Een zonsverduistering zien vanaf de maan

Gisteren werden Chili en Argentinië in vervoering gebracht door de zonsverduistering aldaar. De totaliteitszone liep onder andere over de sterrenwacht La Silla van de ESO (European Southern Observatory).

Maar er was ook een kleine Chinese satelliet die de schaduw van de maan over de Aarde zag trekken vanaf .. de maan. De 45kg wegende Longjiang-2 (ook wel DSLWP-B) heeft een Saoedische camera die de gebeurtenis in beeld bracht.

De beelden kwamen onder andere binnen met de Dwingeloo radiotelescoop. Je kunt nieuwe beelden van Longjiang-2 op deze Chinese site vinden (niet via Dwingeloo binnen gekomen overigens).

Jason Major maakte deze animatie van beelden van de weersatellieten GOES-16 en 17.

Mars helikopter passeert belangrijke tests

NASA gaat in 2020 een kleine helikopter meesturen met de Mars 2020 rover. De 1,8 kg wegende helikopter heeft inmiddels een aantal belangrijke tests glansrijk doorstaan. Als alles goed gaat, moeten de rover en helikopter landen in de Jezero krater op 18 februari 2021.

 

Oh ja, en je kunt ook je naam mee sturen met de Mars 2020 rover, mocht je dat nog niet hebben gedaan. Dit kan nog tot en met 30 september.

https://mars.nasa.gov/participate/send-your-name/mars2020/

 

Bron:

https://www.jpl.nasa.gov/news/news.php?feature=7417

 

Curiosity rover onderzoekt gebied met veel klei

Hier op deze blog is het al een tijdje stil rond de Mars-rover Curiosity. Onterecht. Curiosity is onlangs in een gebied terecht gekomen, dat astronomen hoog op hun verlanglijstje hadden staan toen ze de missie voor Curiosity opstelden: een gebied met veel klei. Klei vormt vrijwel altijd bij aanwezigheid van water. En Curiosity heeft een lab aan boord waarmee aangeboorde monsters van die klei onderzocht kunnen worden.

Curiosity heeft twee keer een monster aangeboord. De eerste keer op een steen die de naam “Aberlady” kreeg. Maar de boor zorgde ervoor dat de steen opgetild werd. Omdat het team niet zeker was of het monster wat ze verkregen hadden van de steen was of het zand eronder, gooiden ze het monster weg en probeerden het een tweede keer.

aberlady-before-and-after.gif
Het resultaat van de boorpoging op de steen genaamd “Aberlady”. Animatie gemaakt door Emily Lakdawalla.

Dit monster, geboord van een nabijgelegen steen genaamd “Kilmarie”, was wel goed en is inmiddels onderzocht in het lab (Sample Analysis at Mars). Het kost nog wel even tijd voor we de resultaten van die analyse te horen krijgen.

 

 

 

 

20190528_sol2410_clouds2.gif
Een animatie van lichtende nachtwolken gefotografeerd op sol 2410 (18 mei 2019) en gemaakt door Justin Coward.

Curiosity is zich niet alleen aan het richten op de grond, maar ook op de lucht. Het heeft lichtende nachtwolken gefotografeerd. Vanuit Nederland kunnen rond deze tijd soms (Aardse) lichtende nachtwolken gezien worden. Het zijn wolken op grote hoogte (70-80 km) die onder speciale condities vormen. Curiosity heeft ze eerder waargenomen op Mars. Om ze te fotograferen is wel 10 tot 70 seconden sluitertijd nodig, vandaar dat ze wat spectaculairder lijken.

20190410_2356MH0007210010804566C00_DXXX_stitch_scalebar.jpg
Een mozaiek van afgeronde kiezeltjes gemaakt op sol 2356 (24 maart 2019) van een gebied genaamd Glen Torridon. De opmerkelijk afgeronde steentjes wijst erop dat er behoorlijk wat water gestroomd moet hebben. Foto bewerkt door Emily Lakdawalla.

 

Bronnen:

http://www.planetary.org/blogs/emily-lakdawalla/2019/curiosity-update-sols-2313-2387.html

https://www.nasa.gov/feature/jpl/nasas-curiosity-mars-rover-finds-a-clay-cache

http://www.planetary.org/blogs/emily-lakdawalla/2019/curiosity-noctilucent-clouds.html

De naam Gonggong wint competitie voor naam Kuipergordelobject 2007 OR10

Drie astronomen vroegen het publiek om te stemmen op de naam van Kuipergordelobject 2007 OR10. Ze kregen 280.000 inzendingen en deze week werd de uitkomst bekend gemaakt. De winnaar, met enige afstand, is Gonggong.

De Internationale Astronomische Unie (IAU) beslist over de uiteindelijke naam. De drie astronomen, Meg Schwamb, Mike Brown en David Rabinowitz gaan een voorstel indienen voor het Committee for Small-Body Nomenclature van de IAU.

2007 OR 10 heeft ook een maan. Misschien dat we nog een kans krijgen die een naam te geven.

Bron:

http://www.planetary.org/blogs/guest-blogs/2019/or10-vote-results.html

 

 

Bracht de inslag van protoplaneet Theia het water op Aarde?

Net als je denkt dat we een beetje een idee hebben van waar het water op Aarde vandaan komt, verschijnt er weer een andere theorie. Astronomen van de Universiteit van Münster opperen dat de protoplaneet Theia, die ongeveer 20 miljoen jaar na het ontstaan van de Aarde op onze planeet botste, water meegebracht kan hebben.

Aanvankelijk werd gedacht dat Theia, een planeet ter grootte van Mars, afkomstig was van het binnenste deel van ons zonnestelsel. Dat zou dan beteken dat Theia rotsachtig was. Hoe zit dat? Nou, de planeten zijn ontstaan uit een schijf van stof en gas die rond de jonge zon draaide. Alleen was de zon toen veel actiever van nu, waardoor het binnenste deel van die stofschijf (binnen de zongenaamde “snow line”) flink verhit werd. Daardoor werd water in die regio verdampt en daarom bestaan de binnenplaneten voornamelijk uit ijzer en rots.

Dit nieuwe wetenschappelijke artikel komt met bewijs dat Theia van het buitenste deel van ons zonnestelsel afkomstig is (buiten de “snow line”). Hoe hebben ze dat achterhaald?

De astronomen hebben hiervoor gekeken naar isotopen van molybdeen. Aan de hand van molybdeen isotopen kan een onderscheid gemaakt worden tussen materiaal van de buitenste regionen van ons zonnestelsel en het binnenste deel. Het geeft een soort van vingerafdruk waar in ons zonnestelsel materiaal vandaan kwam. Dat hebben we geleerd van meteorieten.

Molybdeen bevindt zich bovendien graag in de buurt van ijzer. Toen de Aarde nog jong en voornamelijk vloeibaar was, vertrok ijzer naar de kern van de Aarde, waar het zich nog altijd bevindt. Volgens de theorie zou molybdeen meeverhuisd zijn met het ijzer naar de binnenkant van de Aarde. Er is echter ook molybdeen in de korst van de Aarde, dus het idee is dat dat later is aangekomen. Dat heeft echter andere molybdeen isotopen.

Als Theia inderdaad van het buitenste deel van ons zonnestelsel afkomstig is, dan bevatte het waarschijnlijk ook het nodige water. Het zou betekenen dat Theia niet alleen ons van een maan voorzag, maar ook nog eens water bracht.

Bron:

https://www.universetoday.com/142290/the-collision-that-created-the-moon-might-have-also-brought-water-to-the-early-earth/

Materiaal Diepenveen meteoriet lijkt op asteroïde Ryugu

In Nederland zijn maar 6 bekende meteorieten ingeslagen. Een ervan viel in 27 oktober 1873 in het Overijsselse Diepenveen naast een landarbeider en zijn vrouw. De meteoriet is pas weer in 2012 herontdekt, mede dankzij Werkgroep Maan en Planeten lid Henk Nieuwenhuis, en daarna onderzocht. De meteoriet vertoont mogelijk overeenkomsten met de asteroïde Ryugu, die de Japanse Hayabusa 2 aan het onderzoeken is.

De meteoriet kwam aanvankelijk terecht bij de dorpsonderwijzer in Diepenveen en later bij het Rijks HBS in Deventer. Nadat het er jaren op zolder lag, ging het bijna verloren. Maar gelukkig redde een van de docenten deze bijzondere steen. Daar lag het jarenlang op de schoorsteenmantel. De docent gaf het later aan een vriendin van de familie. Die vriendin kwam elke zomer op een camping naast Henk Nieuwenhuis, die toen conservator van het Eise Eisinga planetarium was. Via Henk is het balletje gaan rollen.

 

De gitzwarte meteoriet is een koolstofchondriet. Chondrieten zijn steenachtige niet-metallische meteorieten die niet gesmolten zijn in het hemellichaam waarvan ze oorspronkelijk vandaan komen. De Diepenveen meteoriet is van het CM-type. De M staat voor de plaats Mighei in de Oekraïne, waar een bekend exemplaar van dit type gevonden is. Chondrieten van het CM-type bevatten organische stoffen, zoals aminozuren, purine en pyrimidine.

De Diepenveen meteoriet is onderzocht door een team van 26 onderzoekers en er is nu een wetenschappelijk artikel uit, met Marco Langbroek van Naturalis Biodiversity Center als eerste auteur. Uit onderzoek blijkt dat het materiaal in de meteoriet meerdere inslagen meegemaakt heeft, waarvan de laatste grote 1,5 miljard jaar geleden plaats vondt.

Het reflectiespectrum van de meteoriet lijkt op dat van de asteroïde Ryugu, waar de Japanse Hayabusa 2 toevallig vannacht nog naar afdaalde om een object op het oppervlak achter te laten. Hayabusa 2 nam in februari monsters van Ryugu die eind 2020 op Aarde gebracht worden in een capsule. Het gaat heel interessant worden om die monsters te vergelijken met de meteoriet uit Diepenveen.

Bronnen:

https://www.naturalis.nl/over-ons/diepenveen-meteoriet-heeft-overeenkomsten-met-planetoide-ryugu

https://www.bnr.nl/podcast/wetenschap-vandaag/10379503/het-verhaal-van-de-meteoriet-die-bijna-op-het-hoofd-van-een-boerenechtpaar-in-diepenveen-viel