Ooit blijkt het water op de maan verdampt te zijn, maar waardoor is niet duidelijk

Een grote onbeantwoorde vraag in de astronomie is “waar komt het water op Aarde vandaan?” Eerst dachten we dat het van kometen kwam, want die bestaan voor een groot deel uit waterijs. Maar de Rosetta missie liet zien (m.b.v. het deuterium gehalte) dat dat niet de bron was. Asteroïden waren de tweede kandidaat. We hebben inmiddels waterrijke asteroïden gevonden, zoals Bennu, waar NASA’s OSIRIS-REx missie om draait.

Stel dat water van asteroïden afkomstig is, kwam dat dan voor of na de vorming van de maan op Aarde? De maan is waarschijnlijk ontstaan enkele tientallen miljoenen jaren na de inslag van een protoplaneet ter grootte van Mars (Theia genaamd) op de jonge Aarde. Als het water voor deze botsing bestond, dan moet je dit in gesteente van zowel de Aarde als de maan vinden. Uit onderzoek naar kleine hoeveelheden zuurstof en stikstof in maangesteente blijkt dat dit het geval te zijn. Wat leidt naar de volgende vraag: waar is het water op de maan dan gebleven?

onstaan_maan.PNG
Een tekening hoe de maan ontstaan zou kunnen zijn.

Even voor de goede orde: we hadden geen oceanen op de maan verwacht. Door gebrek aan een atmosfeer en magnetisch veld, zou die allang verdampt zijn. Maar we hadden wel veel meer water verwacht dat ingesloten raakte in gesteente. Maar het gesteente wat door Apollo meegebracht werd, is kurkdroog te noemen.

In een Europees wetenschappelijk project genaamd PRISTINE, is met grote nauwkeurigheid gekeken naar isotopen van zwaardere elementen. Waarom? Er zit zelfs zo weinig water in maangesteente, dat er lastig nauwkeurige metingen mee gedaan kunnen worden. In plaats daarvan onderzoek gedaan hebben naar relatief vluchtige stoffen als zink en kalium, die bij voldoende verhitting (denk lava) verdampen. Wat blijkt? In maangesteente bevinden zich naar verhouding meer zwaardere isotopen van deze elementen dan in Aards gesteente. Dat wijst erop dat vluchtige stoffen, zoals water, kalium en zink, in de geschiedenis van de maan in grote mate zijn verdampt (de lichtere elementen en isotopen het eerst).

Aan de hand van de isotopen kan een inschatting gedaan worden bij welke temperatuur water op de maan verdampt is. Men komt uit op 1.200 graden Celsius. Dat is veel lager dan de temperaturen die je kunt verwachten bij grote inslagen. Dus de oorzaak moet ergens anders gezocht worden. Bovendien heeft een ander wetenschappelijk team onderzoek gedaan naar monsters van Apollo 17, specifiek de laag die ontstaan is bij meteorietinslagen. En daarbij blijkt de isotopenverhouding niet verandert te zijn. Het totale onderzoek moet nog gepubliceerd worden.

We zijn dus weer een stapje dichter bij het antwoord op de vraag waar onze oceanen vandaan komen, maar het levert weer nieuwe mysteries op.

Bron:

https://horizon-magazine.eu/article/moon-s-water-where-did-it-come-and-where-did-it-all-go.html

Beresheet succesvol gelanceerd naar de maan

De Israelische maanlander Beresheet is vannacht succesvol gelanceerd op een Falcon 9 raket. Ook het landingsgestel is succesvol uitgevouwen. Het gaat nog wel een tijd duren voor de landing daadwerkelijk plaats gaat vinden. De route die voor de 200 kg wegende Beresheet (gewicht zonder brandstof) mogelijk is, is een waarbij hij langzaam dichter en dichter door de maan aangetrokken wordt, tot de lander met weinig brandstof in een baan kan komen. Pas op 10 april wordt de landing verwacht.

beresheet_deploy.jpg

De eerste trap van de Falcon 9 is ook veilig geland. Nu hebben we al best veel van die rakettrappen zien terugkomen, maar voor deze vlucht met drie zwaardere satellieten werd de Falcon 9 tot het uiterste getest. De altijd twitterende Elon Musk wist te melden dat de eerste trap de meeste hitte te voorduren kreeg tijdens reentry tot nu toe.

Bekijk de lancering hier:

Bronnen:

http://www.planetary.org/blogs/jason-davis/beresheet-has-launched.html

Vrijdagnacht lanceert SpaceX een Israëlische maanlander

Vrijdagnacht om 2:45 wordt de Israelische maanlander Beresheet gelanceerd op een Falcon 9 raket. Het is niet de enige lading. De belangrijkste lading is de Indonesische communicatiesatelliet Nusantara Satu. Met Beresheet (wat Genesis betekent) kan Israël het vierde land worden dat een zachte landing op de maan uitvoert.

Maar zover is het nog niet. De maanlander zal eerst 40 dagen onderweg zijn, voor het in een baan rond de maan komt. Daarna duurt het nog eens 6 dagen voor de landing ingezet wordt. Het is dan rond 10 april. Tijdens de landing in Mare Serenitatis (Zee van Helderheid) wordt ook een video opgenomen, net als met de recente Chang’e 4 landing. Beresheet heeft een 8 megapixel camera bij zich met een blikveld van 60 tot 80 graden.

Toen Beresheet nog mee deed voor de hoofdprijs van de Google Lunar XPrize, zou de lander ook nog een 500 meter sprong maken om aan de voorwaarden te voldoen. Nu dat niet nodig is, heeft men besloten dit niet uit te voeren. De missie duurt 2 tot 3 (Aard-)dagen. De landing vindt plaats rond zonsopgang. Dan is de temperatuur nog niet te heet en niet te koud. Maar de verwachting is dat Beresheet het later af gaat leggen tegen de hogere temperaturen.

Bron:
http://www.planetary.org/blogs/jason-davis/beresheet-what-to-expect.html

NASA vraagt commerciële partijen een maanlander te ontwikkelen

NASA heeft vorige week plannen bekend gemaakt waarmee ze in 2028 een eerste bemanning op de maan wil zetten. Het is eigenlijk een verlanglijstje die NASA vraagt aan commerciële partijen. Ze vragen om een “Human Landing System” te bouwen. Dit systeem bestaat uit drie delen: een afdalingsmodule, een herbruikbare lanceermodule die astronauten weer naar een baan rond de maan brengt en een eveneens herbruikbaar Transfer voertuig dat de astronauten naar Aarde brengt.
Bedrijven kunnen intekenen om een of meerdere onderdelen te bouwen. De afdalingsmodule moet al in 2024 zijn eerste onbemande test maken.
Scott Manley heeft een aardige video waarin het systeem verder wordt uitgelegd (en getest in het spel Kerbal Space Program).
Bronnen:

 

Nieuwe foto van Chang’e 4 en namen rond de lander bekend gemaakt.

Voor Chang’e 4 en de Yutu 2 is de nacht inmiddels weer ingegaan. Maar voor dat dat gebeurde, wist NASA’s Lunar Reconnaissance Orbiter (LRO) een betere foto the schieten van de Chinese maanlander.

01_m1303619844lr_close_crop_anot.jpg
De grotere pijl wijst naar Chang’e 4 en de kleinere pijl links wijst naar de Yutu 2 rover. Deze foto van NASA’s Lunar Reconnaissance Orbiter is 850 meter breed.

De Internationale Astronomische Unie heeft namen van 5 plaatsen rond de landingsplaats aangenomen als officiële naam. Zo heet de landingsplaats van Chang’e 4 nu Statio Tianhe. Tianhe is ook de rivier uit het Chinese mythologische verhaal “De koeherder en het wevermeisje“.

Het is een verhaal over een koeherder en een wevermeisje die gaan trouwen zonder de zegen van de hemel krijgen. De godin van de hemel gebruikt op een zeker moment haar haarspeld om een brede rivier in de hemel te kerven, zodat de geliefden elkaar niet konden zien. Die rivier werd de Melkweg. Later kwam het toch nog enigszins goed omdat de eksters de koeherder gunstig gezind waren. Ze hielpen hem op de 7e dag van de 7e maand naar zijn vrouw door een brug te vormen. Dit werd de Chinese Valentijnsdag. (Dit zijn allemaal dingen die je moet leren als je ruimtevaartnieuws schrijft)

Maar terug naar de maan. Drie kraters in de Von Kármán krater zijn genoemd naar drie figuren uit “De koeherder en het wevermeisje”: Zhinü (het wevermeisje), Hegu (het sterrenbeeld waarin de ster van de geliefde van Zhinü, Niulang. Wij kennen die ster als Altair) en Tianjin (de veerboot over de Melkweg). De centrale berg in de Von Kármán krater krijgt de maan Mons Tai, genoemd naar een berg in de kustprovincie Shandong.

In de toekomst gaan we meer missies naar de Von Kármán krater zien. Chang’e 6 gaat er monsters nemen en terug brengen naar Aarde. De Chang’e 8 gaat er technieken voor een bemande maanbasis testen.

Bronnen:

https://www.nasa.gov/feature/goddard/2019/chang-e-landers-a-closer-look

http://www.leonarddavid.com/chinas-international-lunar-research-station-detailed/

https://www.iau.org/news/pressreleases/detail/iau1901/

https://en.wikipedia.org/wiki/The_Cowherd_and_the_Weaver_Girl

 

 

Dwingeloo radio telescoop ontvangt beelden van Chinese maansatelliet

Het is me een beetje ontschoten te plaatsen, maar mag eigenlijk niet op deze blog ontbreken: amateurs hebben met de Dwingeloo telescoop beelden van de Chinese maansatelliet DSLWP-B (Longjiang-2) weten te ontvangen. Daarom weten ze nu foto’s te ontvangen van de achterkant van de maan, zoals deze hierboven. Dit is het werk van vrijwilligers van stichting CAMRAS (C.A. Muller Radio Astronomy Station), met hulp van Chinese team van de Harbin University of Technology. De camera is van Saoedische makelij.

20181010-Our-precious-Earth-and-the-lunar-farside-annotaded.png

Bron:

https://www.camras.nl/en/blog/2018/precious-earth-and-lunar-far-side/

NASA’s Lunar Reconnaissance Orbiter fotografeert Chang’e 4 lander

De scherpe LROC camera aan boord van NASA’s Lunar Reconnaissance Orbiter (LRO) heeft de Chinese Chang’e 4 lander op de foto gezet. LRO fotografeerde Chang’e 4 onder een hoek, omdat de satelliet er niet recht boven vloog. De lander is daarom slechts twee pixels groot.

content_M1303521387_LRmos.1100p_v2w.png
Chang’e 4 in de Von Kármán krater. Op de achtergrond is de kraterwand van de 180 kilometer grote krater te zien. De grotere krater linksboven Chang’e 4 is 3900 meter in doorsnede.

 

Bronnen:

https://www.lroc.asu.edu/posts/1090