Agenda

  • Hayabusa 2 maakt eerste foto van zelf gemaakte krater

    De Japanse ruimtesonde Hayabusa 2 maakte op 5 april een nieuwe krater op de asteroïde Ryugu. Deze week keerde Hayabusa 2 terug om de schade op te nemen. De ruimtesonde daalde hiervoor af naar 1,7 km hoogte boven het gebied van de inslag. De Small Carry-on Impactor bleek vrij dicht bij de beoogde plaats van impact ingeslagen te zijn.

    Er is nog geen (Engelstalige) wetenschappelijke berichtgeving over, maar uit de Japanse tweets van Hayabusa blijkt dat de krater veel groter is dan gedacht: 20 meter in plaats van 10.

     

    Bronnen:

     

  • Seismometer op Mars InSight registreert eerste beving

    De seismometer op Mars InSight heeft op 6 april voor het eerst een heel lichte beving op Mars geregistreerd. De beving was zo licht, dat hij met Aardse seismometers niet gevonden zou zijn. Maar de wetenschappers van het Franse SEIS instrument weten zeker dat de gemeten trilling niet veroorzaakt is door wind of andere bewegingen. De seismometer heeft nog 3 andere potentiele bevingen gevonden.

     

    De Duitse warmtesonde HP3 is nog altijd niet verder gegaan met boren. Met een kopie van dat instrument op Aarde zijn diverse scenario’s getest om te achterhalen waarom de boorsonde niet verder komt. Het zou kunnen dat de sonde niet om een steen in de bodem heen kan komen, maar een andere mogelijkheid is dat de eerste 20 cm in de bodem niet genoeg wrijving geven wordt waar de sonde zich tegenaf kan zetten.

    Bronnen:

    http://www.planetary.org/blogs/emily-lakdawalla/2019/insight-detects-marsquake.html

    https://presse.cnes.fr/en/world-first-french-seis-instrument-detects-marsquake

    https://www.dlr.de/blogs/en/all-blog-posts/The-InSight-mission-logbook.aspx

  • China wil asteroïde en komeet bezoeken

    Zoals ik afgelopen zaterdag in mijn presentatie “Het ontstaan van ons zonnestelsel” vertelde, interesseren astronomen zich de laatste jaren erg in kleine objecten zoals asteroïden en kometen. Het materiaal waaruit ze bestaan is vrijwel onveranderd sinds het zonnestelsel vormde. Niet voor niets zijn er op dit moment twee ruimtesondes bij asteroïden om er monsters van te nemen en die terug te brengen naar Aarde (Hayabusa 2 en OSIRIS-REx). Ook China wil in de toekomst een monster nemen van een asteroïde.

    De Chinese ruimtevaartorganisatie (CNSA) wil in 2022 een missie sturen naar de asteroïde 469219 Kamoʻoalewa (of 2016HO3). Dit is een 41 meter grote “quasi-satelliet” van de Aarde: Kamoʻoalewa verblijft soms in een hoefijzervormige baan bij de Aarde. De Aarde heeft vijf van zulke begeleiders. Kamoʻoalewa zal de kleinste asteroïde zijn die ooit bezocht is. China heeft buitenlandse wetenschappelijke instituten gevraagd om instrumenten voor te stellen voor het onderzoek. Er zouden eventueel ook kleine landers mee kunnen.

    De missie moet ook monsters gaan nemen die naar Aarde gebracht wordt in 2024. Daarna zal het doorgaan naar komeet 133P/Elst–Pizarro. Dit is een object in de asteroïdengordel die lijkt aan de ene kant op een asteroïde, maar het heeft ook een komeetachtige staart gehad. ESA had eerder een missie ontworpen om dit object te bezoeken, maar deze werd uiteindelijk niet geselecteerd.

     

    Bronnen:

    https://forum.nasaspaceflight.com/index.php?topic=47991.0

    https://www.space.com/china-asteroid-sample-return-comet-mission-2022.html

    http://www.xinhuanet.com/english/2019-04/18/c_137988625.htm

    Coverafbeelding: NASA/JPL

  • MESSENGER ruimtesonde vindt bewijs voor grote vaste ijzerkern van Mercurius

    Mercurius lijkt soms een van de saaiere planeten in ons zonnestelsel, maar astronomen hebben er veel vragen over. Niet voor niets werd vorig jaar een nieuwe Europees-Japanse missie (BepiColombo) gestuurd naar deze planeet. Een grote vraag is wat er aan de binnenkant van Mercurius zit. NASA’s MESSENGER ruimtesonde, die tussen 2011 en 2015 in een baan rond Mercurius draaide, heeft bewijs gevonden voor een vaste ijzerkern.

    Astronomen gebruikten hiervoor een truc die onlangs ook bij andere hemellichamen is ingezet: ze bestudeerden radio observaties van de ruimtesonde. Daardoor konden ze heel precies de baan van MESSENGER bepalen en afwijkingen in de zwaartekracht van Mercurius detecteren. Vooral de gegevens van het laatste jaar, toen MESSENGER in zijn laagste baan kwam, bleken erg nuttig.

    Dankzij MESSENGER weten we nu dat Mercurius een vaste ijzerkern heeft van 2000 km in doorsnede, de helft van de omvang van de planeet. En dat is erg groot als je dat vergelijkt met die van de Aarde: die is 2400 km in doorsnede, maar het is slechts een derde van onze planeet.

    Bronnen:

    https://news.agu.org/press-release/scientists-find-evidence-mercury-has-a-solid-inner-core/

    Coverafbeelding: Antonio Genova

  • Beresheet 2.0 en experiment heeft crash misschien overleefd

    Teleurstelling alom toen de lander Beresheet vorige week neerstortte op Mare Serenitatis. Maar er is hoop. Morris Kahn, directeur van SpaceIL, heeft gezegd dat er een Beresheet 2.0 gebouwd gaat worden.

    Een experiment van NASA op Beresheet heeft de crash mogelijk overleefd. Beresheet raakte op 149 meter boven het oppervlak uit controle. Mogelijk heeft het Laser Retro-reflector Array (LRA) instrument die val overleefd. LRA is feitelijk een bal met reflectoren. Wanneer NASA’s Lunar Reconnaissance Orbiter over het gebied van de crash heen komt, gaat het proberen met de laser hoogtemeter of LRA een reflectie te zien geeft.

    Bron:

    http://www.leonarddavid.com/did-nasa-experiment-survive-on-failed-israel-moon-lander/

     

  • TGO vindt weinig methaan in atmosfeer van Mars, wel een hoop waterijs onder het oppervlak.

    Op de dag dat iedereen vol was van de eerste foto van de Event Horizon Telescope, was er ook nieuws over de wetenschappelijke resultaten van de Europees-Russische Trace Gas Orbiter (TGO). Het is niet gek als je het gemist hebt. Wat heeft TGO gevonden? Het wetenschappelijk team heeft veel geleerd tijdens de planeetwijde stofstorm van vorig jaar, die begon net toen TGO met metingen begon. Dit was de storm die de Opportunity rover de das om deed. TGO liet zien dat tijdens de stofstorm een proces het stof en ook water hoog de atmosfeer in blaast. Dit is misschien een manier waarop Mars water is kwijt geraakt.

    TGO_watches_evolution_of_dust_storm_on_Mars.jpg
    Door zonlicht door de atmosfeer van Mars te analyseren, kan TGO de samenstelling van de atmosfeer waarnemen. (Credits: ESA; spacecraft: ATG/medialab; data: A-C Vandaele et al (2019))

    Grote aandacht is er voor methaan. TGO heeft er heel weinig van gevonden. Veel minder dan Curiosity in de Gale krater vond bijvoorbeeld. TGO heeft hiervoor twee instrumenten en ze komen op dezelfde lage waarden uit. Het kan betekenen dat het methaan niet altijd aanwezig is. Maar ook zou kunnen dat methaan door een of ander proces heel snel afgebroken wordt, waardoor je het alleen op de grond kunt meten.

    TGO_s_search_for_methane_on_Mars.jpg
    Tussen 3 en 25 km hoogte kon TGO wel wat methaan vinden, maar het was heel weinig. (Credits: ESA; spacecraft: ATG/medialab; data: O. Korablev et al (2019))

    Met het FREND instrument werd waterijs onder het oppervlak in kaart gebracht. FREND is een verbeterde versie van een soortgelijk instrument waarmee Mars Odyssey in 2008 waterijs in kaart bracht. De nieuwe kaart laat zien dat er een hoop waterijs te vinden is. Dankzij het detail van de nieuwe kaart kun je bijvoorbeeld zien dat onder het poolijs en onder de bodem van de Valles Marineris kloof een groot percentage waterijs ligt.

    Bronnen:

    http://www.esa.int/Our_Activities/Human_and_Robotic_Exploration/Exploration/ExoMars/First_results_from_the_ExoMars_Trace_Gas_Orbiter

    De persconferentie waarin de bevindingen van TGO werden medegedeeld, is hier te zien:

    https://client.cntv.at/egu2019/pc7

     

    Credits cover foto: ESA; spacecraft: ATG/medialab; data: I. Mitrofanov et al (2018)

  • De landing van Beresheet is mislukt

    Zacht landen op de maan blijft moeilijk. Dat heeft SpaceIL helaas ook moeten ervaren met de poging tot landing van Beresheet. Tijdens de afdaling naar het maanoppervlak ging er iets fout. Het vluchtleidingscentrum moest de remraket herstarten tijdens de landing. Daarna raakte men het contact met de lander kwijt.

    D35UOxTU0AAFbAA.jpg
    Beresheet stuurde nog een selfie vanaf 22 km hoogte, terwijl de lander afdaalde. (Foto: SpaceIL)

    Dit was de laatste foto die de lander doorstuurde:

    D35X6eGWsAQWWba.jpg
    De laatste foto die Beresheet door stuurde (Foto: SpaceIL)

     

    [Update 11 april 2019 22:00] Peter Diamandis en Anoucheh Ansari van de XPrize loofden na de mislukte landing SpaceIL de Moonshot Award van 1 miljoen dollar uit voor het bereiken van de maan.

     

    Bronnen:

    Live video (nog hier te bekijken):

    https://spaceflightnow.com/2019/04/11/beresheet-landing-mission-status-center/

  • Stem op de naam van Kuipergordel object 2007 OR10

    Kuipergordel object 2007 OR10 is een beetje zielig. We weten al sinds 2007 van zijn bestaan af. Maar het heeft al die tijd geen naam gekregen. En dat terwijl zijn soortgenoten al lang van een naam zijn voorzien.

    Aan zijn grootte licht het niet. 2007 OR10 is met 1200 tot 1500 km doorsnede niet bepaald een kleintje. We weten zelfs dat het ook een maan heeft.

    Drie astronomen die 2007 OR10 hebben ontdekt (Meg Schwamb, Mike Brown en David Rabinowitz), hebben nu een site opgezet waar je kunt stemmen op de naam. Je kunt uit drie namen kiezen. (Een ervan heb je wellicht gezien in de Efteling.) De drie astronomen gaan de winnende naam voorleggen bij de Internationale Astronomische Unie (IAU).

    De drie namen zijn:

    • Gonggong, een Chinese watergod met rood haar en de staart van een slang. Hij veroorzaakt chaos, overstromingen en verdraaiing van de aardas.
    • Holle. Is dat.. jawel, Vrouw Holle. Als ze haar bed uitschudt, begint het te sneeuwen. (Op die afstand van de zon kan dat ook haast niet anders.)
    • Vili. Broer van de Noorse goden Odin en Vé. Hij versloeg de reus Ymir, waarna hij van zijn lichaam het universum maakte. Lees “Noorse Goden” van Neil Gaiman als je meer wilt lezen over de kleurrijke figuren die deze Noorse goden waren.

    Je kunt tot 11 mei 8:59 Nederlandse tijd stemmen op:

    https://2007or10.name/

  • Curiosity filmde zonsverduisteringen op Mars

    Zonsverduisteringen komen ook op Mars voor. Of misschien moet je het “maansovergangen” noemen. Want in tegenstelling tot een totale zonsverduistering door onze maan, zijn Phobos en Deimos niet groot genoeg om de zon te bedekken. Je zult er dan ook geen corona zien, zoals dat bij totale zonsverduisteringen op Aarde wel het geval is.

    PIA23133
    De zonsverduistering door Phobos.
    PIA23134.gif
    De verduistering door Deimos.

    Hoe dan ook, vorige maand filmde de Curiosity rover de overgangen van Phobos op 26 maart (of sol 2359) en Deimos op 17 maart (of sol 2350). En dat leverde meer dan mooie plaatjes op. Op deze manier kunnen ook de banen van beide manen bepaald worden. Je zou denken dat die goed genoeg bekend zijn, maar door invloeden van de zwaartekracht van Mars, Jupiter en beide manen op elkaar veranderen die steeds een klein beetje.

    Phobos is twee-en-half keer zo klein als Deimos, maar Deimos staat veel verder van Mars. Daarom

    Ook filmde een van de navigatie camera’s de schaduw van Phobos. Je ziet wel dat het donkerder wordt.

    PIA23135.gif

    Dit was overigens niet de eerste keer dat een verduistering van de zon op Mars gezien werd. In 2004 fotografeerde Opportunity een overgang van Phobos en in 2013 zag Curiosity Phobos eveneens voor de zon gaan.

     

    Bronnen:

    https://www.jpl.nasa.gov/news/news.php?feature=7366

  • Indiase maanmissie uitgesteld naar mei

    Hoe zit het eigenlijk met de Chandrayaan-2 maanlander en -orbiter die de Indiase ruimtevaartorganisatie ISRO begin dit jaar ging lanceren? Die gaat nog steeds door, al is de lancering uitgesteld naar mei.

    Chandrayaan-2 moet gelanceerd gaan worden op een GSLV Mk III, India’s zwaarste raket. De missie bestaat uit een orbiter, die in een baan van 100 km gebracht gaat worden, en een lander.

    20171127_Annadurai2017UNCOPUOSfutureexplorationmissionsofISRO_Page_06_Image_0002.png
    De combinatie van orbiter (onder) en lander (boven). (Tekening getoond in een presentatie door M. Annadurai op een congres)

    De lander heet Vikram, genaamd naar Vikram Sarabhai, de vader van het Indiase ruimtevaartprogramma. De lander moet terecht gaan komen op het zuidelijk halfrond van de maan, tussen de kraters Manzinus C en Simpelius N. De orbiter gaat het landingsgebied voor de landing in hoge resolutie in beeld brengen.

    Een kleine rover, Pragyan (“wijsheid” in het Sanskriet) gaat mee op de lander. Hij weegt 27 kg en rijdt op zes wielen. Pragyan kan de samenstelling van de bodem meten.

    1280px-Chandrayaan-2_Rover_Engineering_Model_3.jpg
    Een testmodel van de rover (Foto: Dean Sumith, Wikimedia Commons)

    Bronnen:

    https://timesofindia.indiatimes.com/india/chandrayaan-2-mission-deferred-again-scheduled-for-may-launch/articleshow/68675904.cms

    https://en.wikipedia.org/wiki/Chandrayaan-2