Berichten

Meer details bekend over ESA’s en NASA’s Mars monstername missie augustus 15, 2019

NASA en ESA hebben meer details gegeven over het Mars Sample Return programma dat volgend decennium moet gaan plaats vinden. Het is een programma dat bestaat uit meerdere rovers, landers en satellieten die uiteindelijk bodemmonsters van Mars op Aarde moeten brengen. Vooral ESA heeft al veel werk verricht aan het ontwerpen van een orbiter (Earth-return orbiter (ERO)) en een kleine rover die de monsters ophaalt (de sample retrieval lander/fetch rover (SRL)).

Het eerste stap is het verkrijgen van bodemmonsters met de Mars 2020 rover. Deze is al voor een groot deel geassembleerd. Je kunt op de live webcam zien dat de mast met camera’s en de zes wielen al gemonteerd zijn.

pia23314-16.jpg
De Mars 2020 rover in de assemblagehal bij het Jet Propulsion Laboratory in Californië. Foto: NASA/JPL-Caltech

In juli 2026 moet een NASA lander gelanceerd worden die in de omgeving van de Mars 2020 rover gaat landen met de Europese fetch rover aan boord. Die datum is opmerkelijk. Het lanceerwindow voor vluchten naar Mars is dat jaar namelijk pas in oktober. Deze lander neemt dan ook niet de snelle route naar Mars (van pakweg 7 maanden), maar volgt een traject dat de lander pas in augustus 2028 neerzet op Mars. De reden hiervoor is dat de lander en de Europese rover voorzien zijn van zonnepanelen en op het moment van aankomst volgens de snelle route is een verhoogde kans voor stofstormen die het zonlicht tegenhouden. In augustus 2028 is de kans op stofstormen klein.

Mars_sample_returnjpl.jpg
Zo zou de lander met raket er uit kunnen zien. Al is dit ontwerp van 2012, lang voor de huidige plannen besproken zijn. Afbeelding: NASA/JPL.

NASA denkt op dit moment aan een lander vergelijkbaar met het platform dat gebruikt is op Mars InSight en Mars Phoenix. Maar ze zijn er nog niet helemaal uit of misschien toch een skycrane gebruikt moet gaan worden, zoals die van Curiosity. De Mars 2020 rover gaat monsters achterlaten op het oppervlak en de Europese fetch rover pakt die op en brengt hem bij de lander. De lander laadt de monsters in container ter grootte van een basketbal en brengt die in een kleine raket. NASA denkt aan een tweetraps raket met vaste brandstof of een eentraps raket met een combinatie van vast en vloeibaar.

Maar stel dat de fetch rover om een of andere reden kapot gaat. Kan er dan niet een of ander monster in de buurt opgepikt worden (een zogenaamd “contingency sample”)? Daar voorziet het ontwerp niet in, maar NASA heeft ander idee: ze laten dan de Mars 2020 rover langs komen rijden die dan alsnog monsters direct aanlevert.

Mars_Sample_Return_overview
De Earth-return orbiter brengt bodemmonsters van Mars naar Aarde. Afbeelding: ESA/ATG Medialab.

ESA levert de satelliet die de monsters terug brengt naar Aarde. Het wordt een grote satelliet. De zonnepanelen ervan zijn van het ene tot andere einde 40 meter lang. Deze satelliet wordt in 2026 op een Ariane 6 raket naar Mars gestuurd om daar met een chemische remraket in een elliptische baan te komen. De satelliet heeft ook ionenmotoren en door gebruik van beide voortstuwing wordt de baan in stappen verlaagd. Daarna werpt de satelliet het gedeelte met de chemische motor af, om gewicht te besparen op de terugweg.

In de lente van 2029 worden de monsters vanaf het Mars oppervlak gelanceerd in een baan. De Earth-return orbiter zal 6 maanden bezig zijn om de container met monsters op te sporen en te benaderen. NASA bouwt het mechanisme waarmee de monsters aan boord worden gehaald. Ze worden vervolgens in de terugkeermodule gebracht die de monsters uiteindelijk op Aarde brengt. Als dat gelukt is wordt het mechanisme om de container te grijpen ook overboord gegooid om nog meer gewicht te besparen.

Daarna zal de Earth-return orbiter zijn baan rond Mars met de ionemotor steeds vergroten tot het rond 2031 op weg is naar Aarde. De landing van de terugkeercapsule moet plaats vinden in 2032 in de Amerikaanse staat Utah. Dit zijn de eerste monsters uit de ruimte die een kans hebben microorganismen te bevatten. Daar zijn daarom hoge eisen aan verbonden. Zo moet de capsule gesloten blijven, zelfs als de parachutes falen.

Daar heeft NASA, dat de capsule levert, nog eens over nagedacht en ze denken er nu over om de capsule dan maar helemaal zonder parachute te laten neerkomen. Ze zijn al begonnen met tests van een mogelijk ontwerp. Ook de buizen voor de monsters aan boord van de Mars 2020 rover zijn ontworpen met dat concept in gedachte. De monsters zelf zouden dermate schokvrij blijven dat ze niet meer krachten ondervinden dan dat van een telefoon die van tafel valt.

Het Mars Sample Return programma hangt nog wel af van het verkrijgen van voldoende budget. In november beslissen Europese ministers over het budget van de Earth-return orbiter. NASA moet hopen dat zij in het volgende fiscale jaar voldoende budget krijgt om de lander te ontwerpen.

Bron:

http://www.planetary.org/blogs/guest-blogs/2019/nasa-esa-latest-msr-plan.html

Coverafbeelding: ESA–K. Oldenburg

 

Parachute voor ESA’s Mars rover loopt schade op in test augustus 14, 2019

Zacht landen op Mars is nog altijd een hele uitdaging. De atmosfeer is er zo ijl, dat je een hele grote parachute nodig hebt om af te remmen. Voor een zware lading als ESA’s Rosalind Franklin (ExoMars) rover (plus een Russisch landingsplatform genaamd Kazachok), dan heb je een parachute van 35 meter doorsnede nodig. Dus een diameter van 3 autobussen op een rij. Het is de grootste parachute die ooit ingezet is voor een Mars-missie. Maar helaas zijn al twee tests op hoogte met deze parachute mislukt.

Voor de tests wordt een platform met parachutes afgeworpen vanaf een helium ballon op 29 km. Op die hoogte komt de luchtdruk aardig in de buurt van die van Mars. De parachutes (er zijn meerdere nodig) gingen wel op tijd en in de juiste volgorde open. Maar de grote parachute liep bij de test op 8 augustus schade op en dat gebeurde ook al in mei.

De rover moet volgend jaar tussen 25 juli en 13 augustus gelanceerd worden. De tijd dringt. ESA heeft nog maar een kans om de parachute succesvol te testen. Die vindt eind dit jaar plaats. Levert die test niet het gewenste resultaat op, dan moet de missie uitgesteld worden. Een volgende kans om de rover te lanceren komt dan pas in 2022.

Het is niet de eerste keer dat het ontwerp van de parachute van een Mars-lander problemen levert. Bijvoorbeeld de eerste tests van de parachutes voor Spirit en Opportunity leverde ook schade op.

 

Bron:

http://www.esa.int/Our_Activities/Human_and_Robotic_Exploration/Exploration/ExoMars/ExoMars_parachute_testing_continues

Coverafbeelding: ESA

Youtuber Veritasium bezoekt Mars Helicopter augustus 12, 2019

Volgend jaar gaat voor het eerst een helicopter naar Mars, bevestigd onder de Mars 2020 rover. Youtuber Veritasium mocht op bezoek bij het Jet Propulsion Laboratory in Californie om de Mars Helicopter te bekijken. Het is de eerste drone die zal vliegen op een andere planeet.

 

Coverfoto: NASA

De planeten van de Ster van Teegarden zijn de meest “aardachtigen” tot nu toe augustus 9, 2019

Onlangs werden twee rotsachtige planeten gevonden rond de Ster van Teegarden. Dit is een rode M dwerg op “slechts” 12,5 lichtjaar van ons vandaan. Beide planeten hebben grofweg de massa van de Aarde. De planeten draaien hun rondjes rond deze ster in 4,9 en 11,4 dagen.

Omdat deze ster veel minder fel is dan onze zon, vallen de banen van beide planeten in de zogenaamde “bewoonbare zone” van die ster. Dat wil zeggen dat water er vloeibaar zou kunnen zijn. Een kant van beide planeten is wel altijd naar hun ster gericht, net zoals een kant van onze maan altijd naar ons gericht is.

1024px-Nearby_Stars_(14ly_Radius).svg.png
Een overzicht van de meest nabije sterren. (WikiCommons, Inductiveload)

Nieuw onderzoek van Israelische astronomen zegt dat er een goede kans is dat bereide planeten vloeibaar water is. Ze baseren dit op analytische modellen. Die zeggen dat er een kans is van 60% dat Teegarden b oppervlakte temperaturen heeft tussen 0 en 50 graden Celsius. Teegarden c is kouder, meer zoals Mars. Het zijn de meest aardachtige exoplaneten tot nu toe gevonden.

Maar wacht nog even met het opstarten van de motoren van je generatieschip. Er wordt wel veracht dat beide exoplaneten voldoende massa hebben om een atmosfeer te hebben, maar we weten niets over waar die atmosferen uit bestaan. De planeet Venus bevindt zich ook in de “leefbare zone” van onze zon, maar daar zorgt een dikke atmosfeer van kooldioxide voor temperaturen rond 460 graden.

Bron:

https://phys.org/news/2019-08-planets-orbiting-teegarden-star-earthlike.html

Hubble schiet nieuwe foto van Jupiter augustus 8, 2019

Op 27 juni maakte Hubble Space Telescope een nieuwe foto van de grootste planeet in ons zonnestelsel, Jupiter. Er was een goede reden om Jupiter weer eens te bekijken: de Grote Rode Vlek, de storm die al honderden jaren is waargenomen, wordt kleiner. En amateur astronomen namen waar dat de rode storm af leek te breken. De Grote Rode Vlek is nog echter altijd niet verdwenen. Je kunt hem met een redelijke telescoop nog altijd zien.

stsci-h-p1936a-m-1999x2000.png

 

Bronnen:

https://www.nasa.gov/feature/goddard/2019/hubble-new-portrait-of-jupiter

 

Mogelijk meer ijs in poolkraters van de maan (en ernaast) augustus 3, 2019

Kraters op de polen van de maan zouden misschien beduidend meer waterijs kunnen bevatten dan tot nu toe gedacht werd. Dat baseren astronomen op onderzoek naar de poolkraters van de planeet Mercurius. NASA’s MESSENGER satelliet heeft de hoogte en diepte van kraters op Mercurius in kaart gebracht. Daarbij viel op dat deze kraters ondieper waren hoe dichter bij de polen ze zich bevinden. En inmiddels weten we dat in die poolkraters van Mercurius zich waterijs bevindt. De gedachte is dat de kraters ondieper zijn door de ijslagen die zich er in gevormd hebben.

Een zelfde onderzoek is ook gedaan naar kraters bij de polen van de maan met NASA’s Lunar Reconnaissance Orbiter (LRO). En ook kraters dichterbij de polen van de maan blijken ondieper te zijn. Hoewel in de poolkraters van de maan waterijs is gevonden, zijn er niet zulke dikke lagen gevonden. De onderzoekers denken echter dat er wel degelijk meer waterijs moet zijn, mogelijk onder een paar meter ander materiaal. Ze berekenen dat er twee ordes van grootte meer waterijs zou kunnen zijn dan tot nu toe gedacht: zo’n 100 miljoen ton.

Een ander onderzoek naar waterijs in de poolkraters van de maan vroeg zich af of dit waterijs echt voor bijna altijd zal blijven bestaan. Eerder onderzoek (met NASA’s in 2013 gelanceerde LADEE missie naar de ijle atmosfeer van de maan) toonde aan dat er een watercyclus bestaat op de maan. Meteorietinslagen op de maan leggen ijs in de diepere maanbodem bloot. Dat verdampt en kan terechtkomen in de permanent donkere kraters op de polen van de maan.

Maar een nieuwe studie suggereert dat dat waterijs daar niet voor altijd hoeft te blijven. Hoewel zonlicht deze kraters nooit bereikt, kunnen zonnewind en micrometeorieten er wel komen. Die deeltjes kunnen waterijs doen opspatten. En door de lage zwaartekracht van de maan kunnen kleine waterdeeltjes tot 30 km verder komen. Volgens het artikel zouden astronauten misschien niet in het donker hoeven te zoeken naar water, maar in de zonbeschenen gebieden in de buurt van de kraters.

meteoritemoonwater.gif

De interesse naar waterijs op de maan is groeiende, omdat het omgezet kan worden naar waterstof en zuurstof. Raketten kunnen met die brandstof makkelijker de rest van ons zonnestelsel bereiken. Diverse landen en organisaties willen binnenkort in de buurt van de polen van de maan landen, dus het zal niet bijzonder lang duren voor we precies weten hoe het zit.

Bronnen:

http://www.leonarddavid.com/earths-moon-research-points-to-more-water-ice-deposits/

https://www.nasa.gov/feature/goddard/2019/moon-mercury-ice

https://www.nasa.gov/feature/goddard/2019/inside-dark-polar-moon-craters-water-not-as-invincible-as-expected-scientists-argue

https://www.nasa.gov/press-release/goddard/2019/ladee-lunar-water

 

Indiase Chandrayaan-2 is op weg naar de maan augustus 2, 2019

De Indiase maanmissie Chandrayaan-2 is toch op weg. Aanvankelijk zou de lancering 14 juli plaatsvinden, maar een uur voor de lancering, werd deze geschrapt wegens technische problemen. Er werd gevreesd dat Chandrayaan-2 zijn lanceerwindow niet zou gaan halen. Maar technici wisten het probleem te verhelpen en een week later, op 22 juli ging de GSLV Mk III raket alsnog omhoog.

De lancering blijkt uiteindelijk zeer goed gegaan te zijn. De raket bracht de combinatie van orbiter en lander in een 6000 km hogere baan dan verwacht. Dit betekent dat minder brandstof nodig is om naar de maan te komen.

Het satelliet-team van Chandrayaan-2 heeft 4 manoevres uitgevoerd om de baan om de Aarde verder te verhogen. Later deze maand moet de combinatie in een baan rond de maan komen. De landingsdatum staat nog steeds gepland op 6 september dit jaar.

Bronnen:

https://www.nasaspaceflight.com/2019/07/india-moon-isro-launch-nations-first-lunar-landing-mission/

https://spaceflightnow.com/2019/07/22/india-launches-robotic-mission-to-land-on-the-moon/

Nog meer lees- en kijkvoer over Apollo 11 juli 15, 2019

Zo vlak voor de 50ste viering van de Apollo 11 landing, is er natuurlijk online heel veel te zien en te lezen over de maanlanding.

Ter herinnering van de lancering van Apollo 11 wordt op 16, 17 en 18 juli een Saturnus V raket geprojecteerd op het Washington Monument in de Amerikaanse hoofdstad.

https://airandspace.si.edu/go-for-the-moon

washington monument saturn V.PNG

Over lancering gesproken, deze video is al langer online, maar hij blijft mooi: de vertraagde beelden van de lancering van Apollo 11, met uitleg wat er precies plaats vindt.

 

De landing, seconde voor seconde

In deze video kun je elke seconde van de landing van Apollo 11 meemaken, waarbij je uitleg krijgt wat er precies gaande is op dat moment.

 

De restauratie van Mission Control

NASA is twee jaar bezig geweest om Apollo Mission Control Room 2 in Houston te restaureren. Het vluchtleidingscentrum is gebruikt tijdens elke Apollo vlucht, behalve Apollo 7, en ook voor de shuttle missies tot 1992. De ruimte was flink uitgeleefd. Knoppen waren afgebroken, lichten waren kapot, schermen het tapijt was ver heen en destijds werd er menig sigaret en sigaar gerookt, dus het plafond was niet meer zijn originele kleur.

De mensen die de restauratie leidden, hebben de ruimte helemaal terug gebracht in zijn originele staat ten tijde van Apollo 15, inclusief behang, tapijt (terwijl dat type allang niet meer verkrijgbaar was) en de asbakken. Uiteraard geldt strikt non smoking beleid. In “Houston, we have a podcast”, aflevering 96, kun je horen hoe de restauratie te werk ging.

jsc2019e036660.jpg

Voormalig vluchtleider Gene Kranz (nu 86 jaar oud), mocht het gerestaureerde vluchtleidingscentrum openen.

https://arstechnica.com/science/2019/06/behind-the-scenes-at-nasas-newly-restored-historic-apollo-mission-control/

https://www.nasa.gov/feature/apollo-mission-control-reopens-in-all-its-historic-glory

 

Vrouwen in Mission Control

Op de foto’s van Mission Control zie je overigens vrijwel alleen maar mannen achter de consoles. Maar in het Launch Control Center op Cape Canaveral werkte een vrouw: JoAnn Morgan. Tijdens Apollo 11 mocht ze voor het eerst werken in de Firing Room. Het personeel moest wel even uitgelegd worden dat zij er niet was om koffie te halen. In de Space Boffins podcast werd zij geinterviewd.

https://www.nasa.gov/feature/the-story-of-joann-morgan

In Mission Control was Frances ‘Poppy’ Northcutt de Return-to-Earth specialist en zij werd geinterviewd op de Offworld podcast.

 

Fotografie tijdens Apollo

Er zijn zo ontzettend veel foto’s gemaakt tijdens Apollo, die je kunt bekijken op de Project Apollo Archive. Op Apollo werden foto’s gemaakt met Hasselblad camera’s. Voor de maanwandelingen hadden de astronauten een speciale camera van Hasselblad. NPR (National Public Radio) vertelt het verhaal over die camera. Astronauten konden geen gebruik maken van een zoeker. Ze moesten ze schieten vanaf borsthoogte.

Tijdens Apollo 11 had Armstrong de camera en dat verklaart, waarom hij geen een keer op de foto stond. Geen een keer? Ja, toch. Alleen deze:

AS11-40-5886HR.jpg

Lees meer over de Hassalblad in dit artikel:

https://www.npr.org/2019/07/13/735314929/the-camera-that-went-to-the-moon-and-changed-how-we-see-it

 

Apollo 11 astronaut Mike Collins heeft sinds een tijd een Twitter account en dit is wat volgens hen het Apollo project gaande hield:

 

Apollo monsters

Maanstenen en maanstof dat meegebracht is tijdens de Apollo missies worden opgeslagen in het Lunar Sample Laboratory Facility in het Johnson Space Center in Houston. Destin Sandlin van Youtube kanaal Smarter Every Day mocht in de ruimte komen waar het Apollo materiaal opgeslagen ligt.

Destin legt uit dat monsters tijdens Apollo niet zo even in de cabine werden gedropt. Ze werden onder het vacuum van de maan opgeslagen in containers en een deel van die containers is met opzet nog niet geopend. Het personeel van het laboratium legt uit wat er bij komt kijken om bijvoorbeeld een stuk maansteen af te zagen (met diamantzaag). Elk stukje dat daarbij afbreekt moet gefotografeerd worden en de steen moet daarna weer in elkaar gezet worden.

 

Apollo Guidance Computer

De computer die de astronauten assisteerde bij de vlucht, waaronder de landing, was de Apollo Guidance Computer. Er zijn de nodige video’s op Youtube die je alles uitleggen over de werking ervan. Maar deze aflevering van Science Reporter uit de jaren zestig was ze ruim voor.

 

Meer over de revolutie die de Apollo Guidance Computer was, vind je hier:

https://phys.org/news/2019-07-machine-moon-missions.html

 

Nog niet genoeg gezien? Er is een Apollo 11 film te zien in sommige bioscopen, zoals het Omniversum in Den Haag. En de recenties erover zijn lovend. (Helaas geen tijd gehad om te kijken)

https://www.omniversum.nl/en/filmcalendar/apollo-11-first-steps

 

Ook tweede landing van Hayabusa 2 een succes juli 12, 2019

Ook Hayabusa 2’s tweede landing op de asteroïde Ryugu is een succes. De satelliet daalde in de nacht van woensdag op donderdag af naar het oppervlak en schoot nog eens een kogel van tantaal af, om het opschietende materiaal vervolgens op te vangen. Waarschijnlijk heeft de Japanse missie hiermee nog meer monsters weten te verzamelen. Daarmee is Hayabusa 2 de eerste onbemande missie ooit dat monsters verzamelde van onder het oppervlak van een ander hemellichaam.

Hayabusa 2 is inmiddels terug in zijn baan van 20 km om Ryugu. De missieplanners zijn uiterst tevreden over het resultaat. Wat nu rest is de weg terug naar Aarde met de monsters, die in december dit jaar ingezet gaat worden.

Bronnen:

https://www.japantimes.co.jp/news/2019/07/11/national/science-health/japans-hayabusa2-probe-makes-second-touchdown-distant-asteroid/

 

Zondag lanceert India een maanlander met rover juli 8, 2019

India gaat op 14 juli om 22:21 haar tweede maanmissie, Chandrayaan-2, lanceren op een GSLV Mk III raket. De missie bestaat uit een 2379 kg wegende orbiter, een lander genaamd Vikram en een 27 kg wegende rover genaamd Pragyan. De orbiter heeft een hoge resolutie camera en brengt de lander in een baan rond de maan. Ook heeft de orbiter een radar systeem (Synthetic Aperture Radar) waarmee de dikte van onder andere ijslagen in de permanent donkere kraters van de maan gemeten kunnen worden.

D-2FU2QXUAE2vU3.jpg
De GSLV MK III raket, de krachtigste Indiase raket. Foto: ISRO (via Ravi Ghandi op Twitter: @RavsGandhi).

De landing van de Vikram lander moet op 6 september gaan plaatsvinden op de zuidpool van de maan. De landingsplaats ligt op de vlakte tussen de kraters Manzinus C en Simelius N op 70 graden zuiderbreedte. Maar er gaan geruchten dan de landingsplaats ook zuidelijker zou kunnen liggen.

D-zGpl3U0AAFELb.jpg
Het traject van Chandrayaan-2 (afbeelding: ISRO (via Ravi Ghandi op Twitter: @RavsGandhi).

De Vikram lander heeft als doel de Pragyan rover op het oppervlak te zetten en daarna om communicatie met de rover mogelijk te maken. Maar het heeft zelf ook wetenschappelijke instrumenten aan boord. Zo is er een seismometer, een infrarood camera en een instrument om de zeer ijle atmosfeer van de maan te onderzoeken. Tenslotte heeft de lander een retroreflector, geleverd door NASA, waarmee de precieze afstand tot de maan gemeten kan worden met lasers.

Pragyan, Sanskriet voor wijsheid, is een rover met 6 wielen en een rechtopstaand zonnepaneel. De 27 kg wegende rover moet tenminste 14 dagen onderzoek kunnen doen. Het heeft instrumenten om de samenstelling van het oppervlak te meten en camera’s aan de voorkant van de rover. Na 14 dagen begint de koude nacht op de maan. De rover is er niet op berekend om die te overleven. Er wordt nog wel een poging gedaan na de maan-nacht weer contact te krijgen met de rover.

D-xF5i9UEAAT_eQ.jpg
De lander (links) en de orbiter (rechts). Foto: ISRO (via Ravi Ghandi op Twitter: @RavsGandhi).

Er is een live stream aangekondigd: https://www.isro.gov.in/ of https://www.youtube.com/user/DoordarshanNational.

 

 

Bronnen:

http://www.planetary.org/blogs/guest-blogs/2019/chandrayaan-2-what-to-expect.html

http://www.planetary.org/explore/space-topics/space-missions/chandrayaan-2.html

https://www.isro.gov.in/chandrayaan2-home-0

Credit coverfoto: ISRO

Hayabusa 2 gaat opnieuw landen, nu naast de krater die het zelf maakte. juli 4, 2019

Hayabusa 2 gaat 11 juli een tweede landing doen op de asteroïde Ryugu om monsters te verzamelen. De landing zal 20 meter ten noorden van de impactkrater zijn, die Hayabusa 2 op 5 april maakte met de Small Carry-on Impactor (SCI). De impactkrater zelf heeft te veel grote rotsen die de ruimtesonde in gevaar kunnen brengen.

pub_onc_PPTDTM1B_20190613_st_5m.jpg
Op 30 mei liet Hayabusa 2 een “target marker” achter in de impactkrater en maakte deze foto’s (Foto: JAXA)

De impact heeft materiaal van onder het oppervlak opgeworpen, dat Hayabusa 2 in de buurt kan oppikken. Astronomen interesseren zich voor materiaal van onder het oppervlak, omdat daar zich organische stoffen kunnen bevinden die over tijd door zonlicht afgebroken worden.

 

Bronnen:

https://spaceflightnow.com/2019/07/03/hayabusa-2-cleared-for-second-touchdown-on-asteroid/

http://www.hayabusa2.jaxa.jp/en/topics/20190619e_PPTD_approach1/

Een zonsverduistering zien vanaf de maan juli 3, 2019

Gisteren werden Chili en Argentinië in vervoering gebracht door de zonsverduistering aldaar. De totaliteitszone liep onder andere over de sterrenwacht La Silla van de ESO (European Southern Observatory).

Maar er was ook een kleine Chinese satelliet die de schaduw van de maan over de Aarde zag trekken vanaf .. de maan. De 45kg wegende Longjiang-2 (ook wel DSLWP-B) heeft een Saoedische camera die de gebeurtenis in beeld bracht.

De beelden kwamen onder andere binnen met de Dwingeloo radiotelescoop. Je kunt nieuwe beelden van Longjiang-2 op deze Chinese site vinden (niet via Dwingeloo binnen gekomen overigens).

Jason Major maakte deze animatie van beelden van de weersatellieten GOES-16 en 17.

Warmtesonde Mars InSight zit in de put juli 1, 2019

Mars InSight’s Heath Probe 3 instrument (HP3) had 5 meter diep in de bodem moeten graven om het warmteverloop in de bodem te meten, maar in plaats daarvan kwam hij geen 30 cm ver. De robotarm heeft nu de support structuur van de sonde afgetild, zodat beter gekeken kan worden wat er mis is en zodat de robotarm eventueel de sonde weer op weg kan helpen.

InSight_idc_absetzen

De makers van het instrument begonnen een tijd geleden te vermoeden, dat de sonde niet werkte, omdat het niet genoeg wrijving kreeg van de bodem. Dat heeft dit instrument nodig voor zijn werking. Nu de support structuur van de sonde afgetild is, blijkt dat dit waarschijnlijk klopt. De sonde zit in een putje en komt op die manier nergens.

Insight_icc_absetzen
Aan de linkerkant zie je de robotarm de support structuur 50 cm hoog tillen en dan achter de HP3 sonde neer zetten.

Het plan is om de robotarm te gebruiken om dat putje in te laten storten. Maar eerst zullen nog wat extra foto’s van dichtbij gemaakt worden om te checken of dat echt gaat werken.

Bronnen:

https://www.dlr.de/blogs/en/desktopdefault.aspx/tabid-5893/9577_read-1090/

https://www.nasa.gov/feature/jpl/nasas-insight-uncovers-the-mole

 

NASA gaat drone naar Titan sturen in 2026 juni 27, 2019

Vandaag heeft NASA aangekondigd wat de nieuwste missie in het New Frontiers programma gaat worden. Het New Frontiers programma omvat missies naar het zonnestelsel die qua budget in de middenklasse vallen. Eerdere New Frontiers missies waren New Horizons naar Pluto, Juno naar Jupiter en OSIRIS-REx naar de asteroïde Bennu.

De keuze ging tussen Comet Astrobiology Exploration SAmple Return (CAESAR), een missie om een monster van de komeet 67P/Churyumov-Gerasimenko naar Aarde te brengen, en Dragonfly, een autonome drone die Saturnus-maan Titan moet gaan verkennen. En Dragonfly is de winnaar geworden.

(Afspelen vanaf 18:15)

 

Dragonfly is een drone met acht rotors en instrumenten aan boord om Titan’s intrigerende organische chemie te onderzoeken. Dragonfly moet in 2026 gelanceerd worden en komt dan in 2034 aan bij Titan. Door zijn dichte atmosfeer is Titan buitengewoon makkelijk om in te vliegen. Je hoeft je armen maar uit te strekken en te rennen en dan vlieg je al op deze ijskoude maan.

Dragonfly zal eerst landen in het duinenveld van Shangri-La. Het zal aanvankelijk wat korte vluchten maken om te testen dat hardware en software naar behoren werkt. Dan zal het 8 km verre vluchten gaan maken. Uiteindelijk zal Dragonfly op die manier meer dan 175 km kunnen overbruggen, meer dan twee keer zo veel als alle Mars-rovers bij elkaar hebben afgelegd.

1280px-Titan_globe.jpg
Saturnus-maan Titan. Het donkere gebied heet Shangri-La.

De keus voor Dragonfly was alles behalve zeker. In een Facebook poll twee jaar geleden waren de leden van onze werkgroep weliswaar zeer enthousiast. Maar NASA kijkt toch naar de best mogelijke wetenschappelijke opbrengst. De CAESAR missie, geleid door de ervaren Steve Squyres (van het Mars Exploration Rover programma), zou gaan naar dezelfde komeet die Rosetta bezocht, maar nu om er monsters van mee te nemen naar Aarde. Rosetta had al aangetoond dat het binnenste van die komeet bestaat uit het materiaal waaruit ons zonnestelsel is gevormd. Menig astronoom zou maar wat graag dit materiaal willen onderzoeken in een Aards laboratorium.

Bronnen:

https://www.nasa.gov/press-release/nasa-selects-flying-mission-to-study-titan-for-origins-signs-of-life/

Curiosity rover meet hoge piek methaan juni 24, 2019

De Mars Curiosity rover heeft een nieuwe piek van methaan gemeten in de Gale krater. Dat was aanvankelijk niet officieel gecommuniceerd, maar de New York Times heeft dat opgevangen. Gegevens die donderdag en vrijdag binnenkwamen wezen op een piek van 21 ppb (parts per billion). Dat is drie keer de piek die in 2013 gemeten werd en die onlangs geverifieerd werd door Mars Express. Het is wel een voorlopige uitkomst. Er moeten nog allerhande correcties doorgevoerd worden.

Het Curiosity team besloot dit weekend wel onmiddellijk extra methaan metingen te doen. Ook Mars Express kwam net op dezelfde dag van de metingen in zijn baan over de Gale krater. Het zal dus interessant zijn om te zien of deze satelliet de metingen kan bevestigen. Wetenschappers zullen nog wel even bezig zijn om alle gegevens door te werken.

Ondertussen doet Curiosity ook nog metingen aan gesteente dat hele fijne lagen laat zien. Misschien leert dat ons iets over de mate van natte en droge perioden in de vroege geschiedenis op Mars.

Curiosity-MAHLI-Sol-2441-June-19-2019-2.jpg
Het gesteente dat de maan Beauly kreeg laat een fijne gelaagdheid zien.

 

 

Bronnen:

https://www.nasa.gov/feature/jpl/curiosity-detects-unusually-high-methane-levels

http://www.leonarddavid.com/curiosity-mars-rover-outcrop-observations/?fbclid=IwAR3kHFho2mZZJGIWPgXlJzEIVBxSZa8WxKQ_Z_Ju1I1q-TKKbB0xLs_0biE

Apps en sites om 50 jaar Apollo 11 te vieren juni 23, 2019

Op 21 juli is het 50 jaar geleden dat Neil Armstrong met Apollo 11 als eerste mens voet op de maan zette. Er zijn uiteraard een hoop activiteiten in het kader van dat historische feit.

Zo kun je de Apollo 11 missie in real-time (50 jaar later dan) volgen op apolloinrealtime.org. Je ziet niet alleen film en fotomateriaal. NASA heeft 11.000 uur aan Mission Control audio gerestaureerd. Je kunt ook zoeken op alles wat gezegd is tijdens de missie.

Ook de nieuwe gratis JFK’s Moonshot app (iOS) laat je real-time meegaan met Apollo 11. Het gebruikt hiervoor onder andere Augmented Reality. Daarmee kun je een Saturnus V raket bekijken in je eigen woonkamer en video’s over Apollo bekijken.

Casey Dreier van de Planetary Society heeft berekend hoeveel het Apollo project gekost heeft, gecorrigeerd voor inflatie. In 1973 dollars koste Apollo 25,8 miljard. Maar eigenlijk moet je daarbij het Gemini project bij optellen plus de onbemande landers, want die diende als voorbereiding van Apollo. Dan kom je uit op 28 miljard. In 2019 dollars is dat 288,1 miljard. Maar, zegt Casey, reken je het uit als percentage van het Bruto Nationaal Product van die tijd, dan zou het zelfs uit komen op 702,3 miljard dollar.

Daarmee vergeleken is NASA’s nieuwe Artemis project van 20 miljard misschien slechts een peulenschil. (Alhoewel de kosten van de SLS raket blijven stijgen en nieuw uitstel voorspeld is.)

Lego had al een Saturnus V raket, maar er is nu ook een Lunar Lander van Apollo.

Hoe dacht John F. Kennedy zelf over de maanlanding? Er is een onofficieel gesprek van de president met NASA directeur James E. Webb en speciaal assistent van Kennedy Jerome Wiesner uit 1962 opgenomen, waarin Kennedy zijn prioriteiten voor de maanlanding heel duidelijk maakt.

Gloed van ringen van Uranus te zien in infrarood juni 21, 2019

De ringen van Uranus zijn zelfs in de grootste telescopen moeilijk te zien. Maar nieuwe waarnemingen met de Atacama Large Millimeter/submillimeter Array (ALMA) en de Very Large Telescope (VLT) laten zien dat ze opmerkelijk helder zijn in infrarood. Astronomen waren zelfs in staat de temperatuur van de ringen te meten: -197 graden Celcius.

Ook is er een verschil tussen de epsilon ring van Uranus (de grootste en helderste ring) en ringen van Saturnus, Jupiter en Neptunus. Jupiter en Neptunus hebben ringen van heel fijn stof (ter grootte van micrometers). Saturnus’ ringen bestaan uit van alles – van heel fijne deeltjes, tot meters grote stukken. Maar de astronomen zien bij de epsilon ring geen kleinere deeltjes. Of dat is op een of andere manier verdwenen, of het klonterde samen. Wat er over bleef is donkerder dan steenkool.

Bronnen:

https://news.berkeley.edu/2019/06/20/astronomers-see-warm-glow-of-uranuss-rings/

Coverfoto’s: Uranus in verschillende golflengten infrarood, gefotografeerd met de ALMA en VLT telescopen. Credits: Edward Molter, Imke de Pater, Michael Roman en Leigh Fletcher, 2019

ESA’s “Comet Inceptor” gaat “verse” komeet bezoeken juni 21, 2019

ESA heeft deze week een missie geselecteerd die op het Lagrange 2 punt rustig gaat wachten tot er een nieuwe komeet in de buurt van de zon gaat komen. En dan komt “Comet Interceptor”, zoals de missie heet, in actie. Comet Interceptor vliegt naar de komeet en splitst zich dan in drie satellieten die de komeet vanuit verschillende kanten gaan onderzoeken.

ESA lanceerde eerder Giotto naar de komeet Halley en Rosetta naar 67P/Churyumov-Gerasimenko. Beide kometen draaien al langer in hun baan rond de zon. Comet Inceptor moet een komeet gaan onderzoeken die nooit eerder langs de zon is geweest. Het zou zelfs een interstellair object kunnen zijn, zoals ‘Oumuamua.

Met de komst van nieuwe telescopen die regelmatig de hele sterrenhemel afspeuren, hopen astronomen dat ze ruim op tijd nieuwe kometen ontdekken, zodat ze de baan kunnen berekenen en Comet Interceptor op pad kunnen sturen. Er wordt bijvoorbeeld veel verwacht van de Large Synoptic Survey Telescope (LSST) die vanaf 2022 elke drie dagen de hele sterrenhemel in beeld brengt met een 8,4 meter telescoop.

comet_interceptor_national_contributions.jpeg
De drie satellieten waaruit Comet Inceptor moet gaan bestaan. Een ervan wordt geleverd door de Japanse ruimtevaartorganisatie JAXA.

Comet Interceptor gaat gelanceerd worden op dezelfde raket als ESA’s exoplanetentelescoop Ariel. De lancering staat gepland in 2028.

Bronnen:

http://www.esa.int/Our_Activities/Space_Science/ESA_s_new_mission_to_intercept_a_comet

https://planetplanet.net/2019/03/26/comet-interceptor/

 

 

Copernicus, Tycho, Aristarchus en Hadley juni 16, 2019
Copernicus, OMC 200, f20, ASI174MM met Baader roodfilter AS3, Astra Image, 190513
Tycho, OMC 200, f20, ASI174MM met Baader roodfilter AS3, Astra Image, 190513
Aristarchus_Hadley, OMC 200, f20, ASI174MM met Baader roodfilter AS3, Astra Image,190513
NASA’s prijskaartje voor het Artemis programma bekend juni 14, 2019

NASA heeft bekend gemaakt hoeveel het gaat kosten om astronauten in 2024 op de maan te brengen. In totaal gaat het om 20 tot 30 miljard dollar, maar het mag in termijnen betaald worden :). Dit komt neer op een extra budget van 4 tot 6 miljard dollar in de komende 5 jaar. Dit is trouwens minder duur, dan aanvankelijk geschat werd. De bedoeling is om niet slechts de prestatie van Apollo te herhalen, maar om een langere aanwezigheid op de maan te realiseren.

Of NASA het geld gaat krijgen, hangt niet alleen van Trump af, maar des te meer van het Amerikaanse congres. NASA moet de meerderheid van Democraten in het congres zien te overtuigen dat dit plan zo’n flinke verhoging van NASA’s budget waard is. Een verwarrende tweet van president Trump hielp daar ongetwijfeld niet bij.

Het was juist Trump die gezegd had dat NASA in 2024 astronauten op de maan moest gaan zetten.

Ter voorbereiding van het bemande Artemis programma koos NASA twee weken geleden ook drie commerciële partijen die onbemande maanmissies voor NASA moeten gaan doen. Ze moeten hiervoor NASA instrumenten op de maan laten landen. De keuze voor de drie bedrijven, is verrassend. Astrobotic, Intuitive Machines en OrbitBeyond zijn vrijwel onbekend, zelfs voor mensen die de Amerikaanse ruimtevaartindustrie beter kennen. En dat terwijl grote partijen zoals Lockheed Martin en Masten Space Systems buiten de prijzen vielen.

Volgens Jim Bridenstine zijn deze missies in dit Commercial Lunar Payload Services programma bedoeld als “schoten op doel”. Ze hoeven niet persee allemaal succesvol te zijn. Aantrekkelijk voor NASA is de lage prijs van deze missies. En OrbitBeyond zegt dat ze al in september 2020 hun eerste lander op de maan kunnen zetten. De andere twee bedrijven mikken op 2021.

Bronnen:

https://edition.cnn.com/2019/06/13/tech/nasa-budget-moon-mission-artemis/index.html

https://spaceflightnow.com/2019/06/04/nasa-picks-three-companies-to-send-commercial-landers-to-the-moon/

https://en.wikipedia.org/wiki/Commercial_Lunar_Payload_Services