Berichten

Asteroïde Ryugu heeft een complexe historie achter zich december 7, 2019

Hayabusa-2 is sinds afgelopen week op weg naar Aarde met een belangrijke buit: monsters van de asteroïde Ryugu. Maar ook bij Ryugu verrichtte de Japanse missie wetenschap. Het fotografeerde de 860 meter grote asteroïde van alle kanten.

2019_11_13_01-1.jpg

Astronomen zijn vervolgens inslagkraters gaan tellen. Inslagkraters kunnen een hoop zeggen over de geschiedenis van een hemellichaam. Het vinden van alle kraters vinden was wel lastig. Kraters op Ryugu zijn niet zo duidelijk als op bijvoorbeeld de maan. Dat komt omdat Ryugu niet een keiharde rots is, maar eerder een bij elkaar gekomen poreus hoopje puin. En het absorbeert de inslagen van meteorieten daarom vrij goed. En dit laat uiterst vage inslagkraters achter.

2019_11_13_01-2.jpg
Alle 77 gevonden kraters op Ryugu (Kobe University)

Maar er vielen toch wat zaken op. Zo zijn er beduidend meer kraters aan de oostkant van Ryugu, dan aan de westkant. Ook de polen hebben veel minder kraters. Ryugu heeft ook een duidelijke kam over de evenaar en ook de westkant hiervan bevat veel minder kraters.

Vermoed wordt dat Ryugu vroeger veel sneller om zijn as draaide: eens per 3 uur in plaats van de 7,6 uur nu. En daardoor hebben landverschuivingen plaats gevonden richting de westkant. De kraters zijn daardoor bedekt geraakt.

De equatoriale kam is bovendien iets gedraaid ten opzichte van de evenaar. Dit wijst erop dat de polen verplaatst zijn. Dit kan door een inslag gebeurd zijn. Al met al heeft Ryugu een complexe geschiedenis achter de rug. Een geschiedenis waarover we nog veel meer gaan leren als de monsters binnen zijn.

 

Op de dag dat Hayabusa-2 Ryugu verliet was het trouwens 5 jaar geleden sinds de lancering van de missie.

 

Bronnen:

https://www.kobe-u.ac.jp/research_at_kobe_en/NEWS/news/2019_11_27_01.html

https://phys.org/news/2019-11-impact-crater-analysis-ryugu-asteroid.html

https://www.sciencedirect.com/science/article/abs/pii/S0019103519303641

Coverfoto: Kobe University

 

Drie mogelijke verklaringen waarom Bennu met rotsdeeltjes gooit december 6, 2019

Een verrassende ontdekking dit jaar was dat asteroïde Bennu kleine rotsdeeltjes wegschiet. Een soort pluim van gesteente dus. Deze deeltjes vallen vaak na een tijd weer terug, maar sommigen bereiken ontsnappingssnelheid (wat bij een kleine asteroïde als Bennu niet heel moeilijk is). Deze ontdekking werd gedaan door NASA’s OSIRIS-REx missie die al weer een jaar rond Bennu draait. De vondst was een totale verrassing en de wetenschappers willen dus graag weten hoe dat kan.

Er zijn nu drie mogelijke oorzaken gevonden. Een is dat kleine meteorieten inslaan, waardoor kleine stukjes rots op Bennu losgeschud worden. Optie twee is dat door de enorme verschillen in temperatuur tussen dag en nacht op Bennu scheurtjes ontstaan in rotsen, waarvan deeltjes loskomen. De laatste optie is dat water in rotsgesteente verhit en vrijkomt. OSIRIS-REx heeft al best wat water op Bennu gevonden.

Uiteraard gaat OSIRIS-REx meer onderzoek naar dit fenomeen doen. En in de zomer van volgend jaar gaat de satelliet monsters nemen. De missieplanners zijn bezig een keuze te maken uit vier eerder geselecteerde plaatsen voor monstername. In september 2023 moet OSIRIS-REx hopelijk deze monsters mee gaan terug nemen naar Aarde.

osiris-rex_mid-site_graphic_22.png
De vier mogelijke plaatsen waar OSIRIS-REx een monster gaat nemen. Foto’s: NASA/Goddard/University of Arizona

Bron:

https://www.nasa.gov/feature/goddard/2019/osiris-rex-explains-bennus-mysterious-particles

https://www.nasa.gov/feature/goddard/2019/osiris-rex-in-the-midst-of-site-selection

Coverfoto: NASA/Goddard/University of Arizona

Lab experiment laat zien hoe je stikstofbubbels krijgt in Titan’s meren december 6, 2019

Saturnus-maan Titan is altijd gehuld in een soort smog. Je kunt er, in zichtbaar licht althans, van buiten niets zien van het oppervlak. Het was daarom dat de Cassini missie in 1997 naar Saturnus gelanceerd werd met radar. Radar brengt de methaan-meren van Titan keurig in beeld. Alleen gebeurt er iets geks. Soms zijn er eilanden in die meren te zien, die later verdwenen weer zijn. Wat is daar aan de hand?

Het vermoeden bestond al langer dat dit veroorzaakt wordt door opborrelend stikstof, dat opgelost zit in het vloeibare methaan en ethaan. Een bruisend meer ziet er op radar namelijk hetzelfde uit als land. Nieuwe experimenten in het lab bij dezelfde temperaturen als op Titan (-170 graden en lager) laten zien dat je om stikstof op te laten lossen een mengesel van methaan en ethaan nodig hebt.

In hetzelfde lab testten wetenschappers twee methoden om stikstofbubbels te veroorzaken. Een is door meer ethaan toe te voegen. Een ander is door temperatuursinvloeden. De ontstane stikstofbubbels komen dan met explosieve kracht uit het methaan-ethaan mengsel. In een experiment raakten de bubbels zelfs de camera, wat niet de bedoeling was.

Er bestaat het idee om de meren van Titan te gaan onderzoeken met een onderzeeër. Maar als deze warmer is dan het meer, kan dit de vaart enorm belemmeren doordat het explosies van stikstofbubbels veroorzaakt. Gelukkig heeft NASA voorlopig een ander plan om Titan te onderzoeken, namelijk een dubbele quadcopter genaamd Dragonfly. Deze komt na zijn landing in 2034 voor lange tijd zelfs niet in de buurt van de meren.

Bron: https://phys.org/news/2019-12-titan-lakes-spew-nitrogen.html

Afbeelding: NASA/JPL-Caltech

Inslagkrater Vikram lander gevonden december 3, 2019

De restanten van de Indiase maanlander Vikram zijn gevonden op NASA foto’s dankzij een toegewijde amateur. De foto’s van de Lunar Reconnaissance Orbiter waren al online te zien. Shanmuga Subramanian besloot foto’s van voor en na de crash van Vikram op 6 september te vergelijken. Te zien is dat stukken van de lander her en der sporen hebben nagelaten.

vikram_impact_blink.gif

De Indiase ruimtevaartorganisatie ISRO heeft al aangekondigd een Chandrayaan-3 missie met alleen een lander te overwegen. Die zou dan in november volgend jaar gelanceerd moeten worden.

 

Bron:

https://www.nasa.gov/image-feature/goddard/2019/vikram-lander-found

Foto’s: NASA/GSFC/Arizona State University

ESA krijgt beste budget ooit. november 30, 2019

De Europese ruimtevaartorganisatie ESA krijgt de komende jaren extra budget. Meer zelfs dan ze gevraagd hebben. Dat hebben ministers van Europese landen afgelopen donderdag en vrijdag besloten tijdens de Space19+ conferentie in Sevilla, Spanje. Daarmee heeft ESA genoeg geld om mee te doen met NASA’s missies naar de maan, een Mars sample return missie en de ontwikkeling van de Ariane 6 en Vega C raketten. Verder kreeg ESA ook budget voor Space Rider, een herbruikbaar onbemand ruimteschip voor microzwaartekracht onderzoek.

esa_budget_onderwerp.PNG
Verdeling van ESA’s budget. (Afbeelding ESA)

ESA’s bijdrage aan Lunar Gateway, een ruimtestation achter de maan, is hiermee geregeld. Er wordt een nieuwe astronautenklas gerecruiteerd die mogelijk mee gaan naar de maan.

Gateway_Space_Station_Module_Map.jpg
De Lunar Gateway met bijdragen van internationale partners. (Afbeelding NASA)

En er is geld om mee te doen aan de uiterst complexe combinatie van NASA en ESA missies om monsters van Mars naar Aarde te brengen. NASA’s Mars 2020 rover gaat die monsters verzamelen. ESA levert een kleine rover die later de monsters moet oppikken en bij een NASA raket moet brengen. Die raket brengt de monsters in een baan rond Mars, waar een ESA satelliet ze overneemt en naar Aarde brengt.

Een slimme zet was om een extra onderdeel in het budget onder te brengen: Space Safety. Hieronder schaart ESA de bestrijding van ruimtepuin, het onderzoeken van zonneactiviteit en de waarschuwing en bescherming tegen asteroïden die op Aarde kunnen inslaan. Voor dat laatste wil ESA, samen met NASA, de HERA missie lanceren. Astronomen hebben diverse technieken bedacht waarmee de baan van een asteroïde zodanig kan worden veranderd, dat die de Aarde ontwijkt. Maar die zijn nooit getest in de praktijk. HERA moet een aantal technieken gaan testen op de asteroïde Didymos en zijn maan “Didymoon”.

Hera_scans_DART_s_impact_crater_pillars.jpg
HERA onderzoekt een impactkrater op Didymos, gemaakt door NASA’s DART impactor. (Afbeelding: ESA)

En tenslotte was er ook geld voor astronomische missies zoals de röntgentelescoop Athena, die onderzoek gaat doen naar zwarte gaten, en LISA (Laser Interferometer Space Antenna), een detector van zwaartekrachtgolven.

ESA’s budget wordt elke drie jaar bepaald tijdens een bijeenkomst van ministers van Europese landen. Die ministers hebben ESA 14,5 miljard euro toegezegd in de komende drie jaar. Ter vergelijking: dit is net iets meer dan 1/5 van NASA’s budget. Nederland levert 2,4% van ESA’s budget.

 

Bronnen:

http://www.esa.int/About_Us/Corporate_news/ESA_ministers_commit_to_biggest_ever_budget

https://spacenews.com/esa-declares-success-at-ministerial-meeting/

https://en.wikipedia.org/wiki/Budget_of_NASA

De Keck telescoop zet 2I/Borisov op de foto november 26, 2019

De interstellaire komeet 2I/Borisov nadert zijn dichtste punt tot de zon, waar hij op 8 december zal komen. Zijn dichtste punt tot de zon is twee astronomische eenheden, ofwel twee keer de afstand Aarde-zon.

De Keck telescoop nam dit weekend alvast een foto van deze tweede interstellaire bezoeker. Op de rechter versie zie je de Aarde op dezelfde schaal ter vergelijking. Niet dat de komeetkern zo groot is. Die wordt ergens tussen een halve en 16 km geschat. Die schatting is vrij ruim, omdat het lastig is de kern door de coma te zien. De staart is inmiddels maar liefst 160.000 km lang.

Al vrij snel na de ontdekking werd de komeet onderzocht. Zo bleek deze komeet vrij gewoontjes, afgezien van zijn herkomst. In de coma werd waterstof cyanide ontdekt en dat is vrij normaal bij kometen.

Astronomen hebben ook gezocht waar 2I/Borisov vandaan komt. Een mogelijke oorsprong is de 15 lichtjaar van ons verwijderde ster Kruger 60. Men leidt dit af van het feit dat 2I/Borisov in de buurt van die ster was – soort van. We hebben het over 5,6 lichtjaar. Niet echt heel dichtbij. Maar omdat de komeet toen een redelijk lage snelheid had, zou dat mogelijk de oorsprong geweest kunnen zijn. Uiteraard is daar allerminst het laatste woord over gezegd.

 

Bronnen:

https://news.yale.edu/2019/11/26/new-image-offers-close-view-interstellar-comet

https://www.syfy.com/syfywire/updates-on-an-alien-visitor-the-interstellar-comet-2iborisov

Credits coverfoto: Pieter van Dokkum, Cheng-Han Hsieh, Shany Danieli, Gregory Laughlin

China overweegt Voyager-achtige missie die o.a. Neptunus aan doet. november 21, 2019

De planeet Neptunus is maar een keer door een ruimtesonde bezocht. Dat was Voyager-2 in 1989. Wetenschappelijk gezien is er genoeg reden om terug te gaan: de onverwacht felle stormen van Neptunus en de maan Triton met zijn retrograde baan en zijn geisers. En niet te vergeten het feit dat zoveel exoplaneten Neptunussen blijken te zijn. Wat maakt Neptunus zo speciaal?

Van tijd tot tijd steken nieuwe plannen de kop op om de verre blauwe planeet te gaan bezoeken. Maar voor alsnog is geen nieuwe missie geselecteerd. Tenminste, niet bij NASA. Maar misschien lukt dat wel in China. Daar heeft men aangekondigd plannen te maken om Neptunus te gaan bezoeken. Het is onderdeel van een plan om twee satellieten het zonnestelsel uit te sturen.

Deze ambitieuze missie wordt (in het Engels) IHP, ofwel Interstellar Heliosphere Probe genoemd. Ze moeten de heliosfeer gaan onderzoeken, de regio rond de zon waar deeltjes van de zonnewind overheersen. Slechts twee ruimtesondes hebben tot nu toe gegevens naar Aarde gestuurd toen ze de heliosfeer verlieten: Voyager-1 en 2.

De twee IHP satellieten moeten in twee verschillende richtingen gestuurd worden. IHP-1 moet in 2024 naar de kop van de heliosfeer gaan. Wetenschappers denken dat de heliosfeer een komeet-achtige staart heeft. In die richting moet IHP-2 gaan vliegen. Beide satellieten zullen de nodige instrumenten bij zich hebben om het magnetisch veld, deeltjes en plasma te meten. Maar ook zullen ze een camera bij zich hebben.

20191112_IHP-spacecraft-1-heliosphere-head.jpg
Het voorgestelde vluchtschema van IHP-1 dat onlangs gepresenteerd werd op een astronomisch congres in Geneve (afbeelding: Zong Quigang)

Het wordt een missie van lange adem. IHP-1 vliegt eerst twee keer langs Aarde en komt dan in 2029 langs Jupiter voor een slinger van zijn zwaartekrachtveld. In 2049 moet de ruimtesonde dan de grenzen van de heliosfeer bereiken. IHP-2 vliegt in 2033 langs Jupiter en komt in 2038 langs Neptunus. De satelliet zal dan een kleine sonde loslaten die in de atmosfeer van Neptunus duikt. De inslag ervan wordt door het moederschip waargenomen. Mogelijk bezoekt IHP-2 daarna ook nog een Kuipergordel object.

20191112_IHP-spacecraft-2-heliosphere-tail.jpg
(Afbeelding: Zong Quigang)

Het IHP programma is nog niet officieel goedgekeurd, maar de Chinese wetenschappers denken dat die goedkeuring in 2020 of 2021 gegeven kan worden. Om het lot een handje te helpen bereikt een van de sondes een afstand van 100 AU (100 keer de afstand Aarde-zon) tijdens het honderdjarig bestaan van de Volksrepubliek China in 2049.

Bron:

https://www.planetary.org/blogs/guest-blogs/china-voyager-like-interstellar-mission.html

Coverafbeelding: NASA

 

Mars’ methaan-mysterie blijft en er komt nog een mysterie bij: de zuurstof november 20, 2019

Het methaan mysterie op Mars blijft onopgelost. De Curiosity rover detecteerde in juni dit jaar het hoogste percentage methaan in de atmosfeer tot nu toe: 21 deeltjes per miljard deeltjes atmosfeer in een volume (21 ppbv). ESA’s Mars Express satelliet kwam vijf uur later over en kon geen methaan detecteren. Een dag ervoor vloog deze satelliet ook al over en vond toen eveneens geen methaan. Mars Express heeft een detectielimiet van 2 ppbv.

How_to_create_and_destroy_methane_at_Mars_pillars.jpg
Hoe methaan op Mars gemaakt en vernietigd zou kunnen worden (ESA)

ESA’s Trace Gas Orbiter (TGO), de meest gevoelige detector van methaan in een baan rond Mars, kwam een paar dagen voor en een paar dagen na de meting van Curiosity over. TGO heeft een detectielimiet van 0,7 ppbv, maar ook deze vond geen methaan. Hoe dit kan, is nog altijd niet duidelijk.

Curiosity vond er onlangs trouwens nog een mysterie bij: het percentage zuurstof in de atmosfeer. Dat Mars heel weinig zuurstof in de atmosfeer had (0,16%), wisten we al langer. Maar Curiosity was in staat om het percentage met de seizoenen te volgen, net als de methaan. Astronomen hadden gedacht dat de hoeveelheid zuurstof zou stijgen en dalen met het kooldioxide (CO2) gehalte.

mars_seasonal_oxygen_gale_crater.jpg
Door Curiosity gemeten zuustof en methaan percentages (credits: Melissa Trainer/Dan Gallagher/NASA Goddard)

’s Winters vriest het CO2 aan op de poolkappen. ’s Zomers wordt het weer gasvormig en stijgt de luchtdruk. Gedacht werd dat zuurstof gelijk met de kooldioxide zou stijgen en dalen. Maar in de zomer steeg het zuurstofgehalte veel harder dan verwacht mocht worden. In de winter verdween de zuurstof weer. Astronomen hebben nog niet een echt idee hoe dit kan. Mogelijk is er een onbekend chemisch proces gaande. Opvallend is dat het zuurstof en methaan percentage tegelijk lijken te stijgen en dalen.

 

Bronnen:

http://www.esa.int/Science_Exploration/Human_and_Robotic_Exploration/Exploration/ExoMars/ESA_s_Mars_orbiters_did_not_see_latest_Curiosity_methane_burst

https://www.nasa.gov/feature/goddard/2019/with-mars-methane-mystery-unsolved-curiosity-serves-scientists-a-new-one-oxygen

 

Coverafbeelding: ESA

Waterdamp rond Jupiter-maan Europa bevestigd november 20, 2019

Voor het eerst is het bewezen dat er zich waterdamp bevindt rond Jupiter-maan Europa. Er waren al aanwijzingen en in 2016 deed de Hubble Space Telescope al waarnemingen die erg die kant op wezen. Maar nu is het bevestigd met de Keck telescoop op Mauna Kea in Hawaii. Astronomen hebben op basis van deze gegevens berekend dat er 2360 kg water per seconde (ofwel een Olypmisch zwembad in enkele minuten) ontsnapt.

De waterdamp is waarschijnlijk afkomstig van geisers. Er nog rekening gehouden wordt dat het sterke stralingsveld van Jupiter waterijs wegslaat, maar recent zijn aanwijzingen gevonden dat dat waarschijnlijk niet de bron is.

In de 2020-er jaren gaan twee ruimtemissies op weg naar Europa. In 2022 gaat de Europese JUICE missie op weg om drie keer langs Europa te vliegen. Daarna gaat het voornamelijk onderzoek doen naar een andere Jupiter-maan waar een oceaan bij vermoed wordt: Ganymedes. Halverwege de 2020-er jaren moet NASA’s Europa Clipper gelanceerd worden op een krachtige SLS raket. Deze satelliet zal gedetailleerd onderzoek doen naar de grootte van de oceanen van Europa en het bestaan van geisers.

 

Bron:

http://keckobservatory.org/europa-vapor/

Coverafbeelding: NASA/JPL-Caltech

Hayabusa 2 gaat morgen op weg naar huis november 12, 2019

De Japanse Hayabusa 2 missie gaat vannacht de asteroïde Ryugu verlaten, na een heel succesvol verblijf. De satelliet liet er vier “rovers” achter. Het wierp een explosief af, dat een krater van 10 meter maakte. Heel waardevol zullen de twee monsters zijn die Hayabusa 2 wist te verkrijgen: een van het oppervlak en een op de plek waar het explosief de bodem onder het oppervlak bloot gelegd had. De monsters bevatten waarschijnlijk koolstof en organische stoffen.

Het was geen eenvoudige missie. De project manager Yuichi Tsuda wilde wel kwijt dat er tijdens de missie tal van technische problemen opgelost moesten worden. En toen Ryugu goed in kaart gebracht was, bleek de asteroïde bezaaid met rotsen. Er was nauwelijks een vlak stuk te bekennen waar geland kon worden. Om monsters te nemen moesten de missieplanners moesten de satelliet met zorg “inparkeren”.

Hayabusa 2 krijgt morgen opdracht om de geringe zwaartekracht van Ryugu vaarwel te zeggen. Volgende maand worden de ionmotoren ontstoken om naar Aarde terug te gaan. Eind volgend jaar komt Hayabusa 2 aan en zal het een capsule met monsters afwerpen. Die moeten dan landen in een zuidelijke woestijn van Australië, al is de Japanse ruimtevaartorganisatie daarover nog in onderhandeling met Australië. De satelliet zelf zal de Aarde voorbij vliegen, mogelijk op weg naar een nieuwe bestemming. Welke dat is, is nog niet besloten.

 

Bron:

https://phys.org/news/2019-11-voyage-home-japan-hayabusa-probe.html

 

Coverafbeelding: Deutsches Zentrum für Luft- und Raumfahrt (DLR)

Werkgroep Maan en Planeten gaat de overgang Mercurius over de zon live streamen november 5, 2019

We hebben het in 2016 ook gedaan. En als het weer mee werkt, doen we het maandag 11 november weer: het live streamen door een H-alfa zonnetelescoop van de overgang van de planeet Mercurius over de zon.

De live stream gaat plaatsvinden op Twitch.tv op kanaal wg_maan_en_planeten.

De overgang van Mercurius begint om 13:35 en de uittrede is na 19:00. De live stream houdt echter al veel eerder op als de zon te laag staat of achter mijn appartement zit.

De weersverwachting ziet er nog niet geweldig uit. Laten we hopen dat er een gaatje in de bewolking is. Mocht de bewolking de zon helemaal niet doorlaten, dan doe ik desnoods een demo met Univere Sandbox² of Kerbal Space Program.

 

 

Chinese monstername missie naar de maan uitgesteld tot eind 2020 november 3, 2019

De Chinese missie om 2 kg aan monsters van de maan terug te brengen naar Aarde, Chang’e 5, is uitgesteld tot eind 2020. Deze Lange Mars-5 raket, vergelijkbaar met de Amerikaanse Delta IV Heavy, ondervond problemen bij zijn tweede vlucht in 2017. Sindsdien is er lang aan de raket gewerkt.

Inmiddels zijn de boosters van de volgende Lange Mars-5 raket richting het Wenchang lanceercomplex op het eiland Hainan getransporteerd. De eerstvolgende vlucht staat gepland in half december. Als die goed gaat, kan de Chinese Mars-orbiter en -rover Huoxing-1 (HX-1) gelanceerd worden vanaf 23 juli 2020. En daarna Chang’e 5.

Chang’e 5 bestaat uit een lander en een orbiter. De bestemming van de lander is Oceanus Procellarum, in de buurt van de vulkanische berg Mons Rümker. Dat vulkanische gebied is wetenschappelijk zeer interessant. De lander heeft een boor waarmee het monsters van onder het oppervlak kan aanboren.

20180912_6258TPS-TPR-2018Q3-18-09-04-p15legacy.png
De Chang’e 5 missie van lancering tot landing met monsters op Aarde. (Credits: Planetary Society)

Het bovenste deel van de lander kan met de monsters opstijgen naar een baan rond de maan. Daar moet het de eerste onbemande koppeling in een baan rond de maan uitvoeren met de orbiter. De orbiter brengt de monsters in een afdalingscapsule terug naar Aarde. De capsule moet vervolgens in China landen.

 

Bron:

https://spacenews.com/china-targets-late-2020-for-lunar-sample-return-mission/

Coverafbeelding: CCTV

Asteroide Hygiea in beeld gebracht door de Very Large Telescope in Chili Hygiea is mogelijk de kleinste dwergplaneet van ons zonnestelsel november 2, 2019

De Very Large Telescope (VLT) in Chili heeft de asteroïde Hygiea in beeld gebracht met het SPHERE instrument. Hygiea is het vierde grootste object in de asteroïdengordel. Nog nooit hebben we Hygiea in zoveel detail gezien. En Hygiea had twee verrassingen voor ons.

Hygiea werd gezien als de bron van zogenaamde Hygiea familie asteroïden. Astronomen hadden verwacht dat Hygiea een grote inslagkrater zou hedbben die de bron daarvan was. De Hygiea familie heeft bij elkaar een massa vergelijkbaar met een asteroïde van 100 km doorsnede. Met de VLT is nu 95% van het oppervlak van Hygiea in beeld gebracht en zijn geen inslagkraters op Hygiea gevonden die ook maar in de buurt komen van dat volume.

Sterker nog, Hygiea is vrijwel rond. En daarmee voldoet het aan de definitie van een dwergplaneet. Om een dwergplaneet te zijn moet een object rond de zon draaien en genoeg massa en dus zwaartekracht hebben om bolvormig te worden (maar niet zoveel dat er kernfusie plaats vindt). Hygiea is slechts 430 km in doorsnede en zou daarmee de kleinste dwergplaneet van ons zonnestelsel zijn. Ter vergelijking: Ceres is (met een doorsnede van 950 km) ook een dwergplaneet. Vesta is groter dan Hygiea, maar niet bolvormig, en wordt dus vooralsnog niet als dwergplaneet bestempeld.

 

Bronnen:

https://www.eso.org/public/news/eso1918/

Coverfoto: ESO/P. Vernazza et al./MISTRAL algoritme (ONERA/CNRS)

Nieuwe maanrover van NASA gaat naar ijs boren november 1, 2019

NASA wil in december 2022 een rover naar de maan sturen die onderzoek moet gaan doen naar waterijs op de zuidpool van de maan. De Volatiles Investigating Polar Exploration Rover, ofwel VIPER, zal een drilboor bij zich hebben (The Regolith and Ice Drill for Exploring New Terrain, of TRIDENT) die 1 meter diep kan boren. De monsters die zo aangeboord worden, zullen onderzocht worden door twee instrumenten op de aanwezigheid van water en andere stoffen.

Het platform waarop de rover op de maan moet landen, zal overigens niet door NASA gebouwd worden, maar door een commerciele partij. Bedrijven kunnen zich aanmelden om de rover op de maan te brengen.

 

VIPER wordt gebouwd uit onderdelen van de vorig jaar geschrapte maanrover Resource Prospector.

 

Bronnen:

https://www.nasa.gov/feature/new-viper-lunar-rover-to-map-water-ice-on-the-moon

Curiosity doet chemische analyses en maakt een selfie oktober 26, 2019

De Curiosity rover is de afgelopen maanden druk bezig geweest met onderzoek naar klei in het gebied waar het nu rijdt. Nu de boor weer gebruikt kan worden om monsters te nemen, heeft Curiosity meerdere monsters aangeboord. Een ervan is in september onderzocht in Curiosity’s lab. En dit monster was zo belangrijk, dat men er een speciaal experiment mee deed.

Curiosity heeft 74 kleine cupjes waarin monsters kunnen worden gebracht. In die cupjes wordt een monster dan verhit en de gassen die er vanaf komen worden vervolgens geanalyseerd. Negen van die cupjes bevatten een vloeibaar oplosmiddel. Hiermee kunnen aminozuren en andere organische stoffen gedetecteerd worden. Dit is pas de tweede keer sinds de landing in 2012 dat zo’n “nat” chemie experiment wordt uitgevoerd. Pas volgend jaar wordt verwacht dat we te horen krijgen wat dit experiment opgeleverd heeft.

Dit gebied waar Curiosity rijdt is dan ook wetenschappelijk zeer interessant. Toen de Gale krater gekozen werd als landingsplaats voor Curiosity, was dat in belangrijk mate om dit gebied met kleigesteenten te onderzoeken. Klei is een materiaal waarin organische stoffen goed in behouden worden.

Na het boren en het onderzoek in het lab, had Curiosity tijd om een selfie te nemen. De foto is een compositie van 57 afzonderlijke foto’s die op 11 oktober met de camera op de robotarm genomen zijn. (Een hogere resolutie versie van 8938 x 11845 is te vinden op de site van JPL).

pia23378-annotated-1041.jpg

 

Bronnen:

https://www.nasa.gov/feature/jpl/new-selfie-shows-curiosity-the-mars-chemist

The Design and Engineering of Curiosity – Emily Lakdawalla.

 

Warmtesonde van Mars InSight lijkt nu zonder hulp verder te kunnen oktober 25, 2019

Vorige week wist de HP3 warmtesonde met hulp van de robotarm van Mars InSight eindelijk dieper te boren/kloppen. Hij zit bijna helemaal in de bodem. Dat betekent dat er eindelijk serieuze wetenschap mee bedreven kan worden. Maar liever nog zien de wetenschappers en technici van het instrument de “mole” graven naar zijn volledige diepte van 5 meter.

Gisteren en eergisteren werd de robotarm enkel nog gebruikt om de grond naast de warmtesonde aan te drukken. En de warmtesonde bleek door te gaan. Hij leek zelfs iets sneller te gaan. Morgen krijgt het instrument het commando om ongeveer 3 cm dieper te graven.

Met HP3 kunnen wetenschappers meten hoe warm het nog is aan de binnenkant van Mars. Langs de hele kabel die de sonde achter zich aan trekt zitten temperatuursensoren. Het kan ons vertellen hoe Mars gevormd is.

sol_308-318_mole.gif

 

Bron:

https://www.dlr.de/blogs/en/desktopdefault.aspx/tabid-5893/9577_read-1090/

Coverfoto: NASA/JPL

Yutu 2 rover vindt geelachtig glas oktober 19, 2019

De Chinese Yutu 2 rover is nog steeds de Von Kármán aan het onderzoeken. En een tijd geleden meldden sociale media opeens dat Yutu 2 “geel gel-achtig materiaal” gevonden had. Maar je moet natuurlijk altijd oppassen met vertalingen uit het Chinees. Zeker als je daarbij computervertalingen gebruikt. Wat Yutu 2 werkelijk had gevonden, was geel glasachtig materiaal. Het is waarschijnlijk glas dat ontstaan is door een inslag.

Op foto’s van de wielsporen is te zien dat Yutu 2 de nodige manoevres uitgehaald heeft om de VNIS spectrometer zo dicht mogelijk bij het materiaal te brengen. Met die spectrometer kan de samenstelling van het glas worden bepaald.

Journalist Andrew Jones stuurde ook een paar animaties door van Yutu 2 en Chang’e 4.

Coverfoto: CNSA

Geen oceanen op jonge Venus? oktober 18, 2019

Nog niet zo lang geleden was berichtten we dat Venus vroeger niet zo heet was als nu. De temperaturen zouden de eerste 2-3 miljard jaar geleden zelfs aangenaam geweest kunnen zijn. Je ziet de oceanen op onze buur-planeet al voor je. Of toch niet? Een van de redenen waarom gedacht werd dat Venus vroeger een oceaan had, was het graniet dat in de hooglanden aangetroffen werd. Dat kan alleen aangemaakt zijn in aanwezigheid van water.

Maar een nieuw onderzoek van stagaires die stage lopen bij het Lunar and Planetary Institute toont aan dat het gesteente van een van de hooglanden op Venus, Ovda Fluctus, niet uit graniet, maar basaltisch gesteente bestaat. Dat wordt meestal aangemaakt door vulkanisme. De stagaires baseren dit op metingen van Venus met radar. Het kan nog steeds zijn dat er oceanen op Venus geweest zijn, maar we kunnen dit niet meer afleiden van het gesteente van Ovda Fluctus.

Zo kan dat soms gaan in de wetenschap. De ene week lijkt Venus een tropisch zwemparadijs geweest te zijn, de andere week komen andere wetenschappers met bewijs voor het tegendeel. Voor de buitenwereld lijkt het dan of dat wetenschappers het spoor bijster zijn. Dat is, denk ik, niet zo. Wel zijn nieuwe gegevens hard nodig. Deze hypothesen helpen om nauwer vast te stellen wat wel en niet mogelijk is geweest en geeft nieuwe ideeën voor vervolgonderzoek.

We kunnen de werkelijkheid pas achterhalen na onderzoek met nieuwe ruimtemissies. Rusland is bezig aan een grote Venus missie, genaamd Venera-D. Deze missie moet landen op de hete planeet en veel onbeantwoorde vragen oplossen. Ook wordt nu gedacht om een ballon mee te nemen. De missie zou in 2026 gelanceerd kunnen worden.

 

Bronnen:

http://astrobiology.com/2019/10/was-venus-once-warm-and-wet-new-study-of-lava-flow-suggests-not.html

https://www.airspacemag.com/daily-planet/airship-exploring-venus-russia-might-get-there-first-180973340/

http://venera-d.cosmos.ru/index.php?id=workshop2019&L=2

Coverfoto: NASA/JPL. Bewerkt door Marcel-Jan Krijgsman

De warmtesonde van Mars InSight boort eindelijk iets dieper oktober 12, 2019

 

e HP3 warmtesonde van Mars InSight wist deze week eindelijk een klein beetje dieper te boren. De technici zijn al maanden bezig om deze sonde meters de bodem in te krijgen, maar de boor kwam niet verder dan 35 cm. Er waren twee mogelijkheden waarom de warmtesonde niet verder kwam: het was op een steen gestuit of de bodem gaf te weinig wrijving om zich tegen af te zetten. Na vele tests in het lab, gingen technici er steeds meer van uit dat het de tweede optie was.

Na bestudering van foto’s werd duidelijk dat de top 10 centimeter van het oppervlak vrij hard is. Daaronder is zit zacht zand dat de boor niet genoeg wrijving geeft.

Het was duidelijk dat de boor geholpen moest worden. In juni werd allereerst de support structure van de boor getild. Daarna werd de robotarm van Mars InSight gebruikt om de bodem rond de warmtesonde aan te drukken. Dat werkte niet goed genoeg. En dus was het tijd om een riskantere actie uit te voeren. De schep van robotarm moest tegen de zijkant van de boor duwen om extra wrijving te geven. De robotarm is niet op zwaar werk berekend. Het is alleen bedoeld om de instrumenten op hun plaats te zetten.

marsmolemoves2.gif

Maar vrijdag werd het scenario getest. En voor het eerst sinds februari heeft HP3 een paar millimeter progressie gemaakt. Hoe lang de robotarm hierna nog steun moet bieden is niet duidelijk. Voorkomen moet worden dat de robotarm tegen de kabel aan de HP3 sonde komt als de boor de bodem in schiet.

Wie op Twitter zit, kan trouwens nieuwe foto’s zien zodra ze beschikbaar zijn met de InSight Image Bot (@InSightImageBot). Foto’s van de Curiosity rover komen binnen op het kanaal @MarsMissionImgs.

 

[Update 15 oktober]

Het was meer dan een paar millimeter zelfs. De boor wist 3 cm dieper te gaan.

Bron:

https://www.dlr.de/content/en/articles/news/2019/04/20191003_fresh-attempt-for-the-first-Mole-on-Mars.html

Coverfoto: NASA/JPL-Caltech

Eerste hoge resolutie foto’s van Chandrayaan 2 gepubliceerd oktober 12, 2019

De eerste foto’s van de hoge resolutie camera van de Indiase Chandrayaan 2 satelliet zijn gepubliceerd. Deze camera, de Orbiter High Resolution Camera (OHRC) kan de maan vanaf 100 km hoogte details tot 25 cm grootte in beeld brengen. Het zijn daarmee de scherpste foto’s vanaf een baan rond de maan ooit.

De foto’s werden gemaakt kort nadat Chandrayaan 2 in zijn lage baan rond de maan kwam. Het zijn foto’s van omgeving van de 14 kilometer grote krater Boguslawsky E, op de zuidpool van de maan. Je ziet de meters grote rotsblokken op het oppervlak liggen.

OHRCslide2_0.png

OHRCslide3_0.png

Dit is de camera zelf:

OHRCslide1_0.png

 

Foto’s van de Vikram lander hebben we nog altijd niet gezien, ondanks de melding dat de orbiter hem in beeld wist te brengen. NASA’s Lunar Reconnaissance Orbiter probeerde onlangs de lander te fotograferen, maar kreeg hem niet in beeld. Mogelijk was hij ergens in de schaduw.

 

Bron:

https://www.isro.gov.in/update/04-oct-2019/chandrayaan2-images-orbiter-high-resolution-camera

Foto’s (inclusief coverfoto): ISRO