50 jaar Apollo 13

Op zaterdag 11 april is het 50 jaar geleden dat Apollo 13 lanceerde. Voor wie zich het niet herinnert of de film met Tom Hanks heeft gezien: Apollo 13 zou een landing gaan uitvoeren in het Fra Mauro gebied op de maan. Maar op 14 april vondt er een explosie plaats in de zuurstoftank.

Vanaf dat moment werd Apollo 13 een reddingsmissie. De drie astronauten Lovell, Swigert en Haise gebruikten de maanlander om Aquarius als reddingsboot. Daarmee wisten ze weer koers te zetten naar Aarde. En uiteindelijk kwamen ze levend terug.

Je kunt de missie realtime volgen, zoals het 50 jaar geleden zich voltrok op deze site. Er zal video zijn van de misssie en 7200 uur aan audio van mission control.

https://apolloinrealtime.org/13/

 

Om je een idee te geven hoe het is om met 3 man in een Lunar Module te verblijven, kijk eens rond in dit 360 graden beeld binnenin van het Smithsonian Air and Space Museum.

https://airandspace.si.edu/explore-and-learn/multimedia/vr?passthrough=/sites/default/files/images/panoramas/files/360/interior/A19711598000_1

 

Bron:

http://www.collectspace.com/news/news-031320a-apollo-13-real-time-website.html

Donderdag 9 april 20:00 gaan we live op Twitch.tv

In het voorjaar houdt onze werkgroep altijd een bijeenkomst met onze leden. Het is een dag, vaak op een observatorium, waar we altijd een aantal lezingen organiseren. Een vast item is altijd mijn presentatie over  “Recente ontwikkelingen in het zonnestelsel”. Het gaat over (bijna) al het wetenschappelijk nieuws in ons zonnestelsel van het afgelopen half jaar.

Je kunt natuurlijk wel raden wat er met die voorjaarsbijeenkomst is gebeurd. Een al te bekend verhaal. Iets met een virus.

Daarom doe ik mijn presentatie nu online. Niet alleen voor onze leden, maar voor iedereen. De live stream begint op donderdag 9 april om 20:00 op Twitch.tv via deze link:

https://www.twitch.tv/wg_maan_en_planeten

 

SpaceX gaat vrachtschip leveren voor Lunar Gateway

NASA heeft SpaceX een contract gegeven om een voorraadschip te ontwikkelen die kan aankoppelen bij de Lunar Gateway. Dat voorraadschip, de Dragon XL, moet gelanceerd gaan worden op een Falcon Heavy en 5 ton aan vracht leveren bij het toekomstige circumlunaire ruimtestation. SpaceX levert nu ook al vracht bij ruimtestation ISS en vanaf mei hopen ze de eerste NASA astronauten te lanceren.

Net als de Dragon die nu vrachten naar ISS brengt, zal de Dragon XL een onder druk staand deel hebben en een deel hebben voor vrachten die niet onder druk vervoerd hoeven te worden. De Dragon XL zal geen vrachten terug naar Aarde brengen. De Dragon XL heeft dus geen hitteschild of speciale voor re-entry geschikte thermische bekleding nodig. Wel moet het vrachtschip langere missies kunnen doorstaan: 6 tot 12 maanden.

De Lunar Gateway is een internationaal ruimtestation dat in een halo baan achter de maan moet gaan draaien. Naast NASA gaan Rusland, ESA, Canada en Japan onderdelen eraan leveren. Oorspronkelijk stond gepland dat ook bemande maanlanders eerst aan de Lunar Gateway zouden koppelen. Onlangs besloot NASA voor de eerste bemande maanlanding, de Artemis 3 vlucht, het ruimtestation over te slaan. Dit om de deadline van 2024 te kunnen halen.

Bronnen:

https://www.nasaspaceflight.com/2020/03/dragon-xl-nasa-spacex-lunar-gateway-supply-contract/

https://www.nasaspaceflight.com/2020/03/nasa-against-gateway-lunar-landing/

 

Coverfoto: SpaceX

 

Voyager-2 vloog door elektrisch geladen gas van Uranus

Oude gegevens van ruimtemissies kunnen soms decennia later nog nieuwe inzichten opleveren. Neem de vlucht van Voyager-2 langs Uranus in 1986. Je zou zeggen dat we daarover alles nu wel uitgezocht hebben. En astronomen hebben echt nog wel vragen over deze gekantelde planeet, maar het kan nog lang duren voordat er een nieuwe missie naar Uranus gaat.

revisitingde.gif
Het tollende magnetisch veld van Uranus (animatie: NASA/Scientific Visualization Studio/Tom Bridgman)

Vooral het magnetisch veld van Uranus is zeer merkwaardig. Terwijl Uranus op zijn kant draait, draait het magnetisch veld onder een hoek van 60 graden daarvan en het tolt rond. Dat weten we van Voyager-2, maar in een hernieuwd onderzoek keken twee astronomen van NASA’s Goddard Space Flight Center nog eens heel goed naar metingen van de magnetometer.

Die magnetometer deed elke 1,92 seconden een nieuwe meting. Als je die gegevens uitzet in een grafiek, dan maakt die lijn heel even een kleine zigzag beweging. Het lijkt erop dat dit het signaal is van een plasmoïde, een fenomeen dat nog niet echt bekend was in 1986. Een plasmoïde is een wolk van geladen deeltjes. In dit geval een 204.000 km lange en 400.000 brede cylindervormige wolk van voornamelijk geioniseerde waterstof. Het vermoeden is dat dit afkomstig is van de atmosfeer van Uranus.

Bron:

https://phys.org/news/2020-03-revisiting-decades-old-voyager-scientists-secret.html

 

Mogelijk was er ooit vloeibaar water onder het oppervlak van Mercurius

Je kunt een hoop over de planeet Mercurius zeggen, maar je brengt de planeet die het dichtst bij de zon staat niet snel in verband met potentieel leven. Overdag is de temperatuur 430 graden, ’s nachts daalt de temperatuur tot -180 graden. Oh ja en een etmaal op Mercurius (zonnetijd) duurt 176 Aard-dagen. Dus op het oppervlak is het zeker onleefbaar te noemen. Maar nu is er een artikel verschenen van astronomen die denken dat dieper onder het oppervlak misschien wel vloeibaar water mogelijk is geweest.

Ze hebben een gebied op Mercurius onderzocht wat ingestort lijkt te zijn. Het is meerdere kilometers ingezakt zelfs. Aanvankelijk dacht men dat dit chaotische terrein veroorzaakt was door een enorme inslag elders op de planeet. De inslag die het 1500 km grote impact bassin Caloris heeft gevormd op precies te zijn. Dit bassin bevindt zich echter precies aan de andere kant van de planeet.

41598_2020_59885_Fig7_HTML.jpg
Een reconstructie hoe zeer het gebied is ingestort. (Afbeelding: Rodriguez, J.A.P., Leonard, G.J., Kargel, J.S. et al.)

Deze astronomen hebben aan kunnen tonen aan de hand van bekratering dat dit terrein echter 2 miljard jaar later gevormd is. Nog steeds zo’n 1,8 miljard jaar geleden. En ze hebben aanwijzingen gevonden dat uit dit gebied (relatief) vluchtige stoffen zijn verdwenen, waarschijnlijk grote hoeveelheden. Denk aan methaan, ammonia en water.

Aan de hand van kraterstralen (heldere strepen van materiaal dat bij een inslag naar buiten is geworpen) hebben ze zelfs aanwijzingen gevonden dat er nog redelijk recent vluchtige stoffen zijn vrijgekomen. Ze vonden ook een soort smeltputten die je op Aarde ziet in permafrost. Het is nog niet duidelijk of die veroorzaakt zijn door lava of sublimerend vluchtig materiaal.

De kop van het persbericht heeft het over een mogelijk ooit leefbare omstandigheden. Dat is duidelijk nog wat stappen te ver, aangezien we nog niet eens weten of het hier over water gaat, laat staan een ondergronds meer. Ze hebben wel meerdere van dit soort gebieden gevonden.

Bronnen:

https://www.psi.edu/news/mercurychaos

https://www.nature.com/articles/s41598-020-59885-5

https://www.centauri-dreams.org/2020/03/17/an-unusual-look-at-mercury

Coverafbeelding: Rodriguez, J.A.P., Leonard, G.J., Kargel, J.S. et al.

 

Asteroïde Ryugu is poreus en mogelijk afkomstig van zeer oud object

De asteroide Ryugu die door de Japanse missie Hayabusa-2 is bezocht, blijkt te bestaan uit zeer primitief materiaal van het begin van ons zonnestelsel. Met een infrarood camera was te zien dat gesteente op het 1 km grote object snel opwarmt als het in de zon komt. Dat wijst erop dat het erg poreus is. Er is zogezegd weinig dat opgewarmd moet worden.

En dat geldt voor de meeste rotsblokken op het oppervlak. Slechts 1 procent blijft kouder, net zoals we gewend zijn bij de meeste meteorieten die op Aarde gevallen zijn. Van koolstofhoudende asteroïden, zoals Ryugu, valt er ook wel eens wat naar Aarde, maar de metingen van Hayabusa 2 laten zien waarom daar zelden iets van op het oppervlak terecht komt. Dat komt omdat rotsen van Ryugu vrij broos zijn. Ze overleven simpelweg de tocht door onze atmosfeer niet.

Met de Duits-Franse MASCOT lander, die Hayabusa-2 afwierp, konden die poreuze rotsen nog eens van dichtbij onderzocht worden. MASCOT had een radiometer bij zich waarmee dit beeld nog eens bevestigd werd.

mascot-investigated-region-on-ryugu.jpeg
Een foto gemaakt door de MASCOT lander. In rood is het gebied wat gemeten is met MASCOT’s radiometer. De gele pijl toont de richting waar het zonlicht vandaan kwam. (Foto: MASCOT/DLR/JAXA)

Toen het zonnestelsel vormde, klonterde stof in de stofschijf samen tot zogenaamde planetisimalen. En daaruit ontstonden de planeten. Wat nu wel duidelijk is, is dat Ryugu is ontstaan uit een oudere asteroïde die vernietigd werd door een inslag. Dat oorspronkelijke object zou wel eens zo’n planetisimaal geweest kunnen zijn.

Hayabusa-2 is ondertussen op weg om monsters van Ryugu af te leveren op Aarde. Wetenschappers zullen blij zijn dit oude materiaal te kunnen onderzoeken. In december moet de capsule met monsters landen in Australië.

Bronnen:

https://www.dlr.de/content/en/articles/news/2020/01/20200316_asteroid-ryugu-likely-link-in-planetary-formation.html

Coverfoto: Hoe we nu denken dat Ryugu is ontstaan. Afbeelding: Okada et al.

Lancering Rosalind Franklin rover uitgesteld naar 2022

Het zag er al naar uit, maar vandaag is het besluit officeel bekend gemaakt: de lancering van de Europees-Russische Rosalind Franklin rover wordt twee jaar uitgesteld. De problemen met de parachutes waren een belangrijke reden. Recente tests waren eindelijk succesvol. Maar onlangs nog werden nieuwe testen uitgesteld tot eind maart. Ook maakte het corona virus de al krappe planning nog eens extra moeilijk.

Pas in 2022 kan een nieuwe poging worden ondernomen om de rover te lanceren, omdat Aarde en Mars dan pas weer in een gunstige positie ten opzichte van elkaar staan. Dat geeft de teams die aan de Rosalind Franklin werken wel de tijd om de rover en haar landingssysteem robuuster te maken.

Dit is overigens niet de eerste keer dat de lancering van de ExoMars rover, zoals hij eerst heette, wordt uitgesteld. Maar alles is beter dan een nieuwe krater op Mars.

Bronnen:

http://www.esa.int/Newsroom/Press_Releases/ExoMars_to_take_off_for_the_Red_Planet_in_2022

http://russianspaceweb.com/exomars2018.html

Coverafbeelding: ESA