Live stream over de missies naar Mars: 16 juli 20:00

Deze zomer gaan er maar liefst drie missies naar Mars:

  • NASA’s Perseverance rover (+ de Ingenuity helicopter)
  • De Chinese Tianwen-1 orbiter en rover
  • De Hope Mars Mission van de Verenigde Arabische Emiraten

Tijdens de live stream van 16 juli om 20:00 nemen we ze alledrie even door. Dus vergeet niet te kijken op:

https://www.twitch.tv/wg_maan_en_planeten

China zet fotomateriaal Chang’e 4 online

Een jaar geleden landde de Chinese Chang’e 4 in de Von Kármán krater op de achterkant van de maan met de rover Yutu 2. Zowel de lander als de rover zijn nog steeds actief. Yutu 2 rijdt nog steeds verder. Yutu 2 is daarmee nu de langst opererende maanrover ooit, al reden de Loenochods in de jaren zeventig wel veel verder. Yutu 2 reed van de landing tot aan de 13e maan-dag in totaal 358 meter. Loenochod-2 reed 37 km. Maar de Chinese rover-bestuurders hebben wel meer oog voor wetenschappelijke resultaten.

En onlangs heeft China een hoop van die wetenschappelijke gegevens, inclusief fotomateriaal online gezet. Het gaat om gegevens van de landing tot december. Naast foto’s zijn er ook spectra en metingen gemaakt met de grondradar.

De Engelstalige versie van de site is hier te vinden:

http://moon.bao.ac.cn/index_en.jsp

Je moet registreren om de gegevens te kunnen downloaden. De foto’s zijn te downloaden in een speciaal wetenschappelijk formaat. Dat betekent dat je ze niet in iedere fotoviewer meteen kunt bekijken.

Een manier waarmee je de foto’s (op Windows) zichtbaar kunt maken, is Irfanview. Je moet daarbij ook de plugins installeren.

Voor wie de uitdaging aan wil gaan, dit is hoe de beelden zichtbaar gemaakt kunnen worden in Irfanview:

  1. Download een .2B bestand en hernoem het naar .RAW . LCAM zijn landingsfoto’s, TCAM zijn terreinfoto’s en PCAM zijn foto’s gemaakt met de panoramische camera. LPR is grondradar data en VNIR zijn spectra in zichtbaar licht en infrarood. Deze instructies werken voor beelden van de PCAM.
  2. Open het bestand met Irfanview. Deze vraagt nu om een aantal instellingen. Vul deze als volgt in: (met dank aan deze Duitse instructies)

irfanview_change4

Mogelijk komen er de eerste keer nog wat errors voorbij, maar het beeld is als het goed is wel zichtbaar.

3. Sla het beeld op (sneltoets: S) met het formaat naar keuze (.jpg, .png of .tif bijvoorbeeld).

Voor lezers met een Mac of Linux zijn er andere producten. Ik heb op Twitter begrepen dat GDAL van MIT een oplossing biedt. Laat gerust even weten of en hoe het werkt, dan vullen we dat aan bij deze blogpost.

 

Voor diegenen met minder tijd, zijn er gelukkig al ervaren beeldbewerkers met de foto’s van Chang’e 4 aan de slag gegaan. Kijk bijvoorbeeld eens naar de fotobibliotheek van Doug Ellison:

Site 97 Anaglyph

 

 

[Update: 5-1-2020 21:40]

Er zijn ook Python libraries en een Jupyter notebook om Chang’e 4 beeldmateriaal te bekijken: https://github.com/siyu6974/ChangE_4_data_playground

 

[Update: 6-1-2020 22:30]

Nog een andere aanpak: eentje die voor Windows, Linux en Macs werkt, namelijk met ImageJ (met dank aan Doug Ellison). Deze levert bovendien ook kleurenfoto’s op.

1. Download ImageJ en de Debayer plugin (of alle plugins) op deze website van de Universiteit van Manitoba.

2. Pak ImageJ uit in een directory naar keuze. Pak de plugin(s) in de plugins directory van de ImageJ installatie.

3. Download een PCAM bestand van Chang’e 4 en hernoem het .2B bestand naar .RAW.

4. Start ImageJ (met de executable in de ImageJ directory)

Kies hierbij voor de volgende instellingen:

imagej_change4_1.PNG

Je krijgt nu al een foto te zien.

5. Ga in het menu naar Plugins, Debayer, Debayer Image.

imagej_debayer_change4.PNG

6. Sla het bestand op in het formaat naar keuze.

Dit voorbeeld heb ik daarna alleen nog iets lichter gemaakt:

CE4_GRAS_PCAML-C-010_SCI_N_20190111034804_20190111034804_0002_Bb.png

In de tweets van Doug Ellison vertelt hij ook nog hoe hij foto’s bij elkaar brengt tot een panorama:

[Update 7-1-2020 22:10] De foto’s zijn door iemand geconverteerd en op een Google Drive gezet: https://drive.google.com/drive/folders/1hWYi3vG2U547Nb1yTwXqsgKCDhaghL8j

Nu kun je alles zonder tools bekijken.

 

Coverfoto: Chang’e 4 / Yutu 2 / CNSA. (Licht) bewerkt door Marcel-Jan Krijgsman

Ruimtevaart in 2020

Het nieuwe jaar komt met rasse schreden dichterbij. En 2020 zit barstens vol beloften. Op dit moment worden maar liefst 3 Mars-rovers en 2 Mars-orbiters klaar gemaakt voor vertrek (en 1 kleine helicopter). En ook staan weer de nodige maanmissies op het programma. China heeft nog steeds haar Chang’e 5 monstername missie klaar staan. Maar enig realisme is wel geboden. Van de vorig jaar in deze blog aangekondigde 7 maanlandingen, stond alleen Chang’e 4 op 3 januari 2019 op netjes zijn pootjes op de (achterkant van) de maan.

 

Wat haalde 2019 niet?

Laten we eerst nog even kijken naar de beloften van vorig jaar, voor we smullend naar 2020 uitkijken. Want uitstel en ruimtevaart gaan helaas soms net zo goed samen als kalkoen en cranberrysaus. Van de 7 potientiële maanlandingen, was er slechts 1 succesvol, 2 (Beresheet en Vikram) kwamen te hard neer. Van de missies die niet vlogen in 2019, komen we de eerste landing van Moon Express tegen in juli 2020. De lancering van de ALINA van de Duitse PTScientists kan langer op zich laten wachten, door problemen met de financiering.

Het Amerikaanse Commercial Crew project verliep niet zonder problemen. De eerste bemande Crew Dragon van SpaceX verliep niet in oktober, we mogen hem nu in februari verwachten. De testmissie van de Starliner van Boeing was enigszins problematisch, maar de bemande missie moet ergens in het eerste kwartaal van 2020 gaan plaats vinden.

 

Missies naar Mars

Elke 2 jaar (pakweg) biedt zich een optimale tijd aan om missies naar Mars te sturen. In juli-augustus is het weer zo ver en dat zullen we weten ook. Maar liefst 3 Mars-rovers, een helicopter en 2 orbiters worden geprepareerd. Laten we ze even stuk voor stuk bekijken.

Doorgaan met het lezen van “Ruimtevaart in 2020”

China overweegt Voyager-achtige missie die o.a. Neptunus aan doet.

De planeet Neptunus is maar een keer door een ruimtesonde bezocht. Dat was Voyager-2 in 1989. Wetenschappelijk gezien is er genoeg reden om terug te gaan: de onverwacht felle stormen van Neptunus en de maan Triton met zijn retrograde baan en zijn geisers. En niet te vergeten het feit dat zoveel exoplaneten Neptunussen blijken te zijn. Wat maakt Neptunus zo speciaal?

Van tijd tot tijd steken nieuwe plannen de kop op om de verre blauwe planeet te gaan bezoeken. Maar voor alsnog is geen nieuwe missie geselecteerd. Tenminste, niet bij NASA. Maar misschien lukt dat wel in China. Daar heeft men aangekondigd plannen te maken om Neptunus te gaan bezoeken. Het is onderdeel van een plan om twee satellieten het zonnestelsel uit te sturen.

Deze ambitieuze missie wordt (in het Engels) IHP, ofwel Interstellar Heliosphere Probe genoemd. Ze moeten de heliosfeer gaan onderzoeken, de regio rond de zon waar deeltjes van de zonnewind overheersen. Slechts twee ruimtesondes hebben tot nu toe gegevens naar Aarde gestuurd toen ze de heliosfeer verlieten: Voyager-1 en 2.

De twee IHP satellieten moeten in twee verschillende richtingen gestuurd worden. IHP-1 moet in 2024 naar de kop van de heliosfeer gaan. Wetenschappers denken dat de heliosfeer een komeet-achtige staart heeft. In die richting moet IHP-2 gaan vliegen. Beide satellieten zullen de nodige instrumenten bij zich hebben om het magnetisch veld, deeltjes en plasma te meten. Maar ook zullen ze een camera bij zich hebben.

20191112_IHP-spacecraft-1-heliosphere-head.jpg
Het voorgestelde vluchtschema van IHP-1 dat onlangs gepresenteerd werd op een astronomisch congres in Geneve (afbeelding: Zong Quigang)

Het wordt een missie van lange adem. IHP-1 vliegt eerst twee keer langs Aarde en komt dan in 2029 langs Jupiter voor een slinger van zijn zwaartekrachtveld. In 2049 moet de ruimtesonde dan de grenzen van de heliosfeer bereiken. IHP-2 vliegt in 2033 langs Jupiter en komt in 2038 langs Neptunus. De satelliet zal dan een kleine sonde loslaten die in de atmosfeer van Neptunus duikt. De inslag ervan wordt door het moederschip waargenomen. Mogelijk bezoekt IHP-2 daarna ook nog een Kuipergordel object.

20191112_IHP-spacecraft-2-heliosphere-tail.jpg
(Afbeelding: Zong Quigang)

Het IHP programma is nog niet officieel goedgekeurd, maar de Chinese wetenschappers denken dat die goedkeuring in 2020 of 2021 gegeven kan worden. Om het lot een handje te helpen bereikt een van de sondes een afstand van 100 AU (100 keer de afstand Aarde-zon) tijdens het honderdjarig bestaan van de Volksrepubliek China in 2049.

Bron:

https://www.planetary.org/blogs/guest-blogs/china-voyager-like-interstellar-mission.html

Coverafbeelding: NASA

 

China wil asteroïde en komeet bezoeken

Zoals ik afgelopen zaterdag in mijn presentatie “Het ontstaan van ons zonnestelsel” vertelde, interesseren astronomen zich de laatste jaren erg in kleine objecten zoals asteroïden en kometen. Het materiaal waaruit ze bestaan is vrijwel onveranderd sinds het zonnestelsel vormde. Niet voor niets zijn er op dit moment twee ruimtesondes bij asteroïden om er monsters van te nemen en die terug te brengen naar Aarde (Hayabusa 2 en OSIRIS-REx). Ook China wil in de toekomst een monster nemen van een asteroïde.

De Chinese ruimtevaartorganisatie (CNSA) wil in 2022 een missie sturen naar de asteroïde 469219 Kamoʻoalewa (of 2016HO3). Dit is een 41 meter grote “quasi-satelliet” van de Aarde: Kamoʻoalewa verblijft soms in een hoefijzervormige baan bij de Aarde. De Aarde heeft vijf van zulke begeleiders. Kamoʻoalewa zal de kleinste asteroïde zijn die ooit bezocht is. China heeft buitenlandse wetenschappelijke instituten gevraagd om instrumenten voor te stellen voor het onderzoek. Er zouden eventueel ook kleine landers mee kunnen.

De missie moet ook monsters gaan nemen die naar Aarde gebracht wordt in 2024. Daarna zal het doorgaan naar komeet 133P/Elst–Pizarro. Dit is een object in de asteroïdengordel die lijkt aan de ene kant op een asteroïde, maar het heeft ook een komeetachtige staart gehad. ESA had eerder een missie ontworpen om dit object te bezoeken, maar deze werd uiteindelijk niet geselecteerd.

 

Bronnen:

https://forum.nasaspaceflight.com/index.php?topic=47991.0

https://www.space.com/china-asteroid-sample-return-comet-mission-2022.html

http://www.xinhuanet.com/english/2019-04/18/c_137988625.htm

Coverafbeelding: NASA/JPL

Nieuwe foto van Chang’e 4 en namen rond de lander bekend gemaakt.

Voor Chang’e 4 en de Yutu 2 is de nacht inmiddels weer ingegaan. Maar voor dat dat gebeurde, wist NASA’s Lunar Reconnaissance Orbiter (LRO) een betere foto the schieten van de Chinese maanlander.

01_m1303619844lr_close_crop_anot.jpg
De grotere pijl wijst naar Chang’e 4 en de kleinere pijl links wijst naar de Yutu 2 rover. Deze foto van NASA’s Lunar Reconnaissance Orbiter is 850 meter breed.

De Internationale Astronomische Unie heeft namen van 5 plaatsen rond de landingsplaats aangenomen als officiële naam. Zo heet de landingsplaats van Chang’e 4 nu Statio Tianhe. Tianhe is ook de rivier uit het Chinese mythologische verhaal “De koeherder en het wevermeisje“.

Het is een verhaal over een koeherder en een wevermeisje die gaan trouwen zonder de zegen van de hemel krijgen. De godin van de hemel gebruikt op een zeker moment haar haarspeld om een brede rivier in de hemel te kerven, zodat de geliefden elkaar niet konden zien. Die rivier werd de Melkweg. Later kwam het toch nog enigszins goed omdat de eksters de koeherder gunstig gezind waren. Ze hielpen hem op de 7e dag van de 7e maand naar zijn vrouw door een brug te vormen. Dit werd de Chinese Valentijnsdag. (Dit zijn allemaal dingen die je moet leren als je ruimtevaartnieuws schrijft)

Maar terug naar de maan. Drie kraters in de Von Kármán krater zijn genoemd naar drie figuren uit “De koeherder en het wevermeisje”: Zhinü (het wevermeisje), Hegu (het sterrenbeeld waarin de ster van de geliefde van Zhinü, Niulang. Wij kennen die ster als Altair) en Tianjin (de veerboot over de Melkweg). De centrale berg in de Von Kármán krater krijgt de maan Mons Tai, genoemd naar een berg in de kustprovincie Shandong.

In de toekomst gaan we meer missies naar de Von Kármán krater zien. Chang’e 6 gaat er monsters nemen en terug brengen naar Aarde. De Chang’e 8 gaat er technieken voor een bemande maanbasis testen.

Bronnen:

https://www.nasa.gov/feature/goddard/2019/chang-e-landers-a-closer-look

http://www.leonarddavid.com/chinas-international-lunar-research-station-detailed/

https://www.iau.org/news/pressreleases/detail/iau1901/

https://en.wikipedia.org/wiki/The_Cowherd_and_the_Weaver_Girl

 

 

NASA’s Lunar Reconnaissance Orbiter fotografeert Chang’e 4 lander

De scherpe LROC camera aan boord van NASA’s Lunar Reconnaissance Orbiter (LRO) heeft de Chinese Chang’e 4 lander op de foto gezet. LRO fotografeerde Chang’e 4 onder een hoek, omdat de satelliet er niet recht boven vloog. De lander is daarom slechts twee pixels groot.

content_M1303521387_LRmos.1100p_v2w.png
Chang’e 4 in de Von Kármán krater. Op de achtergrond is de kraterwand van de 180 kilometer grote krater te zien. De grotere krater linksboven Chang’e 4 is 3900 meter in doorsnede.

 

Bronnen:

https://www.lroc.asu.edu/posts/1090

 

Chang’e 4 en Yutu 2 gaan weer aan de slag na een koude nacht op de maan

De ochtend is inmiddels al weer aangebroken voor de Chinese maanlander Chang’e 4 en de rover Yutu 2. Er schijnt weer licht op de zonnepanelen en dus kan er weer wetenschap bedreven worden in de Von Kármán krater.

De nacht is wel kouder geweest dan men gedacht had: -190 graden. Dit lager dan de gegevens die verkregen werden door de Apollo missies aan de voorkant van de maan. Mogelijk heeft het iets te maken met het verschil in samenstelling tussen voor- en achterkant. Daar gaat zeker onderzoek naar gedaan worden.

https://gbtimes.com/change-4-lander-and-yutu-2-awaken-on-the-lunar-side-after-enduring-1900c

Katoenplantje op de maan is dood.

Het katoenplantje dat groeide in een kleine biosfeer op de Chinese Chang’e 4 maanlander, is inmiddels al weer dood. Maar dat was niet onverwacht. Het plan was dat het experiment zou stoppen, enkele uren voor de lange nacht op de maan in zou zetten. De temperatuur daalde naar -170 graden en dat hebben de katoenplant, de andere zaadjes en fruitvlieg eitjes niet overleefd. Zodra de maan-dag weer aanbreekt, zal het organische materiaal langzaam ontbinden.

Het experiment was bedacht als voorbereiding op een toekomstige maanbasis, waarbij die zichzelf kan voorzien in voedsel en kleding. We wisten dan planten konden groeien bij Aardse zwaartekracht. Er zijn experimenten gedaan bij microzwaartekracht. Maar over alles daartussen, zoals de 1/6 Aardse zwaartekracht op de maan, hadden we geen idee.

Bronnen:

https://phys.org/news/2019-01-china-moon-cotton-lunar-night.html

https://thenextweb.com/science/2019/01/16/a-cotton-seed-sprouted-and-died-on-chinas-lunar-lander/

Voor eerst groeit organisme op ander hemellichaam.

Tenslotte een bericht voor de land- en tuinbouw: er is katoenzaad ontproten op de achterkant van de maan. Het katoenzaad is een van de levende organismen die meegenomen zijn in een biosfeer van 3 kg op de Chinese Chang’e 4 lander. Dit is de eerste keer we een organisme hebben laten groeien op een ander hemellichaam dan de Aarde! In de biosfeer zijn ook koolzaad, aardappelzaad en zaad van een arabidopsis plantje meegenomen. Ook fruitvlieg-eitjes en gist zitten in deze ton.

De andere zaadjes zijn niet gaan groeien en ook van de fruitvliegjes is nog niets gezien. Het experiment gebruikt gefilterd licht, maar later in het experiment zou ook direct licht van de maan gebruikt kunnen worden.

changE4-mini-lunar-biosphere-container-chongqing-university-prototype--coffee-cup-cns-2.jpg

Het is niet de eerste keer dat er zaadjes naar de maan gebracht worden. Op Apollo 14 gingen 500 zaadjes van bomen mee. Die groeiden niet op de maan, maar werden naar Aarde terug gebracht. Deze zaadjes werden later als geschenken gegeven en her en der in de wereld geplant. Dit werden ook wel maan-bomen genoemd.

https://gbtimes.com/change-4-cotton-seeds-are-sprouting-on-the-far-side-of-the-moon

https://nssdc.gsfc.nasa.gov/planetary/lunar/moon_tree.html