Waterdamp gevonden in atmosfeer van exoplaneet in leefbare zone

Voor het eerst is waterdamp in de atmosfeer van een exoplaneet gevonden die zich bevindt in “leefbare zone” rond zijn ster. Het gaat om een planeet half zo groot als Neptunus die in een baan draait om een M-type ster (“rode dwerg”), 111 lichtjaar van hier. Het team van astronomen dat de ontdekking deed, heeft zelfs aanwijzingen dat water er zou kunnen condenseren tot vloeibaar water. Dat betekent dat er wolken zouden kunnen zijn waaruit water regent.

De gemiddelde temperatuur op exoplaneet K2-18b zit heel dicht tegen die van de Aarde aan. K2-18b is echter wel een totaal andere planeet. Hij is 8,6 keer de massa van Aarde. De atmosfeer van deze exoplaneet is vermoedelijk heel dik en bevat waarschijnlijk veel waterstof en helium.

Het bewijs voor het bestaan van waterdamp in de atmosfeer van K2-18b komt van metingen met de Hubble Space Telescope. Deze deed deze metingen toen de planeet maar liefst 8 keer voor zijn ster langs ging (zogenaamde transits). Gelukkig draait K2-18b in 33 dagen rond zijn ster, dus hoefde het geen jaren te duren om alle gegevens te verzamelen. Deze exoplaneet gaat zeker nog nauwkeuriger bekeken worden met de James Webb Space Telescope, zodra die gelanceerd is.

XKCD over deze vondst:

 

Bronnen:

https://nouvelles.umontreal.ca/en/article/2019/09/11/water-detected-on-an-exoplanet-located-in-its-star-s-habitable-zone/

https://arxiv.org/pdf/1909.04642.pdf (wetenschappelijke artikel)

Credits coverafbeelding: ESA/Hubble, M. Kornmesser

Belangrijke vondsten dankzij Cassini’s laatste banen rond Saturnus.

Eerder berichtten we al dat de ringen van Saturnus (geologisch gezien) nog niet zo oud zijn, zo’n 100 miljoen jaar. Dat was een belangrijke bevinding, want daar waren wetenschappers het niet over eens. Sommigen meenden dat de ringen ontstaan waren tijdens het ontstaan van het zonnestelsel. De ringen zouden dan overgebleven puin zijn. Maar anderen dachten dat de ringen veel jonger waren. Dat ze ontstaan waren uit een ingevangen Kuipergordel object of van een komeet.

Het blijkt dat Cassini’s gewaagde 22 banen tussen de planeet en de ringen niet voor niets is geweest. Radio telescopen op Aarde hebben Cassini met grote precisie kunnen volgen (tot een fractie van een millimeter per seconde!). Zo kon de zwaartekracht van Saturnus en de ringen bepaald worden en daarmee ook het gewicht van de ringen. Men komt uit op 40 procent van de massa van de maan Mimas, een 246 km grote maan. Die maan heeft een 2000 keer kleinere massa dan onze maan. Het gaat dus om relatief weinig. Het helpt wetenschappers om tot de conclusie te komen dat de ringen vrij nieuw zijn. Misschien zelfs slechts 10 miljoen jaar oud.

Maar dat was niet het enige. In de gegevens van Cassini’s positie zat afwijking ten opzichte van de modellen van de planeet en zijn ringen. Die konden ze niet verklaren. Tot ze zich bedachten dat de wolken in de atmosfeer van Saturnus niet zo licht en luchtig zijn als de Aardse wolken. Het bleek dat rond de evenaar wolken met grote massa “stromen” tot 9000 kilometer diep. De diepere laag van de atmosfeer doet er zelfs 4% langer over om om Saturnus’ as te draaien.

En ook dat was nog niet alles: men heeft ook kunnen achterhalen dat de kern van Saturnus bestaat uit een kern van 15 tot 18 keer de massa van de Aarde. Dit alles had men nooit kunnen achterhalen zonder die laatste banen van Cassini, zo dicht langs de planeet.

Bronnen:

https://phys.org/news/2019-01-saturn-hasnt.html

http://science.sciencemag.org/content/early/2019/01/16/science.aat2965

India gaat naar Venus. NASA en Rusland misschien ook.

Er is lange tijd weinig interesse geweest in de planeet Venus. Venus is veel te heet, dus leven kun je er vergeten. Wetenschappers hebben de afgelopen jaren meerdere Venus-missies voorgesteld, maar die zijn steeds niet geselecteerd. Maar het tij lijkt te keren. NASA en Roscosmos zijn al een tijd bezig een grote Venus-missie te ontwikkelen, inclusief lander en wellicht een ballon.

En de Indiase ruimtevaartorganisatie ISRO verraste iedereen met de aankondiging van een Venus-missie in 2023. Deze Venus missie zal 12 wetenschappelijke instrumenten hebben, waaronder een warmtecamera, een massaspectrometer (om de samenstelling van deeltjes te bepalen) en een camera die wolken in beeld brengt. De satelliet komt mogelijk in een baan van 500 bij 60.000 km, om later in een lagere baan terecht te komen. Doorgaan met het lezen van “India gaat naar Venus. NASA en Rusland misschien ook.”