Plannen voor NASA’s Artemis programma uiteengezet

Nieuws over NASA’s geplande Artemis maanprogramma volgt elkaar snel op. Er is al een planning. De eerste onbemande vlucht van een Orion ruimteschip om de maan in 2020 gaat Artemis 1 heten. De eerste bemande vlucht op een SLS wordt Artemis 2 in 2022. En Artemis 3 al moet een crew van drie astronauten, waaronder een vrouw, op de zuidpool van de maan neerzetten in 2024.

Vijf commerciële lanceringen moeten de Lunar Gateway tot stand brengen. En dat ruimtestation moet er op tijd zijn, want de astronauten van Artemis 3 moeten er over kunnen stappen van hun Orion ruimteschip naar een commerciële bemanbare maanlander.

NASA heeft 11 bedrijven geselecteerd die onderdelen kunnen leveren voor de Lunar Gateway, voor de lancering van modules en voor een bemanbare maanlander. Onder deze bedrijven zijn Boeing, Lockheed Martin, Blue Origin en SpaceX. Het bedrijf Maxar Technologies heeft deze week het contract gewonnen om de module voor aandrijving en energievoorziening te leveren. De module zal ionenmotoren hebben voor de aandrijving.

 

Maar het is niet allemaal positief nieuws. De Division for Planetary Sciences (DPS) van de American Astronomical Society (AAS), noemde het Artemis programma “vaag gedefinieerd en ongetest”. Ze maken zich zorgen dat NASA te weinig budget krijgt en dat NASA, om de deadline dan toch te halen, zal snijden in haar wetenschappelijke programma’s. Ook heeft deze week NASA’s speciale assistent voor het maanprogramma de organisatie verlaten. Deze topfunctionaris, Mark Sirangelo, was nog maar zes weken geleden begonnen aan zijn functie.

 

Bronnen:

https://www.nasa.gov/press-release/nasa-awards-artemis-contract-for-lunar-gateway-power-propulsion

https://www.reuters.com/article/us-space-exploration-nasa/nasa-executive-quits-weeks-after-being-named-to-lead-moon-initiative-idUSKCN1SU0A5

http://www.leonarddavid.com/space-science-groups-at-odds-with-nasa-artemis-moon-plan/

https://www.nasa.gov/press-release/nasa-taps-11-american-companies-to-advance-human-lunar-landers/

https://phys.org/news/2019-05-nasa-unveils-artemis-moon-mission.html

 

NASA’s bemande maanprogramma gaat Artemis heten

NASA’s missie om mensen terug op de maan te brengen, gaat Artemis heten. De plannen om dit te verwezelijken beginnen enigszins te materialiseren. De gigantische SLS raket zal nog steeds nodig zijn. Die is nodig om de Lunar Gateway, een ruimtestation in een baan achter de maan, te leveren. De hoop is dat commerciele partijen vrachten naar de Lunar Gateway kunnen leveren en ook een bemanbare maanlander. In 2028 wil NASA dan een permanente maanbasis gaan bouwen.

NASA directeur Jim Bridenstine heeft wel 1,6 miljard dollar extra gevraagd voor het budget van 2020 en mogelijk moet er in de jaren daarna elk jaar zo’n 6 tot 8 miljard bij. Dat wordt echter nog niet hardop uitgesproken. NASA heeft sinds het Apollo project er niet meer zoveel bij gehad. Het is maar de vraag of de Democraten mee willen werken aan het plan.

Verder moet de flink vertraagde SLS raket op tijd door Boeing en andere leveranciers geleverd worden. Dat geldt niet alleen voor de eerste SLS raket. De SLS raketten in de jaren daarna moeten ook op tijd geleverd worden, anders haalt NASA de eerste bemande landing op de maan in 2024 zeker niet.

artemis_plan_2019.jpg
Een planning van NASA om in 2024 opnieuw mensen op de maan te laten landen en om in 2028 een maanbasis te bouwen.

De Planetary Radio podcast interviewde deze week NASA directeur Jim Bridenstine, waarin hij de plannen voor Artemis ontvouwd.

 

Bronnen:

https://arstechnica.com/science/2019/05/nasas-full-artemis-plan-revealed-37-launches-and-a-lunar-outpost/

http://www.planetary.org/multimedia/planetary-radio/show/2019/0522-2019-2019-jim-bridenstine.html

De maan krimpt en maanbevingen vinden vermoedelijk nog plaats

De maan krimpt en daarom vinden er nu nog steeds maanbevingen plaats, mogelijk tot 5 op de schaal van Richter. Dat blijkt uit onderzoek naar metingen van seisometers die door de Apollo missies geplaatst zijn. Dat er seismische activiteit is geweest, dat wisten we al. Maar men ging er van uit dat de bevingen vrij gering waren.

Hoe komt het dat we nu pas geleerd hebben dat die maanbevingen krachtiger zijn en dat de maan krimpt? Dat komt omdat wetenschappers nu een algoritme gebruikt hebben om met een seismisch netwerk van weinig instrumenten, zoals die van Apollo, toch de lokatie van een beving te kunnen vinden. En ze vonden dat 8 van 28 ondiepe bevingen binnen 30 km afstand van op foto’s gevonden breuklijnen voorkwamen.

Zes van de 8 bevingen bij die breuklijnen vonden plaats toen de maan zich op haar verste punt in haar baan om de Aarde bevond. Op dat moment is de spanning als gevolg van getijdewerking op de maan het hoogst. Dat de maan krimpt blijkt uit het soort seismische activiteit.

Seismometers werden geplaatst op de Apollo 11, 12, 14, 15 en 16 missies. Die van Apollo 11 viel na 3 weken uit. De metingen geplaatst op de andere Apollo missies werden gevolgd tot in 1977, toen ze uitgezet werden. Apollo 17 astronauten Gene Cernan en Harrison Schmitt reden bovendien met hun Lunar Rover langs een klif (“Lee-Lincoln fault scarp”) die vermoedelijk ontstaan is als gevolg van het krimpen van de maan.

 

Bronnen:

https://www.nasa.gov/press-release/goddard/2019/moonquakes

 

Yutu 2 rover vindt mogelijk gesteente mantel van de maan

De eerste wetenschappelijke resultaten van de Chinese maanmissie Chang’e 4 zijn binnen. Chang’e 4 werd naar het Zuidpool-Aitken-bekken gestuurd omdat gedacht werd dat deze grote inslagkrater diep genoeg zou zijn om de mantel van de maan te onthullen. Spectra genomen met de Visible and Near Infrared Spectrometer (VNIS) op de Yutu 2 rover tonen inderdaad de stoffen die men verwachtte in de mantel van de maan.

Yutu 2 heeft duidelijk ander materiaal gevonden dan Apollo materiaal en gesteente onderzocht door de Yutu rover op de Chang’e 3 missie aan de voorkant van de maan. Het oppervlak ligt waarschijnlijk bedekt met ejecta van de nabijgelegen krater Finsen. Het is goed te weten dat er zulk interessant materiaal te vinden is, want de Chang’e 6 monstername missie moet er over een tijd ook gaan landen.

20190306_rock-Yutu2-20cm-1point2metre-distant-release-march4-2019-CLEP-CNSA-zoom.png
Een steen die Yutu 2 onderzocht heeft. De foto is gemaakt met de Visible and Near Infrared Spectrometer (VNIS).

Inmiddels is de nacht weer in gegaan voor Chang’e 4 en Yutu 2. Yutu 2 rijdt elke maan-dag nog steeds, maar het valt op dat hij elke maan-dag kortere ritten maakt. Volgens de Chinese ruimtevaartorganisatie is hij echter in goede staat.

Bronnen:

http://www.planetary.org/blogs/guest-blogs/2019/change-4-may-have-discovered.html

Kometen misschien toch bron van water op Aarde?

Kometen zijn weer terug in de race als een bron van het water in onze oceanen. Waar het water op onze planeet vandaan komt, is namelijk nog altijd een mysterie. Dat zit zo: 4,6 miljard jaar geleden is onze zon ontstaan. En rond onze ster was een schijf van stof en gas. Daar zat ook water bij, maar de hitte van de jonge zon deed dat water in het binnenste deel van die stofschijf verdampen. Het water en andere vluchtige stoffen verdwenen dus. Uit dat binnenste deel is onze planeet ontstaan.

Dus hoe zijn wij dan geëindigd met een planeet met zoveel water? Om dat te onderzoeken is water van kometen onderzocht op de hoeveelheid deuterium in het water. Deuterium is een broertje van het waterstof-atoom, maar dan verzwaard met een neutron. Water met waterstof verdampt sneller dan water met deuterium (zwaar water). Dat levert een bepaalde verhouding tussen deze twee stoffen op (D/H ratio).

Van een aantal kometen weten we nu die verhouding tussen deuterium en waterstof, zoals bijvoorbeeld dankzij de Rosetta missie. Maar de verhouding komt niet overeen met dat op Aarde. En dus zijn astronomen de aandacht al aan het verleggen naar asteroïden als bron van water.

413294main_ED09-0352-01_full_full.jpg
Het SOFIA observatorium is gebouwd in een Boeing 747SP. De spiegel van de telescoop is 2,5 meter in doorsnede. Het is een samenwerkingsverband van NASA en de Duitse ruimtevaartorganisatie DLR.

Maar bij nieuwe metingen van NASA’s vliegende observatorium SOFIA (Stratospheric Observatory for Infrared Astronomy) aan komeet 46P/Wirtanen, is wel een zelfde verhouding deuterium-waterstof gevonden. Dat is de derde komeet die wel overeenkomt met water op onze planeet. De eerdere twee waren: 103P/Hartley en 45P/Honda-Mrkos-Pajdušáková. Er is iets wat deze drie kometen gemeen hebben: het zijn hyperactieve kometen.

Hyperactieve kometen spuwen op een of andere manier stukken ijs in hun coma. Daar sublimeren ze pas, in plaats van op het oppervlak van de komeet, zoals bij gewone kometen. Een aantal astronomen denkt nu dat er op niet-hyperactieve kometen de verhouding deuterium-waterstof onder invloed van zonlicht op de een of andere manier verandert is. Bij hyperactieve kometen komt het ijs meer van binnen en is mogelijk nog ongewijzigd, ofwel veel meer zoals het water op Aarde.

De theorie overtuigt nog niet iedereen, maar er kunnen verdere tests in Aardse laboratoria gedaan worden. Bijvoorbeeld of de deuterium-waterstof verhouding op een of andere manier beïnvloed kan worden.

Bron:

https://www.scientificamerican.com/article/hyperactive-comets-hint-at-origins-of-earths-oceans/

 

Jeff Bezos onthult “Blue Moon” maanlander

Jeff Bezos, eigenaar van Blue Origin (en Amazon), heeft afgelopen nacht onthuld dat het bedrijf een maanlander heeft ontwikkeld. “Blue Moon” is de naam van de lander die onbemand kan vliegen, maar het zou ook astronauten op het oppervlak kunnen brengen. Bezos vertelde dat zijn bedrijf al drie jaar bezig was met het ontwerp ervan. Hij zei ook dat Blue Moon NASA zou kunnen helpen met het behalen van het doel om in 2024 astronauten op de maan te brengen.

De eerste versie van Blue Moon moet in staat zijn om 3600 kg aan lading op het oppervlak te brengen, maar een grotere variant zou zelfs 6500 kg kunnen laten landen. Dat zou bijvoorbeeld module van een maanbasis kunnen zijn, of een rakettrap om astronauten terug naar Aarde te brengen. Uiteraard kan Blue Moon gelanceerd worden op Blue Origin’s toekomstige New Glenn raket.

Hier is de hele presentatie van Bezos te zien:

 

Bronnen:

https://spaceflightnow.com/2019/05/09/blue-origin-announcement/

https://www.blueorigin.com/blue-moon

 

Indiase maanlander Chandrayaan-2 uitgesteld naar juli

De lancering van India’s Chandrayaan-2 maanlander laat op zich wachten tot juli dit jaar. Officieel zou de Indiase ruimtevaartorganisatie ISRO voorzichtiger geworden zijn na de mislukte landing van de Israelische Beresheet op 11 april.

De waarschijnlijke reden is dat de orbiter plus lander plus rover bij elkaar zwaarder zijn dan gedacht. En daarom is een zwaardere raket nodig, de GSLV Mark III. Een andere reden is dat bij een landingstest twee van de poten van het landingsgestel beschadigd zijn.

De lancering staat nu gepland tussen 9 en 16 juli, waarbij de landing moet gaan plaatsvinden op 6 september. Een eerdere poging was ook mogelijk geweest, ware het niet dat er op 16 juli een maansverduistering plaats vindt. Zowel lander als rover gebruiken zonnepanelen voor hun energievoorziening en zijn er niet op gebouwd om langer dan een maan-dag (14 Aardse dagen) te overleven. Vandaar dat ISRO liever voorkomt dat ze met een maansverduistering rekening moeten houden.

Bronnen:

http://www.planetary.org/blogs/jason-davis/chandrayaan-2-launch-delayed-july.html

 

Coverfoto: Dean Sumith (Wikimedia Creative Commons)