Bouwstenen voor aminozuren gevonden in pluimen Enceladus

De geisers van Enceladus bevatten bouwstenen voor aminozuren (die op hun beurt de bouwstenen voor eiwitten zijn). Dat blijkt uit gegevens die verzameld zijn door de Cassini missie, toen die door de pluimen van de Saturnus-maan vloog. Het is een voortgezet onderzoek op de gegevens over de opgevangen deeltjes, waarin vorig jaar organisch materiaal werd gevonden. De nu ontdekte deeltjes, amines, zijn gasvormig. Ze zijn gecondenseerd op de ijsdeeltjes die Enceladus uitspuwde.

PIA23173_midres.jpg
Hoe de amines in de pluimen van Enceladus geraakt zouden kunnen zijn. Afbeelding: NASA/JPL-Caltech

De vondst werd gedaan met de massa spectrometer van Cassini’s Cosmic Dust Analyzer. Een massa spectrometer kan molekulen in delen (ionen) splitsen en het de massa van de afzonderlijke delen meten. Omdat atomen in die ionen bij elkaar opgeteld bepaalde massa’s hebben, kun je zo de samenstelling van het totale molekuul achterhalen. Het Cosmic Dust Analyzer kon ook de lading, snelheid, richting en grootte van de deeltjes achterhalen.

Hiermee is opnieuw aangetoond dat er interessante dingen gebeuren in de oceanen van Enceladus en dat die een nader onderzoek waard zijn. Een zo’n mogelijke missie van NASA, is de Enceladus Life Finder. Deze ruimtesonde moet door de pluimen van Enceladus vliegen en de opgevangen monsters onderzoeken in een lab aan boord dat speciaal ontwikkeld is om op zoek te gaan naar sporen van leven. De missie is nog niet geselecteerd.

Bronnen:

https://solarsystem.nasa.gov/missions/cassini/mission/spacecraft/cassini-orbiter/cosmic-dust-analyzer/

https://academic.oup.com/mnras/article/489/4/5231/5573821/

Coverfoto: NASA/JPL-Caltech

Materiaal Diepenveen meteoriet lijkt op asteroïde Ryugu

In Nederland zijn maar 6 bekende meteorieten ingeslagen. Een ervan viel in 27 oktober 1873 in het Overijsselse Diepenveen naast een landarbeider en zijn vrouw. De meteoriet is pas weer in 2012 herontdekt, mede dankzij Werkgroep Maan en Planeten lid Henk Nieuwenhuis, en daarna onderzocht. De meteoriet vertoont mogelijk overeenkomsten met de asteroïde Ryugu, die de Japanse Hayabusa 2 aan het onderzoeken is.

De meteoriet kwam aanvankelijk terecht bij de dorpsonderwijzer in Diepenveen en later bij het Rijks HBS in Deventer. Nadat het er jaren op zolder lag, ging het bijna verloren. Maar gelukkig redde een van de docenten deze bijzondere steen. Daar lag het jarenlang op de schoorsteenmantel. De docent gaf het later aan een vriendin van de familie. Die vriendin kwam elke zomer op een camping naast Henk Nieuwenhuis, die toen conservator van het Eise Eisinga planetarium was. Via Henk is het balletje gaan rollen.

 

De gitzwarte meteoriet is een koolstofchondriet. Chondrieten zijn steenachtige niet-metallische meteorieten die niet gesmolten zijn in het hemellichaam waarvan ze oorspronkelijk vandaan komen. De Diepenveen meteoriet is van het CM-type. De M staat voor de plaats Mighei in de Oekraïne, waar een bekend exemplaar van dit type gevonden is. Chondrieten van het CM-type bevatten organische stoffen, zoals aminozuren, purine en pyrimidine.

De Diepenveen meteoriet is onderzocht door een team van 26 onderzoekers en er is nu een wetenschappelijk artikel uit, met Marco Langbroek van Naturalis Biodiversity Center als eerste auteur. Uit onderzoek blijkt dat het materiaal in de meteoriet meerdere inslagen meegemaakt heeft, waarvan de laatste grote 1,5 miljard jaar geleden plaats vondt.

Het reflectiespectrum van de meteoriet lijkt op dat van de asteroïde Ryugu, waar de Japanse Hayabusa 2 toevallig vannacht nog naar afdaalde om een object op het oppervlak achter te laten. Hayabusa 2 nam in februari monsters van Ryugu die eind 2020 op Aarde gebracht worden in een capsule. Het gaat heel interessant worden om die monsters te vergelijken met de meteoriet uit Diepenveen.

Bronnen:

https://www.naturalis.nl/over-ons/diepenveen-meteoriet-heeft-overeenkomsten-met-planetoide-ryugu

https://www.bnr.nl/podcast/wetenschap-vandaag/10379503/het-verhaal-van-de-meteoriet-die-bijna-op-het-hoofd-van-een-boerenechtpaar-in-diepenveen-viel