TGO vindt weinig methaan in atmosfeer van Mars, wel een hoop waterijs onder het oppervlak.

Op de dag dat iedereen vol was van de eerste foto van de Event Horizon Telescope, was er ook nieuws over de wetenschappelijke resultaten van de Europees-Russische Trace Gas Orbiter (TGO). Het is niet gek als je het gemist hebt. Wat heeft TGO gevonden? Het wetenschappelijk team heeft veel geleerd tijdens de planeetwijde stofstorm van vorig jaar, die begon net toen TGO met metingen begon. Dit was de storm die de Opportunity rover de das om deed. TGO liet zien dat tijdens de stofstorm een proces het stof en ook water hoog de atmosfeer in blaast. Dit is misschien een manier waarop Mars water is kwijt geraakt.

TGO_watches_evolution_of_dust_storm_on_Mars.jpg
Door zonlicht door de atmosfeer van Mars te analyseren, kan TGO de samenstelling van de atmosfeer waarnemen. (Credits: ESA; spacecraft: ATG/medialab; data: A-C Vandaele et al (2019))

Grote aandacht is er voor methaan. TGO heeft er heel weinig van gevonden. Veel minder dan Curiosity in de Gale krater vond bijvoorbeeld. TGO heeft hiervoor twee instrumenten en ze komen op dezelfde lage waarden uit. Het kan betekenen dat het methaan niet altijd aanwezig is. Maar ook zou kunnen dat methaan door een of ander proces heel snel afgebroken wordt, waardoor je het alleen op de grond kunt meten.

TGO_s_search_for_methane_on_Mars.jpg
Tussen 3 en 25 km hoogte kon TGO wel wat methaan vinden, maar het was heel weinig. (Credits: ESA; spacecraft: ATG/medialab; data: O. Korablev et al (2019))

Met het FREND instrument werd waterijs onder het oppervlak in kaart gebracht. FREND is een verbeterde versie van een soortgelijk instrument waarmee Mars Odyssey in 2008 waterijs in kaart bracht. De nieuwe kaart laat zien dat er een hoop waterijs te vinden is. Dankzij het detail van de nieuwe kaart kun je bijvoorbeeld zien dat onder het poolijs en onder de bodem van de Valles Marineris kloof een groot percentage waterijs ligt.

Bronnen:

http://www.esa.int/Our_Activities/Human_and_Robotic_Exploration/Exploration/ExoMars/First_results_from_the_ExoMars_Trace_Gas_Orbiter

De persconferentie waarin de bevindingen van TGO werden medegedeeld, is hier te zien:

https://client.cntv.at/egu2019/pc7

 

Credits cover foto: ESA; spacecraft: ATG/medialab; data: I. Mitrofanov et al (2018)

Curiosity filmde zonsverduisteringen op Mars

Zonsverduisteringen komen ook op Mars voor. Of misschien moet je het “maansovergangen” noemen. Want in tegenstelling tot een totale zonsverduistering door onze maan, zijn Phobos en Deimos niet groot genoeg om de zon te bedekken. Je zult er dan ook geen corona zien, zoals dat bij totale zonsverduisteringen op Aarde wel het geval is.

PIA23133
De zonsverduistering door Phobos.
PIA23134.gif
De verduistering door Deimos.

Hoe dan ook, vorige maand filmde de Curiosity rover de overgangen van Phobos op 26 maart (of sol 2359) en Deimos op 17 maart (of sol 2350). En dat leverde meer dan mooie plaatjes op. Op deze manier kunnen ook de banen van beide manen bepaald worden. Je zou denken dat die goed genoeg bekend zijn, maar door invloeden van de zwaartekracht van Mars, Jupiter en beide manen op elkaar veranderen die steeds een klein beetje.

Phobos is twee-en-half keer zo klein als Deimos, maar Deimos staat veel verder van Mars. Daarom

Ook filmde een van de navigatie camera’s de schaduw van Phobos. Je ziet wel dat het donkerder wordt.

PIA23135.gif

Dit was overigens niet de eerste keer dat een verduistering van de zon op Mars gezien werd. In 2004 fotografeerde Opportunity een overgang van Phobos en in 2013 zag Curiosity Phobos eveneens voor de zon gaan.

 

Bronnen:

https://www.jpl.nasa.gov/news/news.php?feature=7366

Mars Express bevestigt vondst methaan door Curiosity

In juni 2013 detecteerde de Mars rover Curiosity een piek in het methaan gehalte in de atmosfeer. ESA’s Mars Express heeft deze piek nu bevestigt. Hiervoor is oude data van Mars Express’ Planetary Fourier Spectrometer (PFS) met nieuwe methoden verwerkt, zodat het methaan signaal beter zichtbaar is. Een dag nadat Curiosity zijn meting deed, kwam Mars Express over hetzelfde gebied.

De hoeveelheid gemeten methaan is heel laag. Mars Express mat 15 deeltjes per miljard (qua volume). Maar dat zou betekenen dat er die dag 46 ton methaan aanwezig was in het geobserveerde gebied van 49.000 vierkante kilometer. Tien andere observaties van Curiosity konden niet door Mars Express gedetecteerd worden. Mogelijk omdat de hoeveelheid onder de detectiegrens lag.

Mars_Express_matches_methane_spike_measured_by_Curiosity.jpg

De wetenschappers van het PFS instrument denken dat de methaan vrij gekomen is door kleine scheuren in het permafrost. In het oosten van de Gale krater, waar Curiosity is, is een gebied waar waterijs niet ver onder de oppervlakte ligt. Tijdens de zomer zou het vrij kunnen komen. Dit methaan zou nog steeds geologisch van oorsprong kunnen zijn, of restanten van door leven gemaakt methaan dat lang in of onder het ijs opgeslagen lag. De hoop is dat ESA’s Trace Gas Orbiter (TGO) meer inzicht kan geven. Deze kan methaan veel gevoeliger waarnemen. Tot nu toe vond TGO echter nog niets.

http://www.esa.int/Our_Activities/Space_Science/Mars_Express/Mars_Express_matches_methane_spike_measured_by_Curiosity

Mars Pathfinder landde op vroeger overstroomde kust

In 1997 landde de Mars Pathfinder in de uitlopers van Tiu en Ares Valles. Het had een kleine rover bij zich, Sojourner, en de missie werd op het jonge World Wide Web een instant succes bij het grotere publiek. Miljoenen wilden de foto’s zien en de NASA websites konden dat toen niet aan.

Mars_Pathfinder_rover_after_landing_on_Mars.jpg

Toen wisten we heel weinig over de geschiedenis van Mars. Maar we weten nu dat Pathfinder lande aan de kust van lang geleden opgedroogde zee. Uit nieuw onderzoek blijkt dat op de landingsplaats lang geleden meerdere overstromingen plaats vonden. Water stroomde over dit gebied vanuit zee naar een zuidelijker gelegen inlandse zee. Aan de hand van de Pathfinder beelden leren we dat de overstromingen niet zo groot waren als ze op basis van satelliet foto’s aanvankelijk ingeschat waren.

41598_2019_39632_Fig1_HTML.png
Een kaart van het gebied waar Mars Pathfinder landde

Bronnen:

http://www.psi.edu/news/pathfinderlandingsite

https://www.nature.com/articles/s41598-019-39632-1

Opportunity’s laatste foto was een panorama

Mars-rover Opportunity was bezig met een 360 graden panorama voordat een stofstorm vorig jaar het zonlicht begon te blokkeren en daarmee de energievoorziening. Het betekende het einde van de vijftien jaar oude rover. Het panorama werd gemaakt tussen 13 mei en 10 juni van 354 foto’s met de Panoramic Camera.

Opportunity stond in een vallei die Perseverance Valley genoemd werd. Dit was een plek waar waarschijnlijk water door gestroomd heeft, de Endeavour krater in. Opportunity was over de rand van deze krater gereden om dit te onderzoeken. Je ziet de ondiepe geulen lopen vanaf het punt waar Opportunity de krater in reed.

pia-22908-legacypan-annotated-nasa2.jpg

De bijna rechthoekige rotsen aan de linkerkant (“Tabular rocks”) waren de laatste rotsen die Opportunity onderzocht heeft.

Bronnen:

https://www.nasa.gov/feature/jpl/opportunitys-parting-shot-was-a-beautiful-panorama

https://mars.nasa.gov/resources/22341/opportunity-legacy-pan/

 

ESA’s Mars orbiter fotografeers de Mars InSight lander.

Ook ESA’s Trace Gas Orbiter (TGO) heeft de Mars InSight lander weten te fotograferen. Soms lijkt het erop alsof alleen NASA een zeer krachtige camera in een baan om Mars heeft (de HiRISE camera van de Mars Reconnaissance Orbiter), maar er is ook nog de CaSSIS (kleuren-)camera op TGO. (We zouden het niet zo gauw vergeten, als ESA wat vaker beeldmateriaal ervan zou vrijgeven.)

Maar goed. Vandaag is er een nieuwe set foto’s gepubliceerd, waaronder 3D stereobeelden. En ook deze foto van de Terra Sabaea regio, waar vele sporen van stofhozen te zien zijn.

Dust_devil_frenzy.png

De sporen van deze wervelwinden zijn in werkelijkheid overigens niet blauw. Er worden vaak valse kleuren gebruikt om het contract van het overwegend rode oppervlak van Mars te vergroten.

De foto hieronder toont een deel van een kraterrand die geërodeerd is, waardoor het lichtere gesteente eronder zichtbaar is. We weten al van NASA metingen dat het gaat om sulfaatzouten.

Salty_sulphates.png

 

Bronnen:

https://www.esa.int/Our_Activities/Human_and_Robotic_Exploration/Exploration/ExoMars/InSight_lander_among_latest_ExoMars_image_bounty

https://www.esa.int/Our_Activities/Human_and_Robotic_Exploration/Exploration/ExoMars/Highlights/Mars_image_bounty

Warmtesonde Mars InSight stuit op steen.

De HP3 warmtesonde van Mars InSight die zich 5 meter in de grond had moeten boren, is al na 30 cm op stenen gestuit. Nu kan HP3 zich wel om kleinere kiezels heen werken, maar het kwam niet om een grotere steen heen. De onderzoekers van HP3 geven het nog niet op, maar ze hebben een paar weken de tijd genomen om te bedenken hoe ze dit gaan oplossen.

D000M0099_605296835EDR_F0000_2702M_
Te zien is hoe het station van het HP3 instrument verschoven is omdat de warmtesonde zich om een steen probeert te werken. De warmtesonde zit nog deels in de buis waarin het opgeslagen zat.

Mars InSight was expres geland in een gebied waarvan men dacht dat de bodem zacht genoeg was voor dit experiment. De maximale diepte die HP3 kan graven is 5 meter. 3 meter wordt al een succes genoemd. Het instrument kan al metingen doen als het volledig onder de grond zit, maar dat is het nu nog niet. De warmtesonde kan niet omhoog gerold worden, en of InSight’s robotarm een handje kan helpen is zeer de vraag.

Bronnen:

https://www.dlr.de/blogs/en/desktopdefault.aspx/tabid-5893/9577_read-1090/

https://www.universetoday.com/141679/insights-rock-hammer-is-about-half-a-meter-down-and-has-already-run-into-rocks/