten hebben is natuurlijk heel aantrekkelijk. Of is er toch iets anders aan de hand? Een team van wetenschappers heeft drie meteorieten van Mars onderzocht op organische stoffen. En zij denken dat deze organische stoffen zijn gevormd door chemische reacties in aanwezigheid van (pekel-)water.

De combinatie van mineralen en pekelwater kan gaan werken als een soort batterij die het kooldioxide in de atmosfeer omzet tot complexe organische stoffen. Dit proces zou niet alleen op Mars kunnen werken, maar ook op Europa, Enceladus en zelfs de vroege aarde. Deze organische stoffen hebben misschien ooit aan de basis van leven gestaan in plaats dat ze het resultaat ervan is.

https://phys.org/news/2018-10-naturally-batteries-fueled-carbon-synthesis.html

http://advances.sciencemag.org/content/4/10/eaat5118